VII SA/Wa 2176/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 2011 r. odmówiono J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W dniu 22 marca 2011 r. (data nadania w UP) wpłynął do Sądu sprzeciw skarżącego J. S. od postanowienia z dnia 4 marca 2011 r. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 4 marca 2011 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż: "udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe" (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (zob. J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Strona wykazała, że posiada dom o pow. 150 m2, utrzymuje się z renty w wysokości 1320 zł. Wnioskodawca dodał, że płaci alimenty na syna w wysokości 400 zł. Nie podał innych okoliczności i uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na powyższe okoliczności wnioskodawca na mocy zarządzenia z dnia 11 stycznia 2011 r. został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - właściwego uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie okoliczności potwierdzających trudną sytuację materialną wnioskodawcy (w pkt 5 formularza nie wskazano tych danych), - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego za miesiące październik, listopad, grudzień 2010 r., - podania stałych miesięcznych wydatków na żywność, opłaty stałe – prąd, gaz, telefon itp., środki czystości, leki, i inne, - nadesłania kopii ostatniego odcinka renty, - podania daty urodzenia wnioskodawcy, - wskazania jakich nieruchomości wnioskodawca jest właścicielem.. W odpowiedzi na w/w zarządzenie wnioskodawca wskazał, iż otrzymuje rentę chorobową w wysokości 1376 zł oraz płaci alimenty na rzecz syna w wysokości 400 zł. miesięcznie. Faktura za gaz za miesiąc grudzień wyniosła ponad 700 zł, energię elektryczną 170 zł, za wodę i kanalizację 80 zł. Ponadto wnioskodawca wskazał, że nie prześle wyciągu z rachunku bankowego, nie poda wykazu nieruchomości i daty urodzenia. Zaznaczył nadto, iż nie pisał, że jest w trudnej sytuacji materialnej. W ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również częściowym. Nie dopełnił on bowiem w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, a także udokumentowania powołanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, szczególnie gdy zarządzeniem z dnia 11 stycznia 2011 r. został do tego wezwany. Należy nadmienić, że o ile nie przeprowadzenie, w oparciu o przepis art. 255 p.p.s.a., postępowania uzupełniającego co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, w sytuacji, gdy okoliczności przedstawione we wniosku budzą wątpliwości, jest istotną wadą postanowienia skutkującą jego uchyleniem, o tyle uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Informacje posiadane przez Sąd są niepełne, a wnioskodawca nie ustosunkował się do wyjaśnienia tych wątpliwości, ponadto sam w piśmie z dnia 20 stycznia 2011 r. oświadczył, iż nie pisał, że jest w trudnej sytuacji materialnej. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.