VII SA/Wa 2192/16

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła –Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lutego 2018r. po rozpoznaniu wniosku H. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi D. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie postanawia: odmówić H. R. przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 21 października 2017r. wnioskodawczyni H. R. wniosła o zwolnienie od kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu 20 listopada 2017r. do Sądu wpłynął wniosek wnioskodawczyni na wypełnionym formularzu PPF w którym zakreśliła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim zakresie wniosek został też rozpoznany. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni utrzymuje się z renty w wysokości 1330 złotych miesięcznie. Wskazała, że posiada dom o pow. ok.70 m² oraz nieruchomości rolne w stosunku do których prowadzone jest postępowanie spadkowe w Sądzie. Poza tym oświadczyła, że nie posiada innych nieruchomości, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wyszczególniła miesięcznie ponoszone wydatki tj. opłatę za energię 50,00 złotych, opłatę za telefon 56,00 złotych, odpady stałe, płynne 140,00 złotych, zakup butli z gazem 25,00 złotych, lekarstwa 200,00 złotych, zakup żywności 650,00 złotych i inne wydatki (środki czystości, żywność dla zwierząt, itp.) - 200 złotych. W związku z pismami skarżącej jakie złożyła do Sądu z dnia 22 listopada 2017r. i 23 listopada 2017r. pismem z dnia 5 grudnia 2017r. wezwano wnioskodawczynię H. R. do ustosunkowania się do treści ww. pism oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - kto oprócz wnioskodawczyni zamieszkuje pod adresem wskazanym w skardze tj. [...],[...], należało wyszczególnić osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu, - czy wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z członkami rodziny (córką, synem), jeśli tak należało wskazać te osoby oraz podać informacje na temat wysokości ich dochodów i posiadanego majątku, - wymienić budynki istniejące przy ul. [...] w [...] i pod adresem wskazanym w skardze podać ich powierzchnię i przeznaczenie, - jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem domu (opłaty za energię, gaz, wodę, ścieki, telefon, podatek od nieruchomości itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - czy samodzielnie ponosi koszty związane z utrzymaniem nieruchomości i stałych opłat czy też z pomocą innych osób, jeśli tak, należało wskazać osoby, które partycypują w kosztach i podać w jakich wysokościach, - czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, o dzieło a jeśli tak, jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należało podać ich wysokość, - czy otrzymuje pomoc od rodziny, dzieci, jeżeli tak, to należało wskazać na czym ona polega, oraz do nadesłania: - kopii dokumentów wskazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kalendarzowych, stałych miesięcznych opłat związanych z eksploatacją domu mieszkalnego i nieruchomości oraz kopii dokumentów wskazujących wysokość innych niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane informacje. Pismem z dnia 27 stycznia 2018r. ( data wpływu do Sądu 31 stycznia 2018r. ) wnioskodawczyni udzieliła odpowiedzi na powyższe. Podała, że oprócz niej pod wskazanym adresem zamieszkuje córka A. K. z mężem i dwójką dzieci i syn K. R.. Oświadczyła, że nie prowadzi gospodarstwa domowego z dziećmi. Podała budynki znajdujące się na posesji są to: dom jednorodzinny, budynek gospodarczy murowany, garaż murowany, komórki murowane, wiata metalowa na opał, kurnik, gołębnik, garaż blaszany, altana z grillem. Wymieniła koszty utrzymania domu i załączyła dowody ponoszonych opłat są to: opłaty za energię wg załączonych poleceń przelewu z terminem płatności do 12 grudnia 2017r. - w wysokości 201,07 złotych i kwotę 48, 57 złotych oraz z terminem płatności do 18 grudnia 2017r. oraz wysokości 101,20 złotych, opłatę za butlę z gazem 50,00 złotych miesięcznie, odpady komunalne wg rachunku w wysokości 140,00 złotych za okres od września – do grudnia 2017r. , telefon 50,00 złotych miesięcznie, podatek od nieruchomości w wysokości 1485 złotych/rocznie, wywóz nieczystości płynnych w wysokości 150,00 złotych, dodatkowo bieżące naprawy i remonty w domu i na posesji (w razie potrzeby). Wnioskodawczyni podała, że ponosi wydatki na leki w wysokości 200 złotych/mc, żywność ok. 650 złotych m/c, żywność dla zwierząt, środki czystości itp. 200 złotych. W dalszych wyjaśnieniach wnioskodawczyni oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie podejmuje prac dodatkowych, dorywczych ani sezonowych. Podała, że do kosztów związanych z utrzymaniem domu (podstawowe rachunki) w miarę możliwości dokładają się dzieci. Koszty dzielone są na bieżąco każdego miesiąca, nie ma określonej konkretnej kwoty. Wyjaśniła, że dzieci pomagają w pracach porządkowych, remontowych i fizycznych na posesji i w domu. Nie otrzymuje od nich pomocy pieniężnej na własne utrzymanie oprócz wydatków związanych z utrzymaniem domu i nieruchomości. W tym stanie faktycznym zważono, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a ). Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Biorąc pod uwagę sytuację finansową i rodzinną wnioskodawczyni przedstawioną w niniejszej sprawie, a w szczególności nadesłane wyjaśnienia przy piśmie z dnia 27 stycznia 2018r. ( data wpływu pisma do Sądu 31 stycznia 2018r.) uznano, że nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni wprawdzie podaje, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z dziećmi lecz prowadzi je samodzielnie. Jednak pod wskazanym adresem gdzie zamieszkuje, mieszka również syn K. R. oraz córka A. K. z mężem i dwójką dzieci. Wobec tego wskazać należy, że choć ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015r., poz. 1257 ze zm.) nie definiują pojęcia "wspólnego gospodarstwa domowego", to w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że pod pojęciem "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" rozumie się stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa (tak Ł. Strzępek [w:] Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory /pod. red. R. Mikosza/, Warszawa 2008r., s. 154). Innymi słowy "wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego" należy rozumieć szeroko – jako wspólne zamieszkiwanie jak i ponoszenie wspólnych wydatków. Jak wynika z pisma z dnia 27 stycznia 2018r. razem z wnioskodawczynią pod tym samym adresem zamieszkuje syn K. R. oraz córka A. K. Wspólnie ponoszą koszty opłat związanych z utrzymaniem i użytkowaniem budynków istniejących na działce. Według wyjaśnień wnioskodawczyni koszty dzielone są na nich na bieżąco każdego miesiąca. Z powyższego wynika zatem, że zarówno syn jak i córka współkształtują sytuację finansową wnioskodawczyni. Zauważyć należy, że w przypadku badania przesłanek przyznania prawa pomocy uwzględnienia wymaga całokształt sytuacji wnioskodawcy, na którą wpływ mogą mieć także inne osoby (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013r., sygn. akt II FZ 84/13, LEX 1296829). Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2013r., sygn. akt II FZ 104/13, LEX nr 1299412). Dlatego też ocena przesłanek przyznania prawa pomocy musi obejmować całościowo status majątkowy gospodarstwa domowego, czyli uwzględniać sytuację finansową wszystkich osób, które to gospodarstwo współtworzą, zwłaszcza partycypując w kosztach utrzymania. Za takim stanowiskiem przemawia również regulacja zawarta w art. 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r., poz. 788 ze zm.), który stanowi, że rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie, a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym do obowiązków tych zalicza się również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji. To oznacza, że możliwość pozyskania przy pomocy rodziny środków na opłacenie kosztów postępowania musi zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Należy bowiem oczekiwać, że niezbędnej pomocy i wsparcia wnioskodawczyni w pierwszej kolejności poszukiwać będzie właśnie u członków swojej najbliższej rodziny. Trudno przecież wymagać, że to Skarb Państwa jest zobowiązany wspierać osoby znajdujące się w danym momencie w trudnej sytuacji materialnej, skoro mają one członków rodziny, którzy mogliby im pomóc. Tym bardziej, że nie wykazano jakoby pomoc ta leżała poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Wnioskodawczyni nie wykazała, by niemożliwe było pozyskanie pomocy od syna i córki. Pomimo wezwania nie podała wysokości dochodów dzieci, które zamieszkują z nią pod tym samym adresem. Ponadto wskazać należy, iż ze sprawy o sygn. VII SA/Wa 1340/17 w której syn wnioskodawczyni wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika, że prowadzi on działalność gospodarczą z której uzyskuje dochody. Powyższe zatem nie wskazuje aby syn nie był w stanie wspomóc matkę w poniesieniu kosztów niniejszego postępowania. Dodatkowo zauważyć trzeba, iż ze spraw toczących się przed WSA w Warszawie m.in. pod sygn. akt VII SA/Wa 2690/17, VII SA/Wa 2691/17, VII SA/Wa 2689/17 wynika, że w toku postępowania administracyjnego przed organem odwoławczym wnioskodawczyni reprezentowana była przez radcę prawnego z wyboru. Świadczy to o tym, że z uzyskiwanych dochodów bądź przy pomocy dzieci była ona w stanie ponieść koszty jego ustanowienia. Mając na uwadze powyższe wnioskodawczyni nie wykazała dostatecznie, że jej sytuacja świadczy o spełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.