VII SA/Wa 2196/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Sędzia WSA, Protokolant Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2010 r. sprawy ze skargi M.W. i T.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w M. gm. C. W dniu 2 września 2008r., organ przeprowadził oględziny podczas których stwierdził, iż na przedmiotowej nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny trzykondygnacyjny z użytkowym parterem, piętrem oraz nieużytkowym poddaszem. Aktualni właściciele nieruchomości – M. i T. W. dysponowali pozwoleniem na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego parterowego z poddaszem nieużytkowym o wymiarach 9,25m x 8m i wysokości 6m wydane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w dniu [...] sierpnia 1959r. Podczas oględzin organ stwierdził, iż w roku 2002 bez pozwolenia na budowę M. i T. W. przystąpili do samowolnej rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego polegającej na rozbudowaniu go od strony północnej o wymiar 3m x 9,25m, od strony zachodniej o wymiary 0,35m x 11m. oraz nadbudowaniu o wysokość 1,82 na całej rozbudowanej powierzchni. Stwierdzono również zmianę konstrukcji dachu z dwuspadowego na czterospadowy. Po stwierdzeniu rozbudowy i nadbudowy przedmiotowego budynku bez uzyskania wymaganego pozwolenia budowlanego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2009r. nr [...] wstrzymał prowadzone roboty budowlane i nałożył na inwestorów obowiązek przedstawienia określonych dokumentów celem zalegalizowania samowolnie przeprowadzonych robót budowlanych. Inwestorzy w wymaganym terminie nie przedstawili wymaganych dokumentów, w wyniku czego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2009r. na podstawie art. 48 i 52 Prawa budowlanego ( Dz. U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm) nakazał M. i T. W. rozbiórkę rozbudowanej od strony północnej części budynku o wymiarach 3m x 9,25m, rozbudowanej od strony zachodniej części budynku mieszkalnego o wymiarach 0,35m x 11m oraz nadbudowanej części na całej powierzchni budynku mieszkalnego o wysokości 1,82m. W uzasadnieniu tej decyzji organ nadzoru budowlanego wskazał, iż sprawa nielegalnej rozbudowy przedmiotowego budynku była już przedmiotem rozpoznania. W dniu [...] października 2008r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nakazującą rozbiórkę nadbudowanej i rozbudowanej części budynku. W wyniku odwołania inwestorów decyzja rozbiórkowa została uchylona przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] stycznia 2009r. z powodu braku skonkretyzowania w sentencji decyzji przez organ powiatowy, jakie elementy podlegają rozbiórce. Ponadto już wówczas organy nałożyły na inwestorów obowiązek dostarczenia dokumentów celem legalizacji samowoli, lecz w wyznaczonym terminie nie zostały one dostarczone, co skutkowało właśnie wydaniem decyzji o rozbiórce. Odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2009r. wniósł T.W. W uzasadnieniu odwołania T.W. wskazał, iż postanowienie z dnia [...] maja 2009r. o wstrzymaniu robót budowlanych było dla niego niezrozumiałe. Podniósł, iż nie wiedział, że wymagane dokumenty można dostarczyć na każdym etapie postępowania. Zwłokę w przedłożeniu nakazanej dokumentacji usprawiedliwiał złą sytuacją rodzinną i materialną. Po rozpoznaniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2009r. nr [...] na podstawie art. 138§1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, iż fakt istnienia samowoli budowlanej jest bezsporny, jak również nie budziło w jego ocenie wątpliwości zastosowanie w sprawie przepisów art. 48 Prawa budowlanego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, iż organ I instancji dążąc do zalegalizowania rozbudowy prawidłowo wezwał do dostarczenia wymaganych do tego dokumentów, lecz wymóg ten nie został spełniony, co skutkowało wydaniem decyzji w trybie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego. Zarzuty zawarte w odwołaniu organ uznał za pozostające bez wpływu na rozstrzygnięcie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli M. i T. W. W uzasadnieniu skargi wskazali, iż faktycznie prace budowlane wykonano bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, przy czym zdaniem skarżących wykonane prace polegały na rozbudowie istniejącego budynku i były to roboty wykluczające możliwość zastosowania sankcji z art. 48 Prawa budowlanego. Na potwierdzenie swoich racji przedstawili orzeczenia sądowoadministracyjne, zgodnie z którymi, rozbudowa i nadbudowa budynku bez pozwolenia budowlanego wymaga zastosowania przepisu art. 51 w zw. z art. 50 Prawa budowlanego. Podnieśli, iż rozbudowana część budynku połączona jest z legalnie wybudowanym budynkiem w sposób trwały a jego rozbiórka uniemożliwiłaby korzystanie z budynku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sądy dokonują oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Skarga została uwzględniona, choć nie z powodu zarzutów i wywodów jakie znalazły się w jej uzasadnieniu. Sąd stwierdził z urzędu nie będąc związany zarzutami skargi, że w rozpoznawanej sprawie, organy administracji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji mimo, iż ten w toku prowadzonego postępowania przeprowadził tylko oględziny działki, po czym ustalił, iż w roku 2002 bez pozwolenia na budowę M. i T. W. rozbudowali budynek mieszkalny od strony północnej o wymiary 3m x 9,25m, od strony zachodniej o wymiary 0,35m x 11m oraz nadbudowali go o wysokość 1,82 na całej rozbudowanej powierzchni, przebudowali również konstrukcję dachu z dwuspadowego na czterospadowy. Organ stwierdził również, że budynek został ocieplony 10 cm warstwą styropianu. Tymczasem wobec takich ustaleń konieczne było odniesienie się nie tylko do wymiarów budynku istniejących bezpośrednio przed rokiem 2002 - to jest ustaloną przez organ datą rozbudowy (albowiem mogły być inne niż wynikało to z pozwolenia budowlanego) ale przede wszystkim opisanie rozbudowy w sposób odnoszący się do konstrukcji budynku. Nie jest bowiem jasne co stanowiło rozbudowę budynku o wymiary 0,35m x 11m od strony zachodniej. Organ nie opisuje tej części rozbudowy w żaden sposób i nie wiadomo czy jest to dobudowanie dodatkowej części jakiegoś pomieszczenia w budynku czy też dobudowanie ściany, bądź inna konstrukcja. Nie jest znany sposób w jaki ona powstała. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż mało prawdopodobne jest aby w roku 2002 nastąpiło dobudowanie do już istniejącego budynku nowej części o szerokości 0,35 m na długości 11 metrów. Organy nie przeprowadziły w istocie żadnego postępowania dowodowego celem wyjaśnienia, tej części rozbudowy. W szczególności nie przeprowadziły dowodu z przesłuchania stron, mimo iż rodziły się wątpliwości. Tym samym nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności mające znaczenie dla postępowania, zwłaszcza co do zakresu nakazanej rozbiórki, czym naruszono art. 86 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nakładają na organy administracji obowiązek wyjaśniania z urzędu istotnych okoliczności faktycznych. Organy administracji powinny swoim działaniem dążyć do dokładnego wyjaśnienia sprawy poprzez wykorzystanie wszelkich dostępnych i dopuszczalnych środków dowodowych. Sposób przeprowadzenia oględzin, ich odbicie w postaci zapisów protokołu oraz pozostały materiał dowodowy zgromadzony przez organy w tej sprawie (pisma stron) powoduje, że rodzą się istotne wątpliwości, co do prawidłowości zakresu rozbiórki nakazanej w zaskarżonej decyzji. Tym samym powstaje również wątpliwość czy wykonalna byłaby rozbiórka budynku (od strony zachodniej ) o wymiar wynoszący 0,35 m szerokości na długości 11 metrów w sytuacji gdy w materiale dowodowym brak jest informacji na czym ta rozbudowa polegała. Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien dokładnie ustalić na czym polegała rozbudowa budynku w części zachodniej, w odniesieniu do projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1959r. (wraz z ustaleniem ewentualnych odstępstw od projektu) i daty jej dokonania. Nie bez znaczenia dla merytorycznego rozpoznania sprawy będzie miał także fakt, iż aktualnie inwestor deklaruje (poprzez okazanie na rozprawie sądowej dokumentacji technicznej opracowanej w związku z wydanym w sprawie postanowieniem) chęć zalegalizowania samowolnej rozbudowy i nadbudowy budynku. Ta jednak zależna będzie od możliwości prawnych i faktycznych jakie pojawią się przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wnioski, które doprowadzą do wydania konkretnego rozstrzygnięcia powinny być przedstawione w uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uchylił decyzje organów obu instancji .