VII SA/Wa 2211/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Groński po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. W. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na lokalizację zjazdu postanawia: odmówić A. W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2013 r. odmówiono A. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 5 grudnia 2013 r. (data nadania w UP) wpłynął do Sądu sprzeciw pełnomocnika wnioskodawcy od postanowienia z dnia 21 listopada 2013 r. Wskutek wniesienia sprzeciwu postanowienie z dnia 21 listopada 2013 r. traci moc i dlatego sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownemu rozpoznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się więc z wydatkami na ten cel i gromadzić środki finansowe na pokrycie koniecznych kosztów. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy czym wymaga podkreślenia, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu (zob. J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca sam prowadzi gospodarstwo domowe. Podał, że posiada dom o pow. 400 m2, a także nieruchomość rolną ok. 160 ha. Wskazał, że posiada sprzęt rolny i samochody o wartości ok. 1.000.000 euro i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu eksportu w wysokości około 100.000 euro rocznie. W uzasadnieniu wniosku wskazał jedynie, że w chwili obecnej brakuje mu na opłacenie skargi, nie podając żadnych dodatkowych informacji. Również w sprzeciwie pełnomocnik skarżącego r. pr. P. K. wskazał jedynie, że Sąd zbadał treść złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia nie wykraczając poza jego ramy. Pełnomocnik nie zawarł żadnej informacji na temat braku możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych oraz nie załączył dokumentów, które wskazywałyby na niemożność poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych. W ocenie Sądu, w rozpatrywanym przypadku, brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów postępowania na współobywateli, a do tego sprowadzałoby się przyznanie stronie prawa pomocy. Ponadto brak jest podstaw, by Sąd z urzędu poszukiwał argumentów i dowodów na to, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Jedynie w przypadku, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, co wynika z art. 255 p.p.s.a. Jednakże w niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych argumentów stanowiących o jego trudnej sytuacji finansowej, ograniczając się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że w chwili obecnej brakuje mu środków na opłacenie skargi. Biorąc pod uwagę przedstawione informacje, Sąd uznał, że nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przedstawione przez stronę informacje nie dają podstaw do twierdzenia, że A. W. zaliczyć należy do kręgu osób, którym można przypisać jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. A. W. nie można uznać za osobę ubogą znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej lub pozbawioną środków do życia, bądź za osobę zaspokajającą tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wręcz przeciwnie, strona uzyskując dochód w wysokości ok. 100.000 euro rocznie i posiadając tak duży majątek jest w stanie poczynić oszczędności. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.