VII SA/Wa 2225/14

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła – Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 marca 2017r. po rozpoznaniu wniosku adwokata M. J. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi D. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia : odmówić przyznania adwokatowi M. J. wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2014r. przyznano D. S. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie pismem z dnia 13 stycznia 2015r. poinformowała o wyznaczeniu adw. M. J. J. o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 września 2016r. sygn. akt VII SA/Wa 2225/14 wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, oddalił skargę D. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na skutek zgłoszonego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, pełnomocnikowi skarżącego doręczono odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 3 października 2016r. W dniu 4 listopada 2016r. do Sądu wpłynęła do Sądu opinia pełnomocnika z urzędu skarżącego adw. M. J. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z załączonymi odpisami (2 egz.). Pełnomocnik jednocześnie wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu za obie instancje, oświadczając, że koszty pomocy prawnej nie zostały opłacone w całości ani w części. Pismem z dnia 24 stycznia 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 23 stycznia 2017r. wezwano pełnomocnika z urzędu skarżącego adw. M. J. do złożenia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania - oświadczenia czy i kiedy doręczył skarżącemu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 września 2016r. o sygn. akt VII SA/Wa 2225/14. W przypadku doręczenia opinii skarżącemu należało przedłożyć dokument potwierdzający jej nadanie. Pismem z dnia 1 lutego 2017r. (data wpływu do Sądu 7 lutego 2017r.) pełnomocnik z urzędu oświadczył, że nie doręczał skarżącemu D. S. sporządzonej opinii. Zdaniem pełnomocnika z urzędu, ani przepisy obowiązujące w dacie wniesienia skargi do WSA, ani też obowiązujące w dacie sporządzenia opinii jak również przepisy obowiązujące na datę niniejszego pisma nie przewidywały takiego obowiązku. W tym stanie sprawy stwierdzono co następuje: Stosownie do treści art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej w przedmiotowej sprawie w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461). W myśl § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c tego rozporządzenia stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna ani decyzja czy też postanowienie Urzędu Patentowego - wynoszą 240 zł. Z kolei w postępowaniu po wniesieniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 8 września 2016r. wysokość opłat za udzieloną pomoc prawną określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz. U. z 2016r., poz. 1714). Zdaniem referendarza sądowego nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego stosownego wynagrodzenia zarówno z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji jak i za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 8 września 2016r. Zaznaczyć należy, że przy przyznawaniu opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r" sygn. akt OZ 720/04). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącego, wyrokiem z dnia 8 września 2016r., wydanym na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, została przez Sąd oddalona. Czynności podjęte przez upoważnionego przez pełnomocnika z urzędu aplikanta adwokackiego M. W. polegały na zapoznaniu się w dniu 16 marca 2016r. z aktami sprawy. Z akt sprawy nie wynika aby pełnomocnik z urzędu podejmował jakiekolwiek inne czynności w sprawie. W szczególności pełnomocnik nie złożył w imieniu skarżącego żadnego pisma procesowego, pisma o popieraniu skargi, jej uzupełnienia. Nie przedstawił zatem żadnego stanowiska w sprawie. Podjęte przez niego czynności miały wyłącznie charakter techniczny i trudno uznać, by nakład prawy z nimi związany był znaczny. Wobec powyższego nie można uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej. Faktyczna pomoc prawa polega bowiem na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. W rozpoznawanej sprawie taka pomoc w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie została udzielona. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 8 września 2016r. stwierdzono, że również nie może być uwzględniony. Wskazać należy, iż jeżeli pomoc prawna polega na sporządzeniu dla strony opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, to opinia taka powinna być sporządzona, a także przedstawiona stronie niezwłocznie tak, aby umożliwić jej podjęcie czynności zmierzających do zabezpieczenia jej praw i możliwości dochodzenia ich przed sądem. Opinia, o jakiej mowa, powinna być sporządzona przekazana stronie najdalej w terminie odpowiadającym terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej (zob: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 910/08). Pełnomocnik zobowiązany jest natomiast wykazać że opinia została sporządzona i przekazana stronie (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004r. sygn. akt OZ 720/04). Samo sporządzenie takiej opinii, nie prowadzi bowiem do osiągnięcia zasadniczego celu pomocy prawnej z urzędu, tj. pełnej realizacji prawa do sądu reprezentowanego podmiotu. Podmiot, któremu stosowna opinia nie została przedstawiona, może być bowiem z różnych powodów pozbawiony możliwości zapoznania się z profesjonalną oceną szans, co do zasadności wniesienia środka odwoławczego. W rozpatrywanej sprawie podjęto czynności w celu ustalenia, czy pomoc prawna została rzeczywiście udzielona, tj. czy pełnomocnik z urzędu nie tylko sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej do NSA ale również czy przekazał ją stronie, w terminie umożliwiającym skuteczne wniesienie tego środka. Dlatego też wezwaniem z dnia 24 stycznia 2017r. został wezwany do oświadczenia czy doręczył przedmiotową opinię skarżącemu i udokumentowania powyższej okoliczności. W piśmie z dnia 1 lutego 2017r. (data wpływu do Sądu 7 lutego 2017r.) pełnomocnik z urzędu oświadczył jednak, że nie doręczył jej skarżącemu. W świetle powyższego uznano, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku pomoc prawną, nie mógł zostać uwzględniony. Nie można zgodzić się z argumentacją pełnomocnika zawartą w piśmie z dnia 1 lutego 2017r., że ani przepisy obowiązujące w dacie wniesienia skargi do WSA ani też obowiązujące w dacie sporządzenia opinii nie przewidują takiego obowiązku. Zaznaczyć należy, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte w dniu 17 września 2014r., dlatego zastosowanie w sprawie nie znajduje art. 177 § 4 p.p.s.a w brzmieniu obecnym dokonanym przez art. 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2015 r., poz. 658), co wynika z art. 2 tej ustawy. Wyznaczony pełnomocnik nie był zatem zobowiązany do złożenia w Sądzie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w terminie do wniesienia skargi Kasacyjnej, wraz z odpisem tej opinii dla strony. Jego obowiązkiem było natomiast doręczenie tej opinii stronie, tak aby umożliwić jej podjęcie czynności zmierzających do zabezpieczenia jej praw i możliwości dochodzenia ich przed sądem. Pełnomocnik ustanowiony w sprawie w ramach przyznanego stronie prawa pomocy jak wskazano wyżej otrzymuje wynagrodzenie jedynie za faktycznie udzieloną pomoc prawną (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2004r., sygn. akt OZ 720/04). W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanych wyżej przepisów w związku art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.