VII SA/Wa 2226/15
WyrokWSA w Warszawie2016-10-27
Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Maria Tarnowska, Izabela Ostrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoby, które nie wykazały interesu prawnego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, mogą być uznane za strony tego postępowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczęte przez podmioty nieposiadające przymiotu strony, jest bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone. Interes prawny musi mieć swoje źródło w przepisie prawa materialnego, a nie jedynie w faktycznych okolicznościach, takich jak zameldowanie czy fakt zamieszkiwania na sąsiedniej nieruchomości.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę dwóch hal sportowych. Wojewoda odmówił stwierdzenia nieważności, a Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody i umorzył postępowanie, uznając, że skarżący nie posiadają interesu prawnego ani przymiotu strony w postępowaniu. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak interesu prawnego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Protokolant Ref. staż. Marcin Sieradzki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2016 r. sprawy ze skargi [...] , [...],[...],[...] i [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 r. znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania organu pierwszej instancji w przedmiocie stwierdzenia nieważności oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...] , odmawiającej stwierdzenia na wniosek [...],[...],[...] , [...],[...] i [...] oraz [...] , nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] dnia [...] października 2014 r. Nr [...] , zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] Nr [...] w [...] pozwolenia na budowę dwóch hal sportowych o powłoce pneumatycznej wraz z zapleczem sanitarno-szatniowym oraz instalacją wewnętrzną elektryczną, instalacją wewnętrzną gazową i miejscami postojowymi na działce nr ewid. [...] obręb [...] położoną przy ul. [...] w [...] - uchylił zaskarżoną decyzję oraz umorzył postępowanie organu pierwszej instancji.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] udzielił inwestorowi: [...] pozwolenia na budowę dwóch hal sportowych o powłoce pneumatycznej wraz z zapleczem sanitarno-szatniowym oraz instalacją wewnętrzną elektryczną, instalacją wewnętrzną gazową i miejscami postojowymi na działce nr [...] położonej w [...] przy ul. [...].
Wnioskiem z dnia 3 grudnia 2014 r. [...] , [...] , [...] , [...],[...] i [...] (dalej jako "skarżący"), zwrócili się do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionej decyzji Prezydenta Miasta [...] . W uzupełnieniu wniosku skarżący podnieśli, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jest przesłanka z art. 156 § 1 i 2 k.p.a.
Następnie Wojewoda [...] zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawców o wskazanie interesu prawnego dającego podstawę do uznania ich za strony postępowania, a także o wskazanie numerów nieruchomości, których właścicielami, użytkownikami wieczystymi bądź zarządcami są wnioskodawcy oraz w jako sposób planowana inwestycja ogranicza sposób zagospodarowania ich nieruchomości, czy też powoduje oddziaływanie w sposób naruszający obowiązujące przepisy prawa.
Z uwagi na fakt, że z udzielonej w dniu 29 stycznia 2015 r. odpowiedzi nie wynikało właścicielami których nieruchomości są wnioskodawcy, Wojewoda [...] zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o przesłanie stosownych wypisów z rejestru gruntów.
Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2014 r.
Wojewoda [...] wskazał, że decyzja Prezydenta Miasta [...] nie jest obarczona żadną z wad, o jakich mowa w art. 156 § 1 k.p.a. W ocenie Wojewody [...] zarówno decyzja Prezydenta Miasta [...]z dnia [...] października 2014 r. o udzieleniu pozwolenia na budowę, jak również załączony do niej projekt budowlany, są w pełni zgodne z ustaleniami zawartymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego wydanej dla planowanej inwestycji. Projekt zawiera wszelkie wymagane uzgodnienia, w tym: z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, z rzeczoznawcą ds. bezpieczeństwa i higieny pracy, z rzeczoznawcą ds. sanitarno-higienicznych, a także z Jednostką Marynarki Wojennej RP. Ponadto planowana wysokość zabudowy wynosi 8,50 m (obowiązuje do 10,00 m), a powierzchnia zabudowy wyznaczona decyzją do 1240 m2 wynosić będzie 1226,3 m2. Odprowadzenie wód opadowych odbywać się będzie w obrębie działki nr [...] objętej inwestycją i jak wynika z pisma Wydziału Środowiska Urzędu Miasta w [...] z dnia [...] sierpnia 2014 roku nr [...] przedsięwzięcie nie wymaga uzyskania pozwoleń wodnoprawnych. Na potrzeby inwestycji zaprojektowana została odpowiednia ilość miejsc postojowych dla osób, które będą korzystać z hal sportowych. Według projektantów, stosownie do złożonych oświadczeń o zgodności inwestycji z obowiązującymi przepisami, nie występuje zagrożenie hałasem, przyjęte rozwiązania przestrzenne, funkcjonalne i techniczne eliminują ewentualny negatywny wpływ obiektu na środowisko przyrodnicze, zdrowie ludzi i inne obiekty zgodnie z przepisami odrębnymi, a projektowane zagospodarowanie terenu nie wprowadza naruszenia interesu osób trzecich.
Jednocześnie Wojewoda [...] zwrócił uwagę, że odległości projektowanych obiektów od granic z sąsiednimi działkami budowlanymi wynoszą min. 4 m (projekt zagospodarowania terenu), co spełnia wymagania zawarte w § 12 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Projektowane obiekty mają wysokość 8,50 m, co przy odległości z działkami sąsiednimi wynoszącej 4 m oraz odległości budynków usytuowanych na tych działkach większych niż 4 m, spełnia warunek § 13 ust. 1 rozporządzenia. Ponadto w aktach sprawy znajduje się analiza nasłonecznienia z której wynika, iż ze względu na położenie projektowanych obiektów, działki skarżących, a także inne działki znajdujące się obrębie oddziaływania planowanej inwestycji, nie będą zacieniane przez te obiekty. Zgodnie z rysunkiem (str. 31A projektu) hale namiotowe będą zacieniać budynki znajdujące się na działkach nr [...] , [...] , [...],[...],[...]jedynie w godzinach od 16 do 17, co pozwala na stwierdzenie, iż wymogi zawarte § 60 rozporządzenia zostały zachowane.
Zdaniem Wojewody [...] biorąc pod uwagę art. 35 ust 4 ustawy - Prawo budowalne, zgodnie z którym w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, wobec spełnienia wszystkich wymienionych w przywołanym powyżej przepisie wymagań, Prezydent Miasta [...] nie miał podstaw do odmowy wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Stąd też, w ocenie Wojewody [...] , wszelkie wnoszone przez wnioskodawców zarzuty uznać należy za bezpodstawne.
Odnosząc się do twierdzeń wnioskodawców, dotyczących naruszenia art. 24 § 1 pkt 7 k.p.a. Wojewoda [...] wskazał, że Prezydent Miasta [...] jest organem administracji, którego ewentualne wyłączenie reguluje art. 25 k.p.a. Ponadto w ocenie organu I instancji nie można mówić o naruszeniu art. 28 ustawy Prawo budowlane i art. 28 k.p.a. w kontekście naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem przesłanka na którą powołują się wnioskodawcy jest przesłanką do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty w kwestii naruszenia art. 5, 140 i 144 Kodeksu cywilnego, bowiem sprawę naruszenia interesów osób trzecich w procesie budowlanym reguluje art. 5 ust. 1 pkt ustawy Prawo budowlane, który nakazuje poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich występujących w obszarze oddziaływania obiektu. Jest to zatem przepis regulujący wprost obowiązek inwestora przestrzegania zasad współżycia społecznego.
W ocenie Wojewody [...] planowane przedsięwzięcie jest zgodne z przepisami prawa budowlanego, w tym techniczno-budowlanymi, nie narusza praw osób, ani ich uzasadnionych interesów wynikających z konkretnych przepisów prawa materialnego, a przepisu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo budowlane nie można rozumieć w ten sposób, że interes osób trzecich nim chroniony może naruszać prawo inwestora wynikające z art. 4 tej ustawy.
Odwołanie od powyższe decyzji złożyli [...] , [...],[...],[...] , [...],[...] i [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wstrzymanie trwającej budowy hal tenisowych. Skarżący podnieśli, że Wojewoda [...] ograniczył się do dowolnego i błędnego stwierdzenia, że nie zaistniało rażące naruszenie prawa. Jednocześnie skarżący wskazali również na inne przykłady rażącego naruszenia prawa m.in. art. 33 k.p.a. w zw. z art. 26 k.p.a. przez to, że osoby występujące w imieniu inwestora nie posiadały pełnomocnictwa Prezydenta Miasta [...]oraz art. 28 § 2 ustawy Prawo budowlane przez to, że w dotychczasowym postępowaniu skarżący nie uczestniczyli jako strona.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 21015 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia ważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, zatem właściwy organ administracji publicznej rozpatrując wniosek stwierdzenie nieważności decyzji, ma obowiązek w pierwszej kolejności zbadać, czy pochodzi on od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że [...],[...],[...],[...],[...][...] i [...] nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem kwestionowanej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2014 r. Wskazał ponadto, że [...] i [...] wywodzą swój interes prawny z tytułu posiadania przez nich prawa współwłasności działki o nr ewid. [...] płożonej w [...]przy ul. [...] , [...] - z tytułu posiadania przez niego prawa własności działki o nr ewid. [...] położonej w [...]przy ul. [...][...]- z tytułu posiadania przez niego prawa własności działki o nr ewid. [...] położonej w [...] przy ul. [...].
Zdaniem organu odwoławczego z projektu zagospodarowania terenu wynika, że sporna inwestycja - dwie hale sportowe (łukowe) o powłoce pneumatycznej wraz zapleczem sanitarno-szatniowym zaprojektowane na działce nr ewid. [...] KM 61 położonej przy ul. [...] w [...] , o wysokości w najwyższym kącie 8,5 m są oddalone od granicy działki o nr [...] o 4,0 m, nr ewid. [...] o ok. 16,0 m i nr ewid. [...] o ok. 10,0 m.
W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego obszar oddziaływania projektowanej inwestycji, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, w żadnym wypadku nie obejmuje swym zakresem działek o nr ewid. [...],[...],[...]. Położenie wskazanych działek względem nieruchomości inwestycyjnej wyklucza uznanie, iż sporna inwestycja niesie ze sobą jakiekolwiek ograniczenia w możliwości zagospodarowania działek należących do skarżących, które to ograniczenia wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa.
Organ odwoławczy podał, że wysokość projektowanych hal namiotowych oraz odległość dzielącą je od nieruchomości skarżących sprawiają, że działki o nr [...] [...],[...]z całą pewnością nie znajdują się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji wyznaczonym w oparciu o §12, § 13, 57, § 60 ust. 1 rozporządzenia. Nadto z analizy zacienienia wynika, że sporne przedsięwzięcie spośród działek wyżej wskazanych, zacienia jedynie działkę o nr [...], przy czym zacienienie występuje tylko w godzinach od 16.00 do 17.00. W ocenie organu odwoławczego inwestycja nie wpływa również na warunki ochrony przeciwpożarowej (§271 rozporządzenia i następne). Ponadto dokumentacja projektowa nie przewiduje zmiany spływu wód opadowych na nieruchomości należące do [...],[...],[...]i [...] oraz nie pozbawia powyższych działek dostępu do szeroko rozumianych mediów jak również dostępu do drogi publicznej.
Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że pismem z dnia 30 czerwca 2015 r., wezwał [...] - pełnomocnika m.in. [...],[...] i [...] do wykazania i udokumentowania interesu prawnego w kwestionowaniu ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednak ww. nie wykazali i nie udokumentowali interesu prawnego w kwestionowaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w piśmie z dnia 13 lipca 2015 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie, pełnomocnik ograniczył się do stwierdzenia, iż [...] jest zameldowany przy ul. [...] w [...] (działki nr ewid. [...] i [...]), natomiast [...] jest zameldowany przy ul. [...] w [...] (działka nr ewid. [...]).
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że bez znaczenia pozostaje fakt, kto jest zameldowany na danej nieruchomości czy też, jaki podmiot włada nieruchomością, gdyż jedynie właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca takiej nieruchomości posiada legitymację materialnoprawną do udziału w postępowaniu budowlanym, on też może skarżyć pozwolenie budowlane, czy wszczynać postępowania nadzwyczajne zakończone taką decyzją. Konstrukcja interesu prawnego w prawie budowlanym oparta obecnie została wyłącznie na naruszeniu konkretnego uprawnienia określonej grupy podmiotów, tj. właściciela nieruchomości lub innych podmiotów wymienionych w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
Organ odwoławczy stwierdził ponadto, że z posiadanych akt wynika, iż [...]nie przysługuje żaden tytuł prawny, o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego do nieruchomości o nr ewid. [...] i [...] położonych w [...] , a księga wieczysta Nr [...] nie potwierdza, aby ww. działki były obciążone jakimikolwiek prawami na rzecz [...], natomiast [...] nie przysługuje żaden tytuł prawny, o którym mowa w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego do nieruchomości nr ewid. [...] położonej w [...] przy ul. [...] , a księga wieczysta Nr [...] nie potwierdza, aby ww. działka była obciążona jakimikolwiek prawami na rzecz [...].
Wobec powyższego, w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, skoro decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2014 r., Nr [...], nie dotyczy interesu prawnego ani obowiązku [...] oraz [...] , [...] , [...],[...] [...] i [...] - stosownie do treści art. 28 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, nie mogą być oni uznani za strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. rozstrzygnięcia, zatem należało uchylić w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2015 . znak: [...] i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji, jako wszczęte na wniosek podmiotów nie będących jego stronami.
Skargę na powyższą decyzję złożyli [...] , [...] , [...] , [...],[...] oraz [...] wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji. Skarżący wnieśli ponadto o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] i zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 6, art. 24 § 1 pkt 1 i 7, art. 28, art. 156 § 1 pkt 2 i 7 i ewentualnie art. 1 k.p.a., art. 157 § 2 k.p.a. oraz art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez nadanie budowie zarobkowych hal tenisowych statusu inwestycji celu publicznego. Ponadto skarżący zarzucili naruszenie art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 Prawa budowalnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego dowolnie i błędnie uznał w swojej decyzji, że skarżący nie posiadają statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jako, że nie posiadają interesu prawnego. Ponadto Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdzając brak interesu prawnego skarżących całkowicie pominął swoje prawo i ewidentny obowiązek działania z urzędu, tym bardziej że nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] stanowi najdalej idący zarzut skarżących. Zdaniem skarżących, zarzut ten powinien zostać rozważony merytorycznie przez organ niezależnie od tego, czy istnieje interes prawny skarżących, czy też nie.
Jednocześnie skarżący wskazali, że organ całkowicie pominął to, że Prezydent Miasta [...] nie miał prawa wydania decyzji dla [...] nr [...] , nad którą sam sprawuje nadzór. W ocenie skarżących Prezydent Miasta [...] , wykonując zadania starosty z zakresu administracji rządowej, powinien był wystąpić do Wojewody [...] o wyznaczenie innego organu do prowadzenia postępowania o wydanie pozwolenia dla jednostki organizacyjnej zarządzanej przez Prezydenta Miasta [...]. Skoro tego nie uczynił, to decyzja nr [...] jest nieważna.
Skarżący podnieśli również, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego pominął nieuprawnioną zmianę przeznaczenia nieruchomości - boiska szkolnego [...] nr [...] w [...] na działalność zarobkową [...] i innego podmiotu gospodarczego (dzierżawcy części boiska szkolnego), pozbawiając uczniów i okoliczną młodzież właściwego rozwoju fizycznego, rekreacji i rozwoju zainteresowań sportowych. Zdaniem skarżących dokonanie takiej zmiany przeznaczenia boiska szkolnego przez Prezydenta Miasta [...] , bez wymaganej uchwały Rady Miasta [...] , skutkuje nieważnością decyzji administracyjnej.
Jako inne przykłady rażącego naruszenia prawa przez Prezydenta Miasta [...] skarżący wskazali m.in. na nieprawidłowość pełnomocnictw osób występujących w imieniu inwestora oraz nieokreślenie warunków bezpiecznego użytkowania pozostałej części boiska szkolnego przez uczniów oraz użytkowania namiotów przez uczniów i klientów "biznesowych".
Odnosząc się do wskazywanego przez organ odwoławczy braku interesu prawnego, skarżący podnieśli, że skoro organ uznał, iż zaciemnienie na nieruchomości nr [...] występuje, to co najmniej obszar oddziaływania spornego obiektu obejmuje tę nieruchomość. W konsekwencji co najmniej [...] i [...] posiadają interes prawny wynikający jedynie z faktu zacienienia. Skarżący zarzucili przy tym, że dotąd nie przeprowadzono rzetelnej i wiarygodnej analizy natężenia hałasu, który pochodzić będzie z agregatów i urządzeń.
Skarżący wskazali również, ze [...] był poprzednikiem prawnym swojej córki, a własność swoją przekazał córce. Jednak wiadomym jest, że nieprzerwanie zamieszkuje on w domu na działce nr [...] Również [...] przekazał swoją własność zstępnemu ale nadal mieszka pod ww. adresem, zatem jest zarządcą nieruchomości i jako taki posiada interes prawny.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2016 r. Sąd odrzucił skargę [...], zatem rozpoznaniu podlegała skarga [...],[...],[...],[...] i [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 §1 pkt 1 ppsa).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, a zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015r., który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uchylił decyzję Wojewody [...]z dnia [...] kwietnia 2015 r., odmawiającą stwierdzenia na wniosek [...],[...] , [...],[...],[...] i [...] oraz [...], nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...]dnia [...] października 2014 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] w [...] pozwolenia na budowę dwóch hal sportowych o powłoce pneumatycznej wraz z zapleczem sanitarno-szatniowym oraz instalacją wewnętrzną elektryczną, instalacją wewnętrzną gazową i miejscami postojowymi na działce nr ewid. [...] obręb [...] położoną przy ul. [...] oraz umorzył postępowanie o stwierdzenie nieważności wywołane tymi wnioskami.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż podstawę umorzenia postępowania administracyjnego stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a., który zezwala organowi administracji publicznej na wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie to z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Określeniem "postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe" obejmuje się w literaturze sytuacje, gdy żądanie strony jest nieaktualne lub wygasło z mocy prawa (W. Hybiak, Bezprzedmiotowość..., s. 42; tenże, Umorzenie postępowania administracyjnego..., s. 14). O bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można zatem mówić, gdy zachodzi brak jego strony lub brak przedmiotu, czyli gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy.
Należy przy tym mieć na uwadze, iż jak podkreśla się w doktrynie, istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że "Nastąpiło (...) takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej" (J. Zimmermann "Ordynacja podatkowa", s. 212 - pogląd powołany w "Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego". M. Matan, Cz. Martysz, G. Łaszczyca, do art. 105 k.p.a. kom. Lex 2010). Przy czym decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony. Wywiera ona inny skutek: przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialnoprawny.
Z pewnością postępowanie wszczęte przez podmiot nie posiadający przymiotu strony , co miało miejsce w sprawie niniejszej, staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Bezprzedmiotowość postępowania występuje m.in. wówczas, gdy podmiot nieuprawniony do domagania się wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy zgodnie z przepisami prawa administracja publiczna może kształtować stosunki prawne wyłącznie na wniosek jednostki, oparte jest na zasadzie skargowości. Wymaga to wniosku strony - osoby mającej legitymację procesową w rozumieniu art. 28 kpa. Wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanego podmiotu jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania ( vide wyrok NSA z19.09.2012r., II GSK 1038/11).
W ocenie Sądu dokonana przez organy ocena przymiotu strony wnioskodawców jest prawidłowa, zaś zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z normą art. 105 § 1 kpa w związku z art. 28 kpa.
Stosownie do treści art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Źródłem interesu prawnego lub obowiązku jest zawsze przepis prawa materialnego, odnoszący się do sfery prawnej podmiotu i wywierający bezpośredni wpływ na sferę praw i obowiązków podmiotu. Aby określony podmiot mógł być uznany za stronę postępowania administracyjnego musi istnieć przepis prawa materialnego wskazujący, że interes prawny lub obowiązek podlega konkretyzacji w postępowaniu administracyjnym. W świetle normy art 28 ust 2 Prawa budowlanego oraz art. 28 kpa stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę a w konsekwencji także w prawie stwierdzenia nieważności takiej decyzji są -oprócz inwestora- właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu a także podmioty które wykażą interes prawny w uzyskaniu stwierdzenia nieważności decyzji.
Z analizy projektu zagospodarowania terenu będącego częścią kwestionowanego projektu budowlanego, wynika, że wskazane obiekty budowlane ( hale sportowe o powłoce pneumatycznej) oddalone są od granicy najbliżej położonej w stosunku do planowanej inwestycji działki o nr ew. [...] przy ul [...] , stanowiącej współwłasność [...] i [...] o 4 m. Kolejno natomiast w stosunku do działki nr ew. [...] stanowiącej własność [...] ( ul. [...] ) o 10 m, od działki nr ew. [...], stanowiącej własność [...] ul. [...]) o 16 m.
Należy całkowicie zgodzić się z organem odwoławczym, iż usytuowanie planowanych hal w stosunku do granic nieruchomości sąsiednich oraz ich wysokość – w najwyższym kącie -8,5 m przesadza o tym, iż działki nr [...],[...], [...], nie znajdują się w obszarze oddziaływania spornej inwestycji wyznaczonym w oparciu o §12, § 13, 57, § 60 ust. 1 rozporządzenia. Nadto z analizy zacienienia wynika, że sporne przedsięwzięcie nie powoduje niedopuszczalnego zacienienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach na działkach sąsiednich. Organ wyjaśnił, iż" spośród działek wyżej wskazanych, zacienia jedynie działkę o nr [...], przy czym zacienienie występuje tylko w godzinach od 16.00 do 17.00". Zgodnie z rysunkiem (str. 31A projektu) hale namiotowe będą zacieniać budynki znajdujące się na działce nr [...], jedynie w godzinach od 16 do 17, co przesądza o tym, że wymogi zawarte § 60 rozporządzenia zostały zachowane, bowiem wbrew twierdzeniom skargi przepisy prawa taką sytuację dopuszczają.
Należy także podkreślić, iż przywoływane w skardze okoliczności naruszenia prawa skarżących "do niezakłóconego korzystania ze słońca , dostępu pełnego światła na swojej posiadłości i dotychczasowego pięknego widoku" wskazują jedynie na posiadanie przez skarżących interesu faktycznego, a nie interesu prawnego który musi znajdować swoje korzenie w przepisie prawa materialnego.
Należy podkreślić, że mimo znajdowania się wskazanych działek skarżących w sąsiedztwie działki inwestycyjnej ,projektowana inwestycja o wskazanych gabarytach nie wprowadza żadnych ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości skarżących, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, w szczególności wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z póżn. zm.).
Interesu prawnego skarżącego nie uzasadnia także hipotetyczne występowanie "immisji pośrednich" z nieruchomości inwestora. W aktualnym stanie prawnym wprowadzonym ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 80, poz. 718), osobie poszkodowanej tymi oddziaływaniami nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Przekroczenie dopuszczalnych granic tych immisji może uzasadniać powstanie po stronie osób poszkodowanych odpowiednich roszczeń, ale nie daje praw strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane (wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 12/08).
W ocenie Sądu nie budzi także wątpliwości, iż przymiotu strony w niniejszym postępowaniu nie posiadają bezwzględnie pozostali skarżący.
[...] zameldowany przy ul. [...]– działki nr ew. [...] i [...] nie posiada żadnego tytułu prawnego do powyższej nieruchomości o czym przesadza zapis Księdze Wieczystej nr Nr [...] Analogiczna ocena dotyczy [...] zameldowanego przy ul. [...] – działka nr ew. [...] dla której prowadzona jest Księga Wieczysta Nr [...]. Przy czym bez znaczenia pozostaje fakt zameldowania pod wskazanymi adresami ,a także okoliczność wieloletniego nieprzerwanego zamieszkiwania czy też fakt, iż obaj skarżący byli kiedyś właścicielami wskazanych nieruchomości.
Władanie rzeczą na podstawie umowy użyczenia, jest posiadaniem zależnym, które jest podporządkowane właścicielowi jako posiadaczowi samoistnemu, bowiem posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne .
Przepis art. 144 k.c. odnoszący się do stosunków sąsiedzkich, został zamieszczony w części Kodeksu cywilnego normującej treść i wykonywanie własności, nie określa natomiast praw podmiotu, któremu służy prawo obligacyjne do nieruchomości ani też praw posiadacza zależnego w odniesieniu do właściciela innej nieruchomości w sprawach budowlanych. Przez prawo sąsiedzkie rozumie się tradycyjnie zespół tych przepisów prawa cywilnego, które regulują problematykę treści i wykonywania własności nieruchomości w stosunkach sąsiedzkich. Zadaniem prawa sąsiedzkiego jest zapobieganie konfliktom rodzącym się na tle sąsiedztwa nieruchomości. Należy przy tym podkreślić, iż przepisy tzw. prawa sąsiedzkiego ( w tym art. 144 kc) w zasadzie odnoszą się do stosunków między właścicielami nieruchomości, a nie podmiotami posiadającymi w stosunku do nieruchomości jedynie prawo obligacyjne.
Należy więc stwierdzić, iż norma art. 144 kc nie może uzasadniać istnienia interesu prawnego użyczającego w postępowaniu dotyczącym robót budowlanych na nieruchomości sąsiedniej.
Odnosząc się zaś do twierdzeń skargi ,iż obaj wyżej wymienieni skarżący zarządcami zamieszkiwanych przez siebie nieruchomości należy wskazać, iż w wyroku z dnia 23 stycznia 2007 r, II OSK 206/06, LEX nr 344079, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że " instytucja zarządu musi być rozumiana, jako prawna forma władania nieruchomością przez publiczne jednostki organizacyjne (ministerstwa, urzędy, zakłady budżetowe, jednostki budżetowe itp.). Treść pojęcia zarządu precyzują przepisy art. 43-50 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Dlatego też przez zarządcę nieruchomości w opisanym zakresie należy uznać podmiot sprawujący trwały zarząd właśnie w rozumieniu wskazanych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Trwały zarząd jest prawną formą władania nieruchomością przez państwowe jednostki organizacyjne i w sprawach nieuregulowanych w ustawie o gospodarce nieruchomościami stosuje się do niej przepisy Kodeksu cywilnego o użytkowaniu. Oddanie nieruchomości w trwały zarząd następuje w drodze decyzji odpowiedniego organu na wniosek zainteresowanej jednostki na czas oznaczony lub nieoznaczony".
Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2007 r., II OSK 1510/06, LEX nr 347969 z którego wynika, iż w pojęciu " zarządcy nieruchomości" w rozumieniu art. 28 ust 2Prawa budowlanego mieści się również podmiot, na rzecz którego ustanowiono prawo użytkowania nieruchomości na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego.
Jak wynika z akt postępowania administracyjnego żadna ze wskazanych sytuacji prawnych nie miała miejsca w sprawie niniejszej.
Nie można także mówić o interesie prawnym skarżącej [...] , która nie wykazała go na wezwanie organu, a jak wynika z samej skargi jest "matką byłego ucznia [...] ".
Zasadnym jest więc wniosek organów, iż skarżący nie wykazali żadnej normy prawa materialnego, która pozostawałaby w związku z badaną decyzją i powodowałaby, że nastąpiło naruszenie interesu prawnego strony skarżącej poprzez pozostawienie w obrocie prawnym decyzji Prezydenta Miasta [...] dnia [...] października 2014 r. Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] pozwolenia na budowę dwóch hal sportowych o powłoce pneumatycznej wraz z zapleczem sanitarno-szatniowym oraz instalacją wewnętrzną elektryczną, instalacją wewnętrzną gazową i miejscami postojowymi na działce nr ewid. [...] obręb [...] położoną przy ul. [...] w [...] .
Pozostałe zarzuty skargi maja charakter merytoryczny i nie podlegają ocenie Sądu na etapie badania przymiotu strony osób wnioskujących o stwierdzenie nieważności decyzji.
Błędne jest także stanowisko skarżących o możliwości zobowiązania organów do wszczęcie postępowania nadzorczego z urzędu bowiem kwestia prowadzenia takiego postępowania jest autonomiczną kompetencją organów.
Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami. administracyjnymi
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło