VII SA/Wa 2227/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędziowie Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędzia WSA Jadwiga Smołucha (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z wykonaniem dozoru pojazdów oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów oddala skargę W skardze złożonej 25 sierpnia 2017 r. R. S. (dalej: "skarżący", "strona") zaskarżył w całości postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO") z [...] lipca 2017 r. nr [...] w sprawie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór i holowanie pojazdu. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dwoma wnioskami złożonymi 14 września 2016 r. skarżący zwrócił się do Starosty [...] o rozliczenie wynagrodzenia za holowanie i parkowanie usuniętych z drogi pojazdów oraz rozliczenie kosztów związanych z holowaniem i dozorem usuniętych z drogi pojazdów, w tym pojazdu Daewoo Matiz o nr. rejestracyjnym [...], co do którego dyspozycja usunięcia została wydana 30.10.2008 r. Skarżący wniósł o przyznanie należności wg następujących stawek: wynagrodzenie za parkowanie – stawka dobowa brutto 18,40 zł, wynagrodzenie za holowanie pojazdu – stawka zryczałtowana 150 zł, koszt parkowania 1,60 zł za dzień, koszt holowania – stawka zryczałtowana 150 zł. Postanowieniem nr [...] z [...] marca 2017 r. Starosta [...] przyznał R. S., prowadzącemu parking depozytowy, jako dozorcy pojazdu, samochodu osobowego marki Daewoo Matiz o nr. rejestracyjnym [...], VIN: [...], tytułem zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór w okresie od 30 października 2008 r. (data wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi) do 26 lipca 2012 r. (data odbioru pojazdu z parkingu) kwotę 7 035,60 zł, na którą składają się: zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru 2 185,60 zł, wynagrodzenie za dozór 4 450,00 zł, holowanie pojazdu (wynagrodzenie, koszt holowania) 300 zł. Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 5 kwietnia 2017 r. 12 kwietnia 2017 r. skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na postanowienie Starosty [...] z [...] marca 2017 r., zaskarżając to postanowienie w części dotyczącej wynagrodzenia za dozór pojazdu w okresie od 30.10.2008 r. do 26.07.2012 r. i wnosząc o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części oraz orzeczenie co do istoty sprawy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że nie kwestionuje ustalonej przez organ miesięcznej stawki wynagrodzenia za dozór pojazdu w wysokości 200 zł, natomiast nie zgadza się z obniżeniem tej stawki o 50% z powodu niewłaściwego przechowywania pojazdu. Skarżący podniósł, że w momencie przyjęcia na przechowanie pojazd był już uszkodzony w znacznym stopniu i stan techniczny pojazdu w czasie parkowania nie uległ zmianie. Stan pojazdów przechowywanych na parkingu depozytowym skarżącego wynika z ich właściwości przed usunięciem (kolizje drogowe, pozostawienie bez opieki etc.) oraz długoletniego, zawinionego przez organy administracji przechowywania na parkingu skarżącego. Skarżący zakwestionował konieczność przechowywania pojazdu na parkingu zadaszonym oraz podniósł, że warunki przechowywania pojazdów na jego parkingu były znane wcześniej organowi i przez niego akceptowane. SKO postanowieniem z [...] lipca 2017 r. uchyliło zaskarżone postanowienie Starosty [...] w całości i orzekło co do istoty sprawy w ten sposób, iż przyznało R. S., prowadzącemu parking depozytowy, jako dozorcy pojazdu, samochodu osobowego marki Daewoo Matiz o nr. rej. [...] w okresie od 30.10.2008 r. do 26.07.2012 r. kwotę 7 085,60 zł, na którą składają się: zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru 2 185,60 zł, wynagrodzenie za dozór 4 600 zł, holowanie pojazdu 300 zł. W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że pomimo iż zażalenie odnosi się do części orzeczenia pierwszoinstancyjnego, SKO nie mogło ograniczyć się tylko do wysokości wynagrodzenia za dozór. Zaskarżone postanowienie określa wysokość zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór, na którą to kwotę składają się trzy składniki: konieczne wydatki związane z wykonywaniem dozoru, wynagrodzenie za dozór oraz koszt holowania pojazdu. Ewentualna zmiana jednego z tych trzech składników powoduje więc zmianę wysokości całej kwoty, w związku z czym niemożliwe jest wydanie postanowienia obejmującego tylko tę część rozstrzygnięcia, od której wniesiono zażalenie. SKO powołało się na treść art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 poz. 128 t.j.), art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. nr 152, poz. 1018), art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2014, poz. 1619 t.j.) w zw. z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z 23 kwietnia 2002 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 50, poz. 449). SKO wskazało, że w aktach znajdują się dokumenty potwierdzające koszty utrzymania parkingu: umowa dotycząca wyrównywania, utwardzania, odśnieżania terenu, faktury za energię elektryczną, faktury za rejestratory, wydatki na ochronę, decyzje dotyczące podatków lokalnych i dowody ich uiszczenia, umowy użyczenia terenu o oświadczenia o płaceniu za nie podatku od nieruchomości, ubezpieczenia obiektów i pojazdów, ubezpieczenie działalności przedsiębiorcy. Dokumenty te pozwalają na obliczenie kosztów utrzymania parkingu na 320 zł dziennie. Przeciętnie na parkingu znajdowało się ok. 200 pojazdów, zatem koszt parkowania jednego pojazdu to 1,60 zł dziennie. Ponieważ pojazd był przechowywany 1366 dni, koszt zwrotu koniecznych wydatków wyniósł 2 185,60 zł. SKO dalej posiłkowało się umową zawartą przez skarżącego w 2010 r. z podmiotem trzecim - Urzędem Skarbowym w [...], z której wynikało, że za przechowanie samochodu na parkingu skarżący miał otrzymywać wynagrodzenie 5 zł dziennie, czyli 150 zł miesięcznie, przy czym cena ta obejmowała zarówno ponoszone koszty jak i zysk usługodawcy. Biorąc pod uwagę, że skarżący otrzymuje zwrot kosztów w wysokości 1,60 zł za dobę, oznacza to, że spodziewane przez niego wynagrodzenie wynosiłoby 3,40 zł dziennie, czyli 102 zł miesięcznie. W ocenie SKO, skoro dozorowany pojazd był na parkingu przez dłuższy czas, najodpowiedniejszym sposobem określenia wynagrodzenia za dozór samochodu jest jednak zastosowanie miesięcznych stawek abonamentowych dotyczących długoterminowego przechowywania pojazdów. Stawki dobowe są częściej stosowane przy krótszym okresie parkowania pojazdów Przechowywanie pojazdu na parkingu nie wymagało dużo miejsca, ponieważ samochód nie przemieszczał się i nie wykonywał manewrów na parkingu. Niska wartość pojazdu powodowała również brak dodatkowych kosztów na zapewnienie pokrycia dodatkowego ryzyka i szczególnej ochrony koniecznej w przypadku pojazdów o znacznej wartości. SKO powołało się na ustalenia Starosty [...], że w rejonie średnia miesięczna za abonament na parkingu wynosiła 200 zł, przy czym kwota ta pokrywała zarówno koszty dozoru jak i wynagrodzenie prowadzącego parking. SKO stwierdziło, że z urzędu znane są mu okoliczności jeszcze niższych opłat miesięcznych na parkingach strzeżonych w okolicach [...] np. [...] ul. [...] w [...] gdzie opłaty w latach 2010 – 2016 wynosiły 90 zł; [...] ul. [...] w [...] gdzie w latach 2015 – 2016 opłaty wynosiły 80 zł – 120 zł; [...] ul. [...] w [...] gdzie opłaty parkingowe w latach 2010 – 2012 wynosiły 50 zł, a w latach 2013 – 2015 – 60 zł. SKO podniosło, że ze zdjęć znajdujących się w aktach sprawy wynika, że warunki przechowywania pojazdu na parkingu prowadzonym przez skarżącego pozostawiały wiele do życzenia – dzika roślinność przerastała pojazdy, wokół resztek roślin zalegał śnieg, a plac nie był specjalnie utwardzony. Zdjęcia dokumentujące ten stan pokazują szerokie ujęcia terenu, zatem logiczny jest wniosek, że miejsce składowania pojazdu Daewoo Matiz nr rej. [...] nie odbiegało na korzyść od udokumentowanego stanu. SKO zwróciło uwagę, że ustawodawca wprowadził obowiązek utylizacji samochodów przez wyspecjalizowane jednostki, aby zapobiec degradacji środowiska przez dziką degradację pojazdów, a zachowania skarżącego ochronie środowiska nie sprzyjały. Ponadto dozór na parkingu skarżącego nie był staranny, skoro zginął z niego inny pojazd. SKO przychyliło się do oceny organu I instancji, że dozorca nie wykonywał starannie swych obowiązków, co uzasadnia obniżenie jego wynagrodzenia. W ocenie SKO przyjęta przez Starostę kwota ryczałtowa 100 zł miesięcznie jest i tak wysoka w stosunku do opłat obowiązujących na innych parkingach jak i w stosunku do kwoty oczekiwanej przez przedsiębiorcę. Zważywszy na stan parkingu SKO rozważało obniżenie tej kwoty jednak odstąpiło od tego z uwagi na art. 139 k.p.a. SKO zwiększyło jednak kwotę wynagrodzenia o 100 zł z uwagi na okoliczność, że skoro przyjęto opłatę abonamentową za miesiąc przechowywania pojazdu powinno ono obejmować również październik 2008 r., gdyż postój pojazdu rozpoczął się 30 października 2008 r. W skardze na postanowienie SKO z [...] lipca 2017 r. skarżący zarzucił zaskarżonemu rozstrzygnięciu: 1) mogące mieć wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wyciągnięcie z zebranego materiału dowodowego wniosków z niego niewynikających oraz dowolną ocenę materiału dowodowego, skutkującą błędnym uznaniem, że pojazd Daewoo Matiz nr rej. [...] w okresie od 30.10.2008 r. do 26.07.2012 r. przechowywany był przez skarżącego z nienależytą starannością; 2) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego tj. art. 102 § 1 i 2 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię, przejawiającą się w pominięciu, że dozorcy przysługuje wynagrodzenie za dozór konkretnej ruchomości, co w konsekwencji doprowadziło do dokonania oceny staranności jego wykonania w oderwaniu od sposobu przechowywania pojazdu Daewoo Matiz nr rej. [...]. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przyznanie mu jako dozorcy pojazdu Daewoo Matiz nr rej. [...] w okresie od 30.10.2008 r. do 26.07.2012 r. kwoty 9 477,60 zł, na którą składają się: zwrot koniecznych wydatków związanych z dozorem 2 185,60 zł, wynagrodzenie za dozór 6 992,00 zł oraz wydatki i wynagrodzenia za holowanie pojazdu 300 zł. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi przez sąd następuje jedynie w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, dlatego skarga podlegała oddaleniu. Z niespornych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że samochód został umieszczony na parkingu skarżącego 10 października 2008 r. i nie został odebrany przez właściciela lub osobę upoważnioną przed upływem sześciu miesięcy od dnia umieszczenia. Stosownie do treści art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu obowiązującym do 12 czerwca 2009 r., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 3 czerwca 2008 r. sygn. P 4/06) pojazd ten powinien zostać uznany za porzucony z zamiarem wyzbycia się i przejść na własność Skarbu Państwa z mocy ustawy. Ustawą z 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 152, poz. 1018) art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym został zmieniony w ten sposób, iż obecnie stanowi on, że w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, starosta występuje do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu, jeżeli nie został on odebrany przez właściciela lub osobę uprawnioną w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Sporny samochód nie został przejęty na rzecz Skarbu Państwa przed 4 września 2010 r., tj. przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, ponieważ mimo obowiązku określonego w § 8 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów, naczelnik urzędu skarbowego nie wydał orzeczenia o przejęciu samochodu na rzecz Skarbu Państwa. Oznacza to, że w kwestii dotyczącej przepadku samochodu zastosowanie ma art. 12 ust. 2 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy nowelizującej z 22 lipca 2010 r. Z przepisów tych wynika, że jeżeli termin sześciomiesięczny upłynął przed 4 września 2010 r., to przepadek orzeka się na rzecz powiatu. Postanowieniem z [...] września 2012 r. sąd powszechny orzekł przepadek pojazdu na rzecz powiatu. Zgodnie z art. 130a ust. 10f ustawy Prawo o ruchu drogowym, do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest zobowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.), z uwzględnieniem przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym. Sprawę kosztów powstałych pomiędzy organem egzekucyjnym a dozorcą reguluje art. 102 § 2 u.p.e.a. Przepis ten może być stosowany w sytuacjach określonych w art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym w oparciu o § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 46, poz. 237 z poźn. zm.), a organem właściwym ("organem egzekucyjnym") jest wprost wskazany w tym rozporządzeniu starosta. Rozstrzygnięcie wydawane w oparciu o te przepisy służy wypłacie wydatków dozorcy nieruchomości. Art. 102 § 2 u.p.e.a. stanowi zatem podstawę prawną przyznania zwrotu wydatków i wynagrodzenia za świadczone usługi przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 540/16 (LEX nr 2444381) stwierdził, że stosując art. 102 § 2 u.p.e.a. (w oparciu o odesłanie z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 46, poz. 237 z późn. zm.)) na potrzeby rozliczenia przedsiębiorcy świadczącego usługi usunięcia i przechowywania pojazdów, obecnie tylko i wyłącznie starosta uprawniony jest do przyznania temu przedsiębiorcy (dozorcy) usprawiedliwionych okolicznościami sprawy kwot. Niemniej jednak nie może orzekać od jakiego podmiotu te koszty będą pochodzić, czyniąc tym samym podmiot trzeci zobowiązanym. Starosta jest tym samym właściwy do orzekania co do żądania o zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzeniem za dozór nad pojazdem za cały okres jego przechowania. Z perspektywy at. 102 § 2 u.p.e.a. nie ma znaczenia podmiot zobowiązany. Rozstrzygnięcie wydawane w oparciu o ten przepis (na podstawie odesłania z § 3 pkt 1 lit. c rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r.) służy wypłacie wydatków dozorcy ruchomości i są to wydatki doraźnie ponoszone przez organ egzekucyjny, którym zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. jest starosta. W ocenie sądu SKO prawidłowo ustaliło kwotę zwrotu wydatków poniesionych w związku z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia należnego za dozór pojazdu. Wprawdzie sąd nie podziela stanowiska organu odwoławczego, że stawka wynagrodzenia za dozór pojazdu powinna zostać ustalona jako średnia stawka abonamentu miesięcznego obwiązującego na parkingach strzeżonych położonych w okolicy i obniżona o połowę z uwagi na nieprawidłowe warunki przechowywania pojazdu. Wykonywanie dozoru pojazdów na zwykłym parkingu strzeżonym i parkingu depozytowym różni się istotnie, ponieważ ten pierwszy wymaga znacznie więcej nakładu pracy, chociażby ze względu na większe natężenie ruchu i większą ilość osób mającą dostęp do zaparkowanych pojazdów. Organ nie wykazał również by warunki przechowywania pojazdu były nieprawidłowe i by spowodowało to ubytek wartości pojazdu. Skarżący słusznie zwrócił uwagę, że uprawniony organ wydając dyspozycję usunięcia pojazdu z drogi skierował go na prowadzony przez skarżącego niezadaszony parking i sam długi okres umieszczenia uszkodzonego pojazdu samochodowego na tym parkingu, spowodowany bezczynnością organów administracyjnych, mógł doprowadzić do spadku jego wartości. Tym samym brak jest podstaw do przerzucania na skarżącego odpowiedzialności za ubytek wartości samochodu spowodowany unieruchomieniem pojazdu przez długi okres czasu na otwartym parkingu. Organy pierwszej i drugiej instancji ustaliły jednak ponadto, że stawki umowne za przechowywanie pojazdów na parkingu depozytowym, stosowane przez skarżącego w rozliczeniach z Urzędem Skarbowym w [...] w zbliżonym okresie, w ujęciu miesięcznym nie różnią się zasadniczo od sumy ustalonych przez organ miesięcznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz miesięcznego wynagrodzenia za dozór nad pojazdem. Przy ustalaniu wysokości wynagrodzenia za dozór organ wziął też pod uwagę zakres obowiązków skarżącego jako przechowawcy, wielkość przechowywanego przedmiotu oraz powierzchnię i warunki niezbędne do zapewnienia prawidłowego przechowania. Mając na uwadze, iż w sprawie został dokładnie wyjaśniony stan faktyczny w rozumieniu art. 7 k.p.a. jak również został wyczerpująco rozpatrzony cały materiał dowodowy zgodnie z art. 77 k.p.a., a ponadto uzasadnienie postanowienia odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.