VII SA/Wa 2247/19
WyrokWSA w Warszawie2019-12-18
Skład orzekający: Wojciech Sawczuk, Joanna Gierak-Podsiadły, Andrzej Siwek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji zmieniającej pozwolenie na budowę elektrowni wiatrowych, strona skarżąca, której nieruchomość znajduje się w bliskiej odległości od inwestycji, posiada interes prawny do jej kwestionowania, mimo że organy uznały, iż zmiana parametrów inwestycji zmniejszyła jej oddziaływanie?Ratio decidendi
Organy administracji błędnie uznały, że skarżącej nie przysługuje interes prawny do kwestionowania decyzji zmieniającej pozwolenie na budowę elektrowni wiatrowych. Nawet jeśli zmiana parametrów inwestycji teoretycznie zmniejsza jej oddziaływanie, organy powinny zbadać, czy nie nastąpił wzrost oddziaływania akustycznego lub infradźwiękowego, a także uwzględnić potencjalną możliwość zabudowy nieruchomości skarżącej zgodnie z planem miejscowym. Ponadto, nowa ustawa o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych może stanowić źródło interesu prawnego, nawet jeśli decyzja budowlana została wydana przed jej wejściem w życie.Stan faktyczny
Skarżąca J. O. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z 2013 r. zatwierdzającej pozwolenie na budowę elektrowni wiatrowych oraz decyzji z 2016 r. zmieniającej to pozwolenie w zakresie dwóch turbin. Organy administracji (Wojewoda, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego) odmówiły wszczęcia postępowania lub umorzyły je, uznając, że skarżąca nie posiada interesu prawnego, ponieważ jej nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania zmienionej inwestycji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów KPA i Prawa budowlanego, wskazując na bliskość swojej nieruchomości do inwestycji i potencjalne ograniczenia w jej zagospodarowaniu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, sędzia WSA Andrzej Siwek, Protokolant st. sekr. sądowy Sylwia Rosińska-Czaykowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2019 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I.
Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił [...] Sp. z o.o. w [...] (dalej jako Inwestor) pozwolenia na budowę zespołu elektrowni wiatrowych [...], tj. budowę 3 turbin wiatrowych wraz z placami i drogami dojazdowymi na terenie gminy K. na nieruchomościach nr: [...] w obrębie B., nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w obrębie W. Pozwolenie dotyczyło turbin wiatrowych o nr [...],[...] i [...].
Następnie na wniosek Inwestora Starosta decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] zmienił ww. decyzji z dnia [...] lutego 2013 r. zatwierdzając zamienny projekt budowlany w zakresie dotyczącym turbin nr [...] i [...].
II.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2018 r. J. O. (dalej jako Skarżąca) wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2013 r. oraz z dnia [...] stycznia 2016 r.
Wskazała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 207/16 unieważnił w całości uchwałę Rady Miejskiej w K. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. (Dz. Urz. Woj. [...] z 2009 r. nr [...] poz. [...] - dalej jako plan miejscowy) w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy K. dla terenów oznaczonych na rysunku symbolem R, która dopuszczała budowę elektrowni wiatrowych na oznaczonych terenach (...). Nadto Skarżąca wskazała, że elektrownie wiatrowe zlokalizowano w bardzo bliskim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2013 r., zaś pismem z dnia [...] lutego 2019 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2016 r.
III.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2016 r.
Wyjaśniając pojęcie interesu prawnego jakim winna legitymować się strona w postępowaniu budowlanym organ I instancji wskazał, że u Skarżącej przesłanka ta nie występuje, bowiem żadna z jej nieruchomości nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji objętej decyzją zmieniającą.
Przedmiotem kwestionowanej decyzji jest zmiana pierwotnej decyzji budowlanej z dnia [...] lutego 2013 r. W związku z tym, w przypadku zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę obszar oddziaływania inwestycji ustala się odpowiednio do zakresu projektowanej zmiany.
Z zatwierdzonego projektu zamiennego wynika, że modyfikacja pozwolenia na budowę obejmuje wyłącznie turbiny wiatrowe nr [...] i [...]. Nie obejmuje ona natomiast turbiny nr [...].
Zdaniem Wojewody obszar oddziaływania inwestycji w postaci zmienionej nie obejmuje działki Skarżącej nr [...]. Obszar ten ogranicza się bowiem wyłącznie do działek nr [...] w obrębie B. i nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] w obrębie W.. Z uwagi na odległość działki Skarżącej o nr [...] od turbin będących przedmiotem postępowania zakończonego decyzją zmieniającą (około 1.000 m od turbiny nr [...] i około 800 m od turbiny nr [...]) nie występuje ograniczenie w zabudowie tej działki budynkami przeznaczonymi na stały pobyt ludzi. Z uwagi na odległość nie występuje też ograniczenie w jej użytkowaniu z punktu widzenia ochrony akustycznej.
Organ zwrócił również uwagę, że zmiana decyzji dotyczy zmniejszenia wysokości masztów turbin wiatrowych, zmniejszenia ich placów manewrowych, mocy i średnicy wirników oraz korekty fundamentów. W związku z powyższym organ nie mógł uznać Skarżącej za stronę postępowania z uwagi na brak po jej stronie interesu prawnego.
IV.
Po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody.
Wyjaśnił, że Skarżąca wywodzi swój interes prawny do unieważnienia decyzji zmieniającej z tytułu prawa własności działek nr ewid. [...],[...],[...],[...] położonych w miejscowości W. (zob. [...]).
Przywołując zakres dokonanej zmiany (tj. zmniejszenie wysokość masztu wieży turbiny wiatrowej ze 119 m na 100 m, zmniejszenie placów manewrowych, zmiana mocy turbin z 3 MW na 2,5 MW, zmniejszenie średnicy wirnika ze 112 m na 104 m oraz korekta fundamentów) GINB przyjął, że żadna działka Skarżącej nie znajduje się w obszarze oddziaływania.
Analiza projektu zagospodarowania terenu wykazała, że turbina nr [...] jest usytuowana w odległości ok. 75 m od granicy działki nr ewid. [...], w odległości ok. 370 m od granicy działki nr ewid. [...], w odległości ok. 400 m od granicy działki nr ewid. [...] oraz w odległości ok. 780 m od granicy działki nr ewid. [...].
Działki nr ewid. [...],[...],[...],[...] nie są objęte projektem zagospodarowania terenu turbiny wiatrowej oznaczonej symbolem [...]. Analiza wydruków z portalu www.geoportal.gov.pl oraz projektu zagospodarowania terenu obejmującego ww. elektrownię wiatrową nr [...] wykazała, że usytuowana jest ona w odległości ok. 870 m od granicy działki nr ewid. [...], w odległości ok. 980 m od granicy działki nr ewid. [...], w odległości ok. 950 m od granicy działki nr ewid. [...] oraz w odległości ok. 1 km od granicy działki nr ewid. [...].
Mając na uwadze powyższe usytuowanie działek Strony oraz zakres projektowanych zmian polegających na zmniejszeniu parametrów turbin przy zachowaniu ich dotychczasowego usytuowania, działki Skarżącej nie znajdują się w obszarze oddziaływania projektowanej inwestycji. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje jakichkolwiek ograniczeń które wynikałyby z obowiązujących przepisów prawa w zakresie możliwości zagospodarowana ww. działek. J. O. może bez przeszkód zagospodarować swoje działki, będące jej własnością, zaś realizacja spornej inwestycji w najmniejszym nawet stopniu nie wpływa na zakres dopuszczalnego zagospodarowania.
Odnosząc się do zarzutu, że w następstwie realizacji inwestycji Strona nie będzie mogła zabudować budynkiem inwentarskim na potrzeby gospodarki rolnej działki nr ewid. [...] co w bezpośredni sposób wpływa na ograniczenie użytkowania działki GINB wyjaśnił, że powyższa argumentacja przemawia za jej interesem prawnym w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę turbin wiatrowych [...] i [...], tj. decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2013 r.
Z wniosku Skarżącej prowadzone było postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2013 r. zakończone decyzją GINB z dnia [...] stycznia 2019 r., znak [...]. Opisany powyżej zakres projektowanych zmian objętych kwestionowaną decyzją Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. prowadzi do uznania, że sporna inwestycja nie ogranicza Skarżącej w możliwości zagospodarowania należących do niej działek w większym stopniu niż miało to miejsce przed wydaniem decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2013 r.
Z uwagi na planowane zmniejszenie mocy turbin, zmniejszenie średnicy wirników turbin wiatrowych oddziaływanie na nieruchomości Skarżącej zmniejszy się względem stanu sprzed wydania kwestionowanej decyzji Starosty.
V.
Skargę na powyższą decyzję wywiodła J. O., kwestionując ją w całości i zarzucając naruszenie:
1. art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. - dalej jako k.p.a.) przez jego niezastosowanie wyrażające się w niewłaściwym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w kontekście nie przyznania Skarżącej statusu strony,
2. art. 7, oraz art. 77 k.p.a. przez ich niezastosowanie z uwagi na fakt, iż organ stwierdzając u Skarżącej brak statusu strony w postępowaniu nie podjął wszelkich niezbędnych kroków do szczegółowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony,
3. art. 28 k.p.a. w związku z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm. - dalej jako P.b.) polegające na nieuznaniu, że przysługuje Skarżącej statut strony.
Według strony organ nie rozpatrzył wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Jako współwłaściciel działki nr [...] położonej w odległości 75 m od środka wieży elektrowni wiatrowej [...], a 23 m od krańca śmigła przedmiotowej elektrowni wiatrowej Skarżąca posiada interes prawny do kwestionowania powyższej decyzji. Wymieniona działka należąca do Skarżącej niewątpliwie znajduje się w obszarze oddziaływania turbiny [...]. Nie znajduje uzasadnienia argumentacja organu, że turbina ta będzie w mniejszy sposób oddziaływać na nieruchomość Skarżącej. Nie zostało to poparte żadnymi badaniami, ani nie zostało sprawdzone przez organ administracji. Podane wyżej wymiary dotyczą odległości po zmianie projektu budowlanego. Mniejsza turbina będzie miała większą prędkość obrotową i będzie generowała większy hałas. Znajdzie się też bliżej nieruchomości Skarżącej, jeśli chodzi o wysokość (o 19 metrów). Zgodnie z Uchwałą Rady Miejskiej [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. działka gruntu, której Skarżąca jest właścicielem przeznaczona została pod tereny rolnicze (symbol [...]). Zgodnie z § 13 ust. 26 dopuszcza się na tym terenie lokalizację obiektów budowlanych służących produkcji i obsługi rolnictwa, a zatem np. obory. Hodowla krów nie będzie możliwa biorąc pod uwagę oddziaływanie inwestycji objętej Skarżonym pozwoleniem na budowę. Krowy zaliczane są podobnie ja psy, delfiny, nietoperze do zwierząt o bardzo dobrym słuchu. Potwierdzony naukowo jest fakt, że bydło hodowane w warunkach hałasu ma nawet o połowę niższy udój. Dodatkowo krowy są zwierzętami, które słyszą infradźwięki, które emituje elektrownia, a które są niesłyszalne dla człowieka. Jak wynika z raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko sporządzonego na potrzeby wydania decyzji środowiskowej, hałas emitowany przez elektrownie w odległości 50 m do 100 m wynosi od 58 do 53,2 dBA. Decyzja o pozwoleniu na budowę w sposób istotny zatem ogranicza sposób korzystania z nieruchomości Skarżącej ustalony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Nie będzie bowiem możliwe wznoszenie budynków służących produkcji i obsługi rolnictwa. Nie będzie nawet możliwości wypasania krów.
Należy przyjąć, że obiekt objęty skarżonymi decyzjami oddziałuje na nieruchomość Skarżącej i ogranicza sposób korzystania z nieruchomości ustalony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Skarżąca wskazała, że to, że na danym terenie dopuszczono możliwość realizacji inwestycji wiatrowej (chociaż w niniejszej sprawie uchwała w sprawie zmiany Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009r. została prawomocnie unieważniona), z automatu nie pozbawia właścicieli sąsiednich nieruchomości przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę (czy jak w niniejszym przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę), ponieważ w tym postępowaniu organ architektoniczno-budowlany powinien na nowo ustalić krąg stron postępowania w oparciu o art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego.
VI.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VII.
Skarga jest częściowo uzasadniona.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na istotę żądania Skarżącej którą było przeprowadzenie postępowania co do ważności decyzji zmieniającej Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. pod względem ewentualnie występującej w niej wady kwalifikowanej. Decyzja ta dotyczyła przy tym zmiany pozwolenia na budowę dla elektrowni wiatrowych nr [...] i [...].
W ocenie Sądu organy słusznie wskazują, że postępowanie tego rodzaju jak niniejsze może zostać wszczęte na wniosek lub z urzędu, przy czym jego wszczęcie na wniosek wymaga aby podmiot je inicjujący legitymował się interesem prawnym. Słusznie też wskazano, że w postępowaniu budowlanym (a taki właśnie charakter ma postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę lub o jej zmianę), interes prawny o którym mowa w art. 28 k.p.a. ocenia się przez pryzmat przepisu art. 28 ust. 2 P.b. w zw. z art. 3 pkt. 20 P.b. Ta zasada uległa jednak istotnej modyfikacji (obszarowemu rozszerzeniu) jeżeli chodzi o przedsięwzięcia budowlane w postaci elektrowni wiatrowych, o czym dalej.
Pomimo więc prawidłowego określenia podstaw i zasad prowadzenia postępowania nadzorczego organy wadliwie przyjęły, że Skarżącej nie przysługuje interes prawny uprawniający do merytorycznego zbadania decyzji zmieniającej pod kątem występujących w niej ewentualnie wad kwalifikowanych.
Przede wszystkim Wojewoda [...] w sposób całkowicie nieuprawniony przyjmował jako punkt odniesienia do oceny interesu prawnego wyłącznie działkę nr ewid. [...], której współwłaścicielką jest Skarżąca, co doprowadziło do niewłaściwych wniosków końcowych. Błąd ten, choć tylko częściowo, naprawił GINB, który analizował już wszystkie nieruchomości wykazane w księdze wieczystej [...] należące do Skarżącej, jednak przyjął - w ocenie Sądu również niewłaściwie - że żadna z nich nie znajduje się w obszarze oddziaływania zmienionej inwestycji. O ile więc GINB słusznie wskazuje, że przy kwestionowaniu w trybie nadzwyczajnym decyzji zmieniającej ocenie podlega jedynie dokonana zmiana i jej wpływ na nieruchomości pozostające w obszarze oddziaływania, o tyle w kontekście istoty zmiany wprowadzonej decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. i charakteru całej inwestycji (elektrownia wiatrowa) jest to twierdzenie nieuprawnione.
Organ odwoławczy wadliwie przyjął, że Skarżącej nie przysługuje interes prawny co do obu turbin wiatrowych objętych kwestionowaną decyzją zmieniającą. Jednakże wskazać należy, że w bliskiej odległości od turbiny [...] (bo tylko 75 m od środka wiatraka) znajduje się granica działka Skarżącej o nr ewid. [...]. Organ wadliwie przyjmuje więc, że wyłącznie z uwagi na jej rolny charakter nie może ona stanowić o interesie prawnym Skarżącej. Tymczasem stanowisko organu w ogóle nie uwzględnia nawet potencjalnej analizy możliwości zabudowy tej nieruchomości jaka wynika z planu miejscowego (por. § 13 ust. 26 pkt 1 lit. a) dopuszczający lokalizację obiektów budowlanych służących do produkcji i obsługi rolnictwa oraz związanych z prowadzoną gospodarka leśną), w tym tego czy można byłoby na niej zlokalizować zabudowę zagrodową. Niezależnie od innych przyczyn uchylenia decyzji, jest to istotne uchybienie obu zaskarżonych rozstrzygnięć Wojewody i GINB. Pomimo więc dostrzegania przez GINB położenia wszystkich nieruchomości Skarżącej organ nie wyciągnął z tego faktu prawidłowych wniosków.
VIII.
W niniejszej sprawie organy przyjęły również, że projektowana zmiana spowoduje ograniczenie oddziaływania obu elektrowni a zatem Skarżącej już z tej przyczyny nie przysługuje interes prawny w jej kwestionowaniu w trybie stwierdzenia nieważności. Co do zasady takie rozumowanie uznać należy za prawidłowe, bowiem modyfikacja zmniejszająca parametry danej inwestycji prowadzi zazwyczaj do ograniczenia jej oddziaływania na sąsiednie nieruchomości. Niemniej jednak ta swoista zasada nie może być widziana i oceniana bezwarunkowo, w oderwaniu od charakteru inwestycji, którą w tym przypadku jest elektrownia wiatrowa, a co ma istotne znaczenie w sprawie. Skarżąca słusznie podnosi, że organy w ogóle nie zbadały i nie oceniły tego, czy w ramach zmniejszenia parametrów wiatraków (wysokości wieży, wielkości turbiny i jej mocy) działanie takie nie spowoduje wzrostu oddziaływania akustycznego (sugerowanego przez stronę zwiększenia prędkości obrotowej śmigła a przez to wytwarzanego hałasu). Skarżąca, jako współwłaścicielka nieruchomości leżących co najmniej w bliskiej odległości od turbiny nr [...] ma prawo do poddania tej okoliczności, w powiązaniu z potencjalną możliwością zabudowy zagrodowej i zapisami decyzji środowiskowej, ocenie merytorycznej organu. Kwestia oddziaływania elektrowni w zmienionej postaci, wymaga więc przeprowadzenia analizy zmienionych parametrów inwestycji (ich oceny merytorycznej).
Jest oczywiste, że ocena w tym względzie może być przeprowadzona w ramach analizy istoty sprawy, przy uwzględnieniu i rozważeniu wymagań wynikających z wydanej dla inwestycji decyzji środowiskowej (zapisów dotyczących emisji hałasu), w tym oceny czy realizacja inwestycji w wariancie zmienionym (o mniejszych gabarytach), wywoła ingerencję w sąsiednie nieruchomości. Tego w postępowaniu organów nadzoru obu instancji zabrakło.
IX.
Sąd wskazuje również na to, że względem decyzji zmieniającej toczyło się przed organami (Starostą [...] i Wojewodą [...]) postępowanie wznowieniowe. Na wniosek J. O. Starosta wznowił bowiem postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. a następnie decyzją z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] odmówił Skarżącej "dopuszczenia do udziału w postępowaniu jako strony" oraz uchylenia tej decyzji (zmieniającej). Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] uchylił decyzję Starosty z dnia [...] marca 2016 r. w zakresie orzeczonej nią odmowy dopuszczenia J. O. do udziału w postępowaniu jako strony i umorzył postępowanie w tym zakresie, zaś w pozostałym zakresie decyzję tę utrzymał w mocy.
Skarga J. O. wywiedziona od tej decyzji została rozpatrzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 4 listopada 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 587/16 prawomocnie ją oddalił.
W związku z powyższym Sąd wskazuje, że dokonanie sądowej weryfikacji decyzji wydanej w trybie zwykłym co do zasady oznacza, że sąd przeprowadził jej wszechstronną ocenę także pod kątem ewentualnych wad kwalifikowanych. Skutek ten rozciąga się również na rozstrzygnięcia wydane po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, w którym ponownie analizuje się istotę sprawy z punktu widzenia podanej przyczyny wznowienia.
Mając to na uwadze przypomnieć należy, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09 "żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 K.p.a.".
Choć wskazana uchwała nie ma bezpośredniego zastosowania w niniejszej sprawie, to jednak nie można nie dostrzegać zakresu orzekania zarówno przez organy (Starostę i Wojewodę we wznowionym postępowaniu), jak również przez WSA w Gliwicach. Analiza uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie II SA/Gl 587/16 wskazuje bowiem, że przedmiotem kontroli uczyniono w nim decyzję wydaną w postępowaniu wznowieniowym wszczętym na wniosek Skarżącej z uwagi na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zarówno organy jak i Sąd analizowały sytuację prawną Skarżącej wyłącznie z perspektywy tej przesłanki przy czym przyjęto, że objęte zmianą pozwolenia na budowę obiekty nie oddziałują na nieruchomość Skarżącej o nr ewid. [...]. W sprawie tej nie analizowano zatem oddziaływania inwestycji w formie zmienionej na inne nieruchomości Skarżącej. Dopuszczalne jest zatem wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2016 r. w sytuacji, gdy rozważana jest kwestia oddziaływania inwestycji nią objętej na pozostałe nieruchomości Strony.
Nadto Sąd wskazuje na istotną zmianę stanu prawnego jaka nastąpiła już po wydaniu przez Starostę i Wojewodę rozstrzygnięć w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty z dnia [...] stycznia 2016 r.
Należy w tym miejscu wskazać, że postępowanie nieważnościowe jest nowym, względem postępowania zwykłego, trybem działania organu. Interes prawny w tym postępowaniu ustala się zatem na nowo, uwzględniając przede wszystkim jego cechy relewantne, a więc m.in. aktualność.
Przesłanki przyznania jednostce przymiotu strony postępowania wyznacza w postępowaniu administracyjnym co do zasady art. 28 k.p.a., który jednakowoż nie zawiera samoistnej normy prawnej, lecz wymaga jej skonkretyzowania w powiązaniu z normą prawa materialnego, która jest podstawą merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Inaczej mówiąc to norma prawa materialnego (co do zasady), stanowi źródło, z którego określony podmiot może wywodzić uprawnienie do zainicjowania postępowania.
W sprawach pozwoleń na budowę i ich zmiany, o czym była już mowa, podstawowym źródłem interesu prawnego jednostki jest art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b. Ten ostatni przepis swoim zakresem obejmuje przy tym ogólną normę z art. 5 ust. 1 pkt 9 P.b. nakazującą poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej. Źródłem interesu prawnego mogą być również regulacje Prawa wodnego, przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także akty wykonawcze do tych ustaw, jeżeli mogą mieć znaczenie przy rozpatrywaniu spraw o pozwolenie na budowę, czy wreszcie normy ochrony środowiska, w tym te chroniące przed hałasem.
W ocenie Sądu również przepisy ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 654 ze zm.) mogą być źródłem interesu prawnego jednostki (zob. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 1697/17, czy z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt II OSK 106/18, czy też wyrok z dnia 25 lipca 2019 r. sygn. akt II OSK 1923/18).
W niniejszej sprawie jest niewątpliwe, że decyzja budowlana (zmieniająca) została wydana przed wejściem w życie przepisów ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych i nie może mieć zastosowania do oceny kwestii stricte merytorycznych (zasadności inwestycji w sensie budowlanym). Ustawa ta w przepisach przejściowych nie uregulowała jednak problematyki ustalania kręgu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej. Zgodnie zaś z jej art. 8, w sprawach nieuregulowanych stosuje się m.in. przepisy Prawa budowlanego. Powyższe daje więc podstawę do oceny przymiotu strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej, który musi być każdorazowo dokonywany na podstawie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.b.
O ile więc odległości określone np. w art. 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy nie mają wpływu na ocenę materii sprawy w postępowaniu nieważnościowym, to jednak zrealizowanie inwestycji (wybudowanie elektrowni wiatrowej) może wprowadzać istotne, znacznie dalej idące ograniczenia w możliwości zagospodarowania sąsiednich nieruchomości, w tym nieruchomości Skarżącej. Jak podkreślono we wskazanych wyżej wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, z chwilą wejścia w życie ustawy o elektrowniach wiatrowych mogły zaktualizować się przewidziane w tych przepisach ograniczenia w zagospodarowaniu (zabudowie) nieruchomości. Przykładowo nie można z góry wykluczyć wystąpienia zjawiska kumulacji wzajemnego oddziaływania projektowanej elektrowni z obecnie istniejącą elektrownią wiatrową i zagadnienie to również powinno zostać zbadane w toku ponownie prowadzonego postępowania odwoławczego".
Tym samym w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę elektrowni wiatrowej (także do jej zmiany) do przepisów odrębnych, mających zastosowanie do wywiedzenia interesu prawnego trzeba zaliczyć również przepisy wprowadzonej po wydaniu decyzji budowlanej ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych i normy odległościowe tam przewidziane.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję GINB oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Śląskiego uznając, że naruszają one art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 P.b. oraz przepisami ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Wskazane naruszenie odnosi się również do braku rozważenia interesu prawnego z uwagi na zapisy plany i potencjalną możliwość zabudowy na działkach Skarżącej.
O zwrocie kosztów postępowania w kwocie 200 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło