VII SA/Wa 2254/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Jolanta Augustyniak-Pęczkowska na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 czerwca 2016r. po rozpoznaniu sprzeciwu M. W. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 marca 2016r., sygn. akt VII SA/Wa 2254/15 odmawiającego M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnemu w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2015r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. W dniu 23 listopada 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy M. W. uzupełniony na formularzu PPF w którym wniósł o zwolnienie od kosztów i ustanowienie radcy prawnego. Z formularza wniosku PPF wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodu z tytułu emerytury w wysokości 1017,00 złotych miesięcznie. Zaznaczył, że jest to jedyny stały dochód jaki otrzymuje. Podał, że posiada ½ bliźniaka o pow. 120 m ² oraz nieruchomość rolną o pow. 1,13 ha ( nieużytki) oraz las –[...] k.[...]. Poza wskazanym wyżej majątkiem oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5000 złotych. Wnioskodawca wskazał, że posiada kredyty i karty kredytowe, jest zadłużony na kwotę ponad 100.000,00 złotych. Wezwaniem z dnia 15 stycznia 2016r. w wykonaniu zarządzenia z tej samej daty w związku z zarządzeniem dnia 30 grudnia 2015r. wezwano wnioskodawcę o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem domu (tj. opłaty za gaz, energię, telefon, podatek od nieruchomości itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - jakie, na jaki cel i w jakiej wysokości wnioskodawca zaciągnął kredyty, wskazać ile wynosi miesięczna spłata rat, czy obecnie je spłaca i jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty, - orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, leki środki chemiczne itp.), - czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, dzieci, instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie, - czy podejmuje prace sezonowe, dorywcze, umowy zlecenia, o dzieło a jeśli tak, to jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należało wskazać ich wysokość, - czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), - czy oprócz emerytury uzyskuje dochody z innego tytułu, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości, oraz do nadesłania: -wyciągów z konta bankowego wnioskodawcy z trzech ostatnich miesięcy, jeśli posiada konto bankowe. Powyższe należało wykonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadania dokumenty. W dniu 15 lutego 2016r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na powyższe. Wnioskodawca podał, że ponosi następujące wydatki związane z utrzymaniem domu tj. opłatę za prąd ok. 280,00 złotych, opłatę za gaz zimą ok. 500,00 złotych, podatek od nieruchomości 524,00 złotych rocznie, miesięcznie 43,00 złotych, opłatę za telefon, internet, telewizję w wysokości 91,98 złotych miesięcznie. Po podsumowaniu wskazał, że wydatki te wynoszą 915,00 złotych miesięcznie. Na codzienne utrzymanie wnioskodawca oświadczył, że stara się nie wydawać więcej niż 10,00 złotych, czyli 300,00 złotych miesięcznie po doliczeniu wydatków na zakup lekarstw 500,00 złotych. Odnośnie kredytów wnioskodawca wyjaśnił, że zaciągnął je na spłatę poprzednich oraz kart kredytowych. Podał, że kredyty zaciągnął na utrzymanie domu, pomoc córce studentce oraz utrzymanie swojej rodziny. Kwota zaciągniętego kredytu wynosi 100. 000,00 złotych. W załączeniu do pisma załączył harmonogramy spłat kredytów. Wnioskodawca w piśmie wyjaśniającym wskazał, że obecnie pracuje jedynie syn, który opłaca jego rachunki za telefon i telewizor. Dodał, że jest początkującym inżynierem budownictwa i sam ponosi koszty utrzymania w [...]. Wnioskodawca wyjaśnił, że jest prawnikiem bez aplikacji i jego praca polega na pisaniu własnych pism procesowych. Oświadczył, że oprócz emerytury nie uzyskuje żadnych przychodów. Ma problemy zdrowotne. W roku bieżącym nie otrzymał żadnych zleceń. Wnioskodawca podał także, że posiada samochód osobowy marki Łada Samara z 1990r.wymagający remontu. Używa go tylko na wyjazdy do sklepu po zakupy, tankuje dwa razy do roku po 100,00 złotych. Wnioskodawca poinformował, że konto bankowe w [...] służy jedynie do spłaty kredytów oraz pobierania nowych na spłatę poprzednich. Postanowieniem z dnia 16 marca 2016r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił M. W. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. M. W. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia starszego referendarza sądowego, zarzucając naruszenie przepisów art. 246 § 1 w związku z art. 257 i art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a poprzez niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie i pominięcie przedstawionych dowodów w sprawie. W uzasadnieniu sprzeciwu ponowił informacje, które podał już w piśmie wyjaśniającym z dnia 9 lutego 2016r. (data wpływu do Sądu 15 lutego 2016r.), opisanym wyżej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), która zasadniczo zmieniła zasady rozpoznawania sprzeciwu od postanowienia referendarza. Ponieważ skarga w niniejszej sprawie wniesiona została po dniu wejścia w życie ustawy zmieniającej, oznacza to, że zastosowanie w niej znajdzie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej: p.p.s.a) w nowym brzmieniu. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a ) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi –Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z powołanego wyżej przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu zaskarżonym postanowieniem starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie. Przedstawione przez wnioskodawcę informacje nie dowiodły, że kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Wnioskodawca nie wyjaśnił wystarczająco i bez żadnych wątpliwości swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Zdaniem Sądu przedłożone dokumenty nie uniemożliwiają wiarygodnej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, w tym rzeczywistej wysokości jego dochodów. Analizując informacje podane przez wnioskodawcę wskazać należy, iż zadeklarowane przez niego wydatki w wysokości ok. 1323,00 złotych miesięcznie plus spłata rat kredytów (w lutym 2016r.) w wysokości 1973,6 złotych nie korelują z zadeklarowanym miesięcznym dochodem uzyskiwanym przez wnioskodawcę. Skarżący nie wykazał, w sposób przekonywujący z jakich środków pokrywa wszystkie wydatki związane z regulowaniem opłat i bieżącym utrzymaniem i spłatą rat kredytów. Ponadto nie wskazał aby nie spłacał rat kredytów lub miał zaległości w bieżących opłatach. Ustalenia te nasuwają wątpliwość, co do rzeczywistej jego sytuacji majątkowej i rzeczywistych źródeł finansowania wykazanych wydatków. Wnioskodawca w złożonym sprzeciwie nie przedstawił żadnych nowych informacji. Nie wskazuje, żadnych dodatkowych źródeł dochodu w szczególności wskazywanej w uzasadnieniu skarżonego postanowienia faktu wznowienia prowadzenia działalności prawniczej od 3 kwietnia 2013r. Wnioskodawca nie przedstawił także dokładnie swojej sytuacji rodzinnej, nie wskazał czy dzieci ( w szczególności córka) bądź też inne osoby pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto podkreślić należy, iż pomimo wezwania skarżący nie nadesłał wyciągów i wykazów z posiadanego przez niego rachunku bankowego z trzech ostatnich miesięcy. Nadesłał on jedynie informację, iż konto bankowe w [...] służy jedynie do spłaty kredytów oraz pobierania nowych na spłatę poprzednich. Informacja ta nie zwalniała wnioskodawcy od nadesłania ww. dokumentów. Ponadto wobec powyższego wnioskodawca nie wskazał czy jest to jego jedyny rachunek bankowy jaki posiada. Jeśli natomiast posiada kilka rachunków winien przesłać wyciągi i wykazy z wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych. Powyższe informacje nie zostały również uzupełnione na etapie sprzeciwu. Nadesłanie ww. dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak ilość posiadanych rachunków bankowych, historię operacji, spłaty rat kredytów. Reasumując stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał w sposób przekonywujący, iż zachodzą okoliczności do uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek skarżącego choć zawiera pewne dane odnośnie jego sytuacji finansowej, to jednak nie jest wnioskiem spójnym, rzetelnym i zredagowanym w sposób dość wybiórczy. Przedstawione przez wnioskodawcę informacje nie dawały pełnego obrazu jego sytuacji finansowej. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, z tego też względu na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.