VII SA/Wa 2256/16

PostanowienieWSA w Warszawie2016-12-29

Skład orzekający: Katarzyna Pakuła-Getka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu) może zostać uwzględniony, jeśli strona nie uzupełniła wymaganych przez sąd informacji i dokumentów dotyczących jej sytuacji materialnej?
Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie może zostać uwzględniony, jeśli strona, pomimo wezwania sądu, nie przedstawiła wystarczających informacji i dokumentów potwierdzających jej trudną sytuację materialną. Ciężar wykazania tych okoliczności spoczywa na wnioskodawcy, a brak rzetelnego wykonania tego obowiązku uniemożliwia przyznanie prawa pomocy.
Stan faktyczny
A. B. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wnioskodawca podał, że nie pracuje, korzysta z pomocy społecznej i ma zadłużenia. Sąd wezwał go do uzupełnienia wniosku o szczegółowe informacje dotyczące jego sytuacji materialnej, dochodów, wydatków oraz do przedłożenia dokumentów. Wnioskodawca nie uzupełnił wniosku w wyznaczonym terminie.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono A. B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 grudnia 2016r. po rozpoznaniu wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2016r., znak: [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: odmówić A. B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. W dniu 17 października 2016r. do Sądu wpłynął na uzupełnionym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy A. B. w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W formularzu wniosku PPF wnioskodawca podał, że nie pracuje, nie uzyskuje dochodu, korzysta z pomocy społecznej. Wskazał, że pomoc z ośrodka pomocy społecznej uzyskuje, gdyż jest osobą ubogą i niepełnosprawną. Wnioskodawca oświadczył, że posiada zadłużenie wobec Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w wysokości 1000 złotych i zakładu energetycznego w wysokości 500,00 złotych. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku pismem z dnia 14 listopada 2016r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 9 listopada 2016r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje, - czy jest osobą bezrobotną, jeśli tak, czy ma przyznany zasiłek dla bezrobotnych, należało podać od kiedy i w jakiej wysokości, - czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia (np. rentę, zasiłek itp.), jeśli tak należało podać w jakiej wysokości, - gdzie wnioskodawca zamieszkuje (dom, mieszkanie, lokal) należało podać jego powierzchnię oraz wskazać, czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą, - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też z innymi osobami, jeśli tak wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu, - czy ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania/ domu/ lokalu (gaz, opłaty za energię, telefon, internet, czynsz, podatek od nieruchomości itp.), jeśli tak należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, a jeśli nie należało wskazać kto je ponosi i w jakiej wysokości, - orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżących potrzeb życia codziennego, tj. zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp., - jakie ponosi miesięczne wydatki na leczenie i lekarstwa, należało wskazać wysokość, - czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny lub instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie, oraz nadesłania: - kopii decyzji o przyznaniu zasiłków, jeśli takie otrzymuje, - w przypadku gdy ma on status osoby bezrobotnej – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (zaświadczenie z urzędu pracy); - dokumentu potwierdzającego status osoby niepełnosprawnej, Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca w zakreślonym terminie nie uzupełnił ww. braków złożonego wniosku. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty kosztów sądowych bądź też zapłata przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a). W tym miejscu zauważyć należy, że powołany wyżej przepis art. 255 p.ps.a daje sądowi (referendarzowi) możliwość wezwania strony do złożenia dodatkowych informacji bądź dokumentów w sytuacji, gdy jej oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, co miało miejsce w niniejszej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2005r., sygn. akt II FZ 794/05). Wezwaniem z dnia 14 listopada 2016r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 9 listopada 2016r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i nadesłanie wskazanych w nim dokumentów. Z tego obowiązku wnioskodawca nie wywiązał się i nie nadesłał do Sądu żadnych wyjaśnień i dokumentów. Wnioskodawca nie podał z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje, czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny lub instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak to należało wskazać w jakiej wysokości lub formie. Nie wskazał czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia lub czy ma przyznany zasiłek dla osób bezrobotnych, jeśli tak należało podać w jakiej wysokości. Wnioskodawca nie wyjaśnił gdzie zamieszkuje (dom, mieszkanie, lokal) czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem, najemcą i czy ponosi koszty związane z ich utrzymaniem, jeśli tak należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, a jeśli nie, należało wskazać kto je ponosi i w jakiej wysokości. Nie oświadczył także czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu. Wnioskodawca nie wskazał również orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżących potrzeb życia codziennego i wysokości wydatków ponoszonych na leczenie i lekarstwa. Ponadto wnioskodawca nie nadesłał dokumentów wskazanych w wezwaniu. Wskazać należy, iż treść żądanych od strony informacji miała na celu umożliwienie dokonania oceny rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych. Wobec braku udzielenia odpowiedzi przez wnioskodawcę na powyższe informacje należy stwierdzić, iż niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych wnioskodawcy, a w konsekwencji ustalenie czy jego sytuacja wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. Dane podane w formularzu nie są wystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Skoro tego wnioskodawca nie uczynił, to brak jest przekonywujących podstaw do stwierdzenia, że wnioskodawca wykazał, że spełnia warunki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy uznać należy, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło