VII SA/Wa 2260/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Ref. staż. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2010r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. ), dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2009r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lutego 2003r. nakazującą ww. Spółdzielni usunięcie nieprawidłowości w budynku przy ul. [...], w [...]. Organ wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] marca. 2003r. była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2005r. (II SA/Po 843/03), oddalił skargę. Kontrola sądowa, kwestionowanej w trybie nieważnościowym decyzji, dotyczyła zarówno badania czy występują wady zawarte w art. 156 k.p.a., jak również inne naruszenia np. naruszenia prawa materialnego czy przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy. Organ wskazał, że ilekroć dana sprawa będzie rozpoznawana przez sąd i organ, będą one związane oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu. W związku z tym próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez Sąd, który oddalił skargę na niezgodność tej decyzji z prawem, jest niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu. Skargę na powyższą decyzję złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", wnosząc o jej uchylenie, stwierdzenie nieważności decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009r., decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003r., oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lutego 2003r. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Powołała orzecznictwo sądów powszechnych, zgodnie z którym "w prawie spółdzielczym nie obowiązuje zasada bezwzględnej nieważności aktów wewnątrzspółdzielczych w oparciu o przepis art. 58 K.c. we wzruszaniu uchwał organów spółdzielni". Wzruszenie uchwał organów Spółdzielni może nastąpić przed Sądami powszechnymi, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło, a czego organy, ani Sąd nie brały pod uwagę. Zachodzi więc swoistego rodzaju "nowa sytuacja prawna", która uzasadnia ponowną kontrolę Sądu nad obu uchwałami organów administracji pod kontem ich zgodności z prawem (orzeczeniami Sądu). Organ winien więc merytorycznie rozpoznać wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2010r., którą organ ten utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2009r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003r., utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lutego 2003r. nakazującą skarżącej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w budynku przy ul. [...], w [...] w opisanym w niej zakresie. Podstawowe znaczenie dla oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu ma fakt, że decyzja której stwierdzenia nieważności domagała się skarżąca w niniejszej sprawie była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2005r. sygn. akt. II SA/Wa 842/03 oddalił skargę skarżącej. Przypomnieć bowiem trzeba, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a. - który znajduje zastosowanie również w trybach nadzwyczajnych - ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. W orzecznictwie i piśmiennictwie utrwalone jest stanowisko, iż zasada ta traci moc wiążącą jedynie w razie zmiany ustawy, zmiany - już po wydaniu orzeczenia sądowego - istotnych okoliczności faktycznych sprawy, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie (por. wyrok NSA z 27 czerwca 1990 r., SA/Wr 137/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 51; wyrok NSA z 26 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2408/98, Lex Polonica; patrz też Tadeusz Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, str. 477). Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną powoduje, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (por. wyrok NSA z 22.03.1999 r., IV SA 527/97, LEX nr 47275). Przypomnieć jednocześnie należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. W kontekście powołanych wyżej przepisów, jako prawidłowe należało ocenić stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, że oddalenie skargi skarżącej powołanym na wstępie wyrokiem przez Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Poznaniu czyniło niedopuszczalną ponowną weryfikację tejże decyzji w postępowaniu nieważnościowym. Sąd nie był bowiem związany zarzutami i wnioskami skargi kontrolując decyzje wydane w postępowaniu zwyczajnym, co oznacza, że badał w pełnym zakresie ich zgodność z prawem (art. 1 § 2 p.u.s.a.). Obowiązkiem Sądu było zatem uwzględnienie skargi również w przypadku stwierdzenia uchybień innych niż wskazane w skardze, a także stwierdzenie z urzędu nieważności zaskarżonego aktu, w sytuacji wystąpienia wad kwalifikowanych, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Należy mieć również na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów podjętej dnia 7 grudnia 2009r. (I OPS 6/09) wskazał, iż żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. (vide ONSA i WSA 2010/2/18, LEX nr 530338). W uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały podniesiono, między innymi, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. pojęcia "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie rozstrzygnięcia, gdyż to właśnie w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, to jest ustalenie, co wziął pod uwagę sąd uwzględniając wniesioną skargę lub oddalając ją. Tak więc wniesienie żądania stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skarga została uprzednio oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, w każdym wypadku obliguje organ do zbadania, czy nie zachodzi ww. przyczyna niedopuszczalności jego merytorycznego rozpoznania. Oznacza to, że organ winien przede wszystkim ustalić, czy ocena prawna sądu, mająca przymiot powagi rzeczy osądzonej, czyni żądanie niedopuszczalnym, czy też nie stanowi przeszkody prawną dla nadania mu dalszego biegu w celu wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 158 § 1 k.p.a. W związku z tym, że powołana wyżej uchwała zapadła już po wydaniu kontrolowanych decyzji, tylko na marginesie wskazać należy, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdza zasadność stanowiska organów. Okoliczność pozostawania w obrocie prawnym uchwały Rady Nadzorczej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia [...] stycznia 1989r. – na którą powoływała się skarżąca we wniosku o stwierdzenie nieważności – była bowiem przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w powołanym wyżej wyroku. Sąd wskazał jednoznacznie, powołując się na art. 1 ust. 3 ustawy ( z dnia 15 grudnia 2000r. o spółdzielniach mieszkaniowych tj. Dz.U. z 2003r. Nr 119 poz. 1116 ze zm.), że spółdzielnia ma obowiązek zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie lub nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków. Jest to forma tzw. Zarządu powierzonego i wynika wprost z przepisów ustawy. Tak więc organy nadzoru budowlanego nie musiały wynikać w żadne umowne uregulowania pomiędzy skarżącą Spółdzielnią, a jej członkiem, gdyż kwestie te jako cywilnoprawne należą do drogi sądowej w sądownictwie powszechnym. Dotyczy to zarówno wad wybudowanego obiektu, jak i umów Spółdzielni z członkami czy też jej uchwał dotyczących funduszu remontowego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.