VII SA/Wa 228/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. W., M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowa stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Z nadesłanego przez wnioskodawców formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2 781 zł. miesięcznie. Podali, że są współwłaścicielami dwóch działek o powierzchni 2 488 m². Oświadczyli, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Dodali, że w domu nie posiadają ogrzewania ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 16 kwietnia br. wnioskodawcy zostali zobowiązani do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - właściwego uzasadnienia wniosku poprzez podanie okoliczności wskazujących na złą sytuację majątkową, - wskazania jakiej wielkości wnioskodawcy wybudowali dom (o którym piszą w piśmie z dnia 8 lutego 2013 r. stanowiącego skargę w sprawie VII SA/Wa 2850/14 – poprzednia sygnatura VII SA/Wa 504/13), z jakich środków dom ten został wybudowany i na jakiej działce się znajduje, - podania gdzie wnioskodawcy zamieszkują (dom, mieszkanie, należy podać wielkość w m²), oraz jaki tytuł prawny posiadają do mieszkania/domu, w którym przebywają (np. tytuł własności, spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, najmu, itp.), - podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (żywność, opłaty stałe, leki, media, itp.), wydatki te należało i aktualnych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym skarżący mieszkają; - do wskazania oraz udokumentowania innych niż związane z utrzymaniem mieszkania stałych, niezbędnych wydatków w gospodarstwie domowym skarżących z podaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości, poniesionych w przeciągu ostatnich 3 miesięcy, - do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie otrzymywanych przez skarżących świadczeń emerytalnych; - podania, czy posiadają, lub czy osoby wspólnie zamieszkujące, posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należy podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), - wskazania czy otrzymują pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 3 miesiące, - nadesłania kopii zeznania podatkowego za rok 2014 wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - wskazania czy pod adresem zamieszkania wnioskodawców N. T. prowadzona jest działalność gospodarcza w postaci firm: U. T. J. W. oraz firmy J. M. W., które to firmy posiadają swój adres w ww. miejscu, - podania czy J. W. i M. W. zamieszkują wspólnie z wnioskodawcami, skoro jak wynika z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej prowadzonych przez Ministerstwo Gospodarki wynika, że prowadzą swoje firmy pod adresem zamieszkania skarżących, - w przypadku gdyby J. W. i M. W. nie zamieszkiwali wspólnie z wnioskodawcami należało nadesłać oświadczenie ww. osób, z którego będzie wynikać, że nie mieszkają pod adresem N. T. i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego z wnioskodawcami, - w przypadku nienadesłania ww. oświadczeń należało wskazać i udokumentować dochody J. W. i M. W.. W dniu 8 czerwca 2015 r. do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia, z których wynika, że wnioskodawcy mieszkają w N. w mieszkaniu o nr [...], o pow. 57 m2. Wskazali, że ich emerytury są na poziomie minimum socjalnego i wydatki z uwagi na prowadzenie tak licznych spraw sądowych są nie do wytrzymania. W ich mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania. Nie mają kont bankowych. Dzieci wnioskodawców nie prowadzą z nimi wspólnego gospodarstwa. Nie maja pojazdów mechanicznych poza rowerami, nie otrzymują pomocy od dzieci, znajomych i organizacji społecznych. Dodali, że J. W. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie mieszka z wnioskodawcami. M. W. również nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie osiąga dochodów, nie mieszka z wnioskodawcami. Wnioskodawcy dodali, że na żywność mają mniej niż 900 zł., z leków kupują tylko te ratujące życie. Dodatkowo w innym piśmie z dnia 30 maja 2015 r. zatytułowanym "Zażalenie na zarządzenie" wnioskodawcy wskazali, że dom budowany jest od 1996 r. W jego budowie pomagają członkowie całej rodziny, przeznaczając na jego budowę każdą wolną chwilę, materiały budowlane zakupywane były z kredytów, praca robotników na budowie przekracza 3-4 razy wartość materiałów. Wskazać również należy, że do sprawy VII SA/Wa 246/15 zostały złożone oświadczenia J. W. i M. W. na okoliczność, iż nie zamieszkują razem z wnioskodawcami w N.. W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. W ocenie referendarza sądowego dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie były na tyle ogólnikowe i niepełne, że wymagane było wezwanie do dodatkowych wyjaśnień. Skarżący nadesłali wprawdzie dodatkowe informacje, jednakże informacje te nadal są niepełne i niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony (nie podano jakie strona ponosi miesięczne wydatki, a jest to informacja ważna, gdyż dopiero porównanie koniecznych wydatków z wpływami pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony, ponadto wniosek w zasadzie nie zawiera uzasadnienia odnoszącego się do trudnej sytuacji materialnej strony, brak jest dokumentów źródłowych – kopii dokumentów PIT, wyciągów z rachunków baknowych). Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga przy tym, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06). Z tych względów należy przyjąć, że dochód wnioskodawców na poziomie 2 781 zł. jest wystarczający na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Brak informacji o kosztach utrzymania skarżących nie pozwala na dywagowanie, na jakim poziomie kształtują się rzeczywiste możliwości płatnicze strony. To jednak, co ujawniono we wniosku, podlega ocenie i prowadzi do przyjęcia, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący pomimo wezwania do sprecyzowania i udokumentowania danych dotyczących wysokości aktualnych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu oraz wskazania źródeł ich pokrywania, nie nadesłali jakichkolwiek innych dokumentów świadczących o sytuacji materialnej i w rezultacie w żaden sposób nie wykazali, aby sytuacja ta uzasadniała przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy również wskazać na fakt pozostawania przez wnioskodawców inwestorami budowy domu, który przeczy okoliczności, iż wnioskodawcy znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Podobnie okoliczność, iż wnioskodawcy nie posiadają kont bankowych jest mało wiarygodna w świetle wskazania, że przy budowie ww. domu wnioskodawcy korzystają z kredytów. Składanie niepełnych czy też niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych skarżących. Wnioskodawcy pozbawili w ten sposób orzekającego możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny ich sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych też przyczyn, uznano, że wnioskodawcy nie są osobami, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a ich sytuacja materialna nie uzasadnia zwolnienia z kosztów sądowych z powodu ubóstwa. Na koniec należy wskazać, że zarządzenie wzywające do uzupełnienia braków formalnych, na podstawie art. 255 p.p.s.a., jest niezaskarżalne, stąd jego kwestionowanie może odbyć się na etapie składania sprzeciwu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.