VII SA/Wa 2288/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Elżbieta Zielińska – Śpiewak po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.Z. i H.Z. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : stwierdzenia braku naruszenia postanowień rozporządzenia przez przewoźnika lotniczego postanawia : odmówić J. Z. i H. Z. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 3 grudnia 2012 r. wnioskodawcy wnieśli sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 listopada 2012 r., którym oddalono ich wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym sprzeciwie skarżący podnieśli, że nie są w stanie zgromadzić środki na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Wskazali, że we wniosku z dnia 16 października 2012 r. podali rzetelną wysokość dochodu odbieranego z banku, gdyż około 600,00 złotych przekazywane jest na rzecz zaciągniętej pożyczki, bez której nie mogliby się leczyć. Podnieśli, że ich zdaniem kwota uzyskiwana z tytułu dodatku pielęgnacyjnego nie powinna być wliczana do dochodu. Niezrozumiałym jest także dla wnioskodawców dlaczego w postanowieniu zostały wskazane ich koszty jakie ponoszą na leczenie. Oświadczyli, że koszty jakie mieliby ponieść w sprawie są zbyt duże przy kosztach jakie muszą ponosić na leczenie i zakup lekarstw. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając sprawę ponownie, zważył co następuje : Przepisy ustawy p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie wnioskodawcy wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Z nadesłanych do Sądu w dniu 16 października 2012 r. (data stempla biura podawczego) oraz w dniu 9 listopada 2012 r. (data stempla biura podawczego) formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 2.793,23 złotych miesięcznie plus otrzymywany przez wnioskodawczynię dodatek pielęgnacyjny w wysokości 195, 67 złotych miesięcznie. Wnioskodawcy podali, że posiadają mieszkanie o powierzchni 56,3 m ². Oświadczyli, że innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawcy wskazali, że oboje są inwalidami z orzeczoną I grupą inwalidzką ponoszącymi znaczne wydatki na leczenie i zakup lekarstw. Oświadczyli, iż jedna emerytura przeznaczana jest w całości na leczenie i zakup leków. Wskazali, że opłaty za mieszkanie i świadczenia jakie ponoszą wynoszą 876,00 złotych. Do nadesłanych formularzy wnioskodawcy dołączyli kserokopię faktur za gaz, energię elektryczną, telefon, jak również decyzje ZUS o wysokości zwaloryzowanej emerytury wynoszącej dla wnioskodawcy od 1 marca 2012 r. 1.964, 48 złotych, a dla wnioskodawczyni 1.374,72 złotych. Wnioskodawcy nadesłali także kserokopię wymiaru opłat za lokal mieszkalny wynoszącą od sierpnia 2012 r. 605,32 złotych, zestawienie transakcji bankowych od dnia 2 sierpnia 2012 r. do 4 października 2012 r. z których wynika, iż na konto bankowe wnioskodawczyni wpływa tylko kwota z tytułu emerytury w wysokości 1.351,67 złotych, oraz kserokopię faktur z aptek, rachunki i paragony za zakup niezbędnych artykułów przeznaczanych na bieżące utrzymanie siebie oraz leków. Oceniając sytuację finansową wnioskodawców uznano, że nie wykazali oni, iż zachodzą przesłanki do przyznania im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że wnioskodawcy posiadają stały, dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3.338,30 złotych(1.964,18 złotych + 1.374,72 złotych) miesięcznie plus kwota w wysokości 195,67 złotych uzyskiwana z tytułu dodatku pielęgnacyjnego przez wnioskodawczynię, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 3.533,97 złotych miesięcznie. Zaznaczyć należy, że wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala wnioskodawcom nie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 56,3 m ², bieżących potrzeb życia codziennego, leczenie i zakup lekarstw, jak również na ponoszenie kosztów związanych z zagranicznymi podróżami. Wskazać należy, iż w niniejszej sprawie wnioskodawcy wnieśli skargę na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną organu z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] Sp. zo.o. z siedzibą w W. postanowień rozporządzenia w związku z opóźnieniem lotu o numerze [...] na trasie W. – I. z dnia [...]. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że wnioskodawcy zgłosili udział jako uczestnicy w imprezie turystycznej zorganizowanej przez B. Sp. z o.o. w terminie od 30 kwietnia 2011 r. do 7 maja 2011 r., której koszt wyniósł 3.680,00 złotych. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżący zaś do grona takich osób nie należą posiadają bowiem stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytur, a ponadto są w stanie ponosić koszty związane z zagranicznymi imprezami turystycznymi na I. W świetle powyższego, stwierdzić należy, że wnioskodawców nie można uznać za osoby ubogie znajdujące się w bardzo trudnej sytuacji materialnej bądź za osoby pozbawione środków do życia, bądź za osoby zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe, co kwalifikowałoby ich do przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawcy mają zapewnione podstawowe potrzeby bytowe a także stać ich na zaspakajanie potrzeb ponadstandartowych w postaci zagranicznych podróży. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawców nie jest na tyle trudna by nie byli oni w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 200,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zaznaczyć należy, iż ewentualne pozostałe koszty sądowe, jakie mogą wystąpić w sprawie bądź też mogą nie pojawić się w ogóle, będą wynosić 100,00 złotych, a zatem będą zdecydowanie niższe niż wysokość wpisu sądowego od skargi. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki ograniczając niektóre wydatki nie będące niezbędnymi. Biorąc pod uwagę powyższe dane stwierdzono, że wnioskodawcy przy wysokości posiadanych dochodów będą w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie i nie spowoduje to utraty ich płynności finansowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.