VII SA/Wa 2288/17
WyrokWSA w Warszawie2018-06-14
Skład orzekający: Bogusław Cieśla, Wojciech Sawczuk, Elżbieta Zielińska - Śpiewak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać właścicielowi nieruchomości przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części obiektu budowlanego, nawet jeśli faktycznie nie włada on tą nieruchomością, a jedynie prowadzi postępowanie egzekucyjne o jej wydanie?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma prawo nakazać właścicielowi przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego, nawet jeśli ten nie włada faktycznie nieruchomością. Odpowiedzialność za użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem spoczywa na właścicielu lub zarządcy, a przepisy Prawa budowlanego nie uzależniają nałożenia tych obowiązków od stanu faktycznego władania, lecz od prawa własności. Postępowanie egzekucyjne o wydanie nieruchomości jest kwestią cywilną i nie ma znaczenia w postępowaniu administracyjnym dotyczącym przywrócenia sposobu użytkowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnej zmiany sposobu użytkowania parteru budynku piekarni na lokal gastronomiczny, w którym organizowane są imprezy rozrywkowe. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał właścicielowi, Miastu [...], przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania. Miasto [...] wniosło odwołanie, argumentując, że nie włada faktycznie nieruchomością, która została samowolnie zajęta przez W. F., przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne o wydanie nieruchomości. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy. Miasto wniosło skargę do WSA, podtrzymując swoje argumenty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant specjalista Monika Gąsińska - Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania części obiektu budowlanego oddala skargę
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 71a ust. 4 w związku z art. 71a ust. 1 oraz art. 83 ust 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), po rozpatrzeniu sprawy samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku piekarni (parter) zlokalizowanego przy ul. [...] w [...], wykorzystywanego na cele prowadzenia działalności polegającej na organizowaniu imprez rozrywkowych, nakazał Miastu [...] przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części budynku piekarni (parter) zlokalizowanego przy ul. [...] w [...], wykorzystywanego obecnie na cele prowadzenia działalności polegającej na organizowaniu imprez rozrywkowych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Komisariat Policji [...] wystapił o dokonanie kontroli budynku po "starej" piekarni zlokalizowanego przy ul. [...] w [...], "użytkowanego niezgodnie z przeznaczeniem, gdzie organizowane są spotkania okolicznościowe na nieograniczoną ilość osób".
Po przeprowadzeniu czynności kontrolnych we wskazanym obiekcie budowlanym ustalono, że na parterze w pomieszczeniach piekarni funkcjonuje lokal "[...]", wyposażony w bar, oświetlenie i meble. Potwierdzono, że parter budynku użytkowany jest niezgodnie z przeznaczeniem pierwotnym budynku, to jest piekarni. Na piętrze budynku, które nie posiada pozwolenia na użytkowanie, znajdują się lokale mieszkalne i studio nagrań, które są obecnie użytkowane. Podczas kontroli przedstawiciele policji oświadczyli, że w lokalu na parterze budynku odbywają się cykliczne komercyjne imprezy rozrywkowe na ok. 200 osób.
Organ stwierdził, że nastąpiła zmiana warunków przeciwpożarowych oraz higieniczno-sanitarnych, przez co nastąpiła zmiana sposobu użytkowania. Ze względu zmiany warunków przeciwpożarowych stwierdzono zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia.
W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że pismem z dnia 9.06.1980 r., Urząd Dzielnicowy [...] zawiadomił, że w oparciu o przedłożone dokumenty przyjął zgłoszenie użytkowania części budynku (parter) piekarni "[...]" przy ul. [...] w [...], wybudowanego na podstawie pozwolenia z dnia 25.08.1979 r. W decyzji tej wskazano, że po wykonaniu pietra należy zawiadomić organ o przystąpieniu do użytkowania całego obiektu budowlanego. Z notatki służbowej spisanej 27.02.2004r. w Delegaturze Biura Naczelnego Architekta Miasta [...], wynikało nie ma dokumentów o całkowitym oddaniu przedmiotowej piekarni do użytkowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...].11.2016 r., wstrzymał użytkowanie części ww. budynku piekarni (parteru) oraz nałożył na właściciela nieruchomości – Miasto [...], obowiązek wykonania w terminie dwóch miesięcy przedłożenia określonych dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane dotyczących zmiany dotychczasowego sposobu użytkowania.
Przed upływem ww. terminu, Miasto [...], zwróciło się do organu z wnioskiem o przedłużenie terminu do przedłożenia ww. dokumentacji do końca kwietnia 2017 r.
Postanowieniem z dnia 27.01.2017r., organ zmienił swoje postanowienie z dnia 25.11.2016 r. w części określającej termin wykonania i wyznaczył nowy termin do dnia 30 kwietnia 2017 r.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wskazał, że w świetle art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, przez zmianę sposobu użytkowania rozumie się podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń.
W przypadku zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, zgodnie z art. 71a Prawa budowlanego, właściwy organ, w drodze postanowienia wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części oraz nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie odpowiednich dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Zgodnie z art. 71a ust. 4 ww. ustawy, w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust 1 albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, właściwy organ w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
Zobowiązany nie wykonał w wyznaczonym terminie nałożonego obowiązku, określonego w sentencji postanowienia nr [...] z dnia [...].11.2016r. Mając powyższe na uwadze, organ wskazał, że był zobligowany do zastosowania art. 71a ust. 4 ustawy Prawo budowlane i wydania decyzji nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części obiektu budowlanego.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosło Miasto [...].
Zdaniem strony skarżącej organ powiatowy błędnie przyjął, iż Miasto [...] faktycznie włada ww. działką nr [...] z obrębu [...]. wobec czego nieprawidłowo został określony adresat obowiązku polegającego na przywróceniu poprzedniego sposobu użytkowania parteru budynku piekarni.
Po rozpoznaniu ww. odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr 1314/17, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r. poz. 1332), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przedmiotowym postępowaniem administracyjnym była samowolna zmiana sposobu użytkowania części budynku (na poziomie parteru) znajdującego się działce nr ewid. [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...] w [...]. Budynek w zakresie parteru został wybudowany jako piekarnia na podstawie pozwolenia z dnia [...].08.1979 r. i przyjęty w tej części do użytkowania, co wynika z kopii pisma Zastępcy Kierownika Wydziału Architektury, Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia 9.06.1980 r. W piśmie tym wskazano, że po wykończeniu piętra budynku należy zawiadomić organ o przystąpieniu do użytkowania całego budynku.
Budynek, częściowo przyjęty później do użytkowania (na poziomie parteru) miał być przeznaczony na piekarnię. Parter budynku jest obecnie wykorzystywany na inne cele niż to określono w pozwoleniu, na cele prowadzenia działalności polegającej na organizowaniu imprez rozrywkowych. Na parterze mieści się lokal o nazwie "[...]", który jest wyposażony w bar, oświetlenie i meble, co znajduje potwierdzenie w materiale zdjęciowym załączonym do protokołu PINB [...] nr [...]. Uczestniczący w kontroli przeprowadzonej w dniu 24.11.2016 r. przedstawiciele policji oświadczyli, że w lokalu tym odbywają się cykliczne komercyjne imprezy na ok. 200 osób.
Właścicielem zabudowanej ww. budynkiem działki nr ewid. [...] z obrębu [...] jest Miasto [...], przy czym faktycznym użytkownikiem parteru tego budynku jest W. F., przeciwko któremu toczy się z wniosku wierzyciela - Miasta [...] postępowanie egzekucyjne o wydanie nieruchomości.
Część budynku objęta zaskarżoną decyzją została wybudowana przez J. S. - inwestora pośredniego, wskazanego przez Izbę Rzemieślniczą na podstawie pozwolenia na budowę piekarni z ciastkarnią wydanego w 1979 r. (na rzecz Izby Rzemieślniczej [...]). Częściowo budynek piekarni (parter) został oddany do użytkowania w 1980 r.
J. S. władał nieruchomością od chwili wybudowania piekarni do śmierci. Spadek po zmarłym w dniu 24.05.2011 r. J. S., na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli II Wydziału Cywilnego z dnia 28.10.2013 r., sygn. akt: II Ns 674/12, z mocy ustawy w całości nabyło Miasto [...] z dobrodziejstwem inwentarza.
Na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].10.1993 r. Miasto [...] jest właścicielem objętego niniejszym postępowaniem gruntu. Po śmierci J. S., budynek położony przy ul. [...] w [...]został samowolnie zajęty przez W. F.
Wyrokiem z dnia 21.12.2015 r., sygn. akt: II C 998/14. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Woli nakazał W. F., aby wydał Miastu [...] nieruchomość przy ul. [...] w [...] (działkę nr ewid. [...] z obrębu [...]).
W. F. nie wykonał wyroku i sprawa została skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne jest w toku.
W odwołaniu Miasto [...] podkreślało, że nie władało i nie włada faktycznie przedmiotową nieruchomością. Do chwili skutecznego zakończenia postępowania egzekucyjnego nie posiada możliwości wykonania obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania części budynku piekarni (parter).
Z materiału dowodowego wynika, że wykorzystywanie parteru ww. budynku na cele inne piekarnia, tj. na cele prowadzenia działalności polegającej na organizowaniu imprez rozrywkowych nastąpiło po dniu śmierci J. S., bez uprzedniego uzyskania zgody właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Powyższym budynkiem faktycznie włada W. F. (po jego uprzednim samowolnym zajęciu), przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne w przedmiocie wydania nieruchomości (z wniosku wierzyciela - Miasta [...]).
Organ odwoławczy uznał, iż do zmiany funkcji parteru przedmiotowego budynku z piekarni na lokal, w którym organizowane są cykliczne imprezy rozrywkowe doszło po dniu 24.05.2011 r. Podjęcie w części budynku o pierwotnej funkcji piekarni działalności polegającej na organizowaniu cyklicznych, komercyjnych imprez rozrywkowych stanowi zmianę sposobu użytkowania tej obiektu budowlanego w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Podjęcie ww. działalności w części dawnego budynku piekarni niewątpliwie zmienia przynajmniej warunki sanitarno-higieniczne, pracy i bezpieczeństwa pożarowego tego obiektu.
W myśl ust. 2 art. 71 ww. ustawy zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia właściwemu organowi, przy czym w zgłoszeniu tym należy określić dotychczasowy i zamierzony sposób użytkowania obiektu budowlanego lub jego części oraz dołączyć wymienione w tym przepisie dokumenty. Stosownie zaś do treści art. 71 ust. 4 zgłoszenia, o którym mowa w ust. 2, należy dokonać przed dokonaniem zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Zmiana sposobu użytkowania może nastąpić, jeżeli w terminie 30 dni, od dnia doręczenia zgłoszenia, właściwy organ, nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji i nie później niż po upływie 2 lat od doręczenia zgłoszenia.
Wykorzystywanie parteru ww. budynku na lokal o nazwie "[...]", w którym odbywają się cykliczne imprezy rozrywkowe nastąpiło bez dokonania wymaganego przepisami prawa zgłoszenia. Organ powiatowy prawidłowo wdrożył postępowanie legalizacyjne przewidziane w regulacji art. 71a ustawy Prawo budowlane. Zobowiązał do przedłożenia dokumentów niezbędnych do legalizacji samowolnej zamiany sposobu użytkowania parteru ww. budynku. Jako adresata obowiązku wskazał Miasto [...], czyli podmiot dysponujący tytułem własności w stosunku do zabudowanej ww. budynkiem działki nr ewid. [...] z obrębu [...].
Miasto st. Warszawa zobowiązane do przedłożenia dokumentacji, o jakiej mowa w art. 71a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane - do wydania decyzji z dnia [...].06.2017 r. nie przedłożyło.
Zgodnie z art. 71a ust. 4 ustawy Prawo budowlane w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1, albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, albo zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 71 ust. 3-5, właściwy organ, w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Decyzja ta ma charakter związany, organ nadzoru budowlanego nie może odstąpić od jej wydania.
Reasumując, organ II instancji wskazał, że nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji organu I instancji.
Odnosząc się do kwestii adresata decyzji wydanej na podstawie art. 71a ust. 4 ustawy Prawo budowlane (nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania), organ odwoławczy stwierdził że może być nim wyłącznie podmiot wskazany w art. 61 ww. ustawy, czyli właściciel lub zarządca budynku.
Podmioty te są zobowiązane do użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem (art. 5 ust. 2 ww. ustawy). Tylko do nich można wobec tego kierować nakazy dotyczące przywrócenia legalnego sposobu użytkowania. Niezależnie jednak od tego, kto dokona samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu, odpowiedzialność za takie działanie co do zasady ponosi właściciel obiektu, ewentualnie jego zarządca. Wskazanie przy określeniu adresata zaskarżonej decyzji podmiotu dysponującego tytułem własności w stosunku do budynku o częściowo zmienionym sposobie użytkowania nie można dopatrzeć się jakiegokolwiek naruszenia obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.
Osobie fizycznej, która bezumownie korzysta z parteru ww. budynku i włada faktycznie tą częścią obiektu (bez tytułu prawnego w tym umowy o zarząd nieruchomością) nie można uznać za podmiot posiadający interes prawny w rozumieniu art. 28 Kpa. a tym samym - za stronę postępowania. Skoro ustawodawca w art. 61 ustawy Prawo budowlane nałożył obowiązek użytkowania obiektu budowlanego w sposób zgodny z jego przeznaczeniem na właściciela lub zarządcę obiektu, to tylko te podmioty zobligowane są do usunięcia nieprawidłowości w zakresie ich powstania.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miasto [...].
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
a) błąd w ustaleniach faktycznych polegających na błędnym przyjęciu że Miasto [...] faktycznie włada nieruchomością przy ul. [...] stanowiącą działkę ewidencyjną o nr [...] - nałożenie na Miasto [...] obowiązku przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części budynku;
b) zaniechanie podjęcia przez organ czynności zmierzających do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego tj. naruszenie art. 77 k.p.a. - a co za tym idzie nałożenie na Miasto [...] obowiązku przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części budynku.
Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że część przedmiotowego budynku została wybudowana przez inwestora pośredniego J. S., wskazanego przez Izbę Rzemieślniczą, na podstawie pozwolenia na budowę piekarni z ciastkarnią wydanego w 1979 r. (wydanego dla Izby Rzemieślniczej [...]). Częściowo budynek piekarni (parter) został oddany do użytkowania w 1980 r.
Spadek po J. S. zmarłym dnia 24.05.2011 r. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy - Woli w Warszawie, II Wydziału Cywilnego z dnia 28.10.2013 r. sygn. akt II Ns 674/12, z mocy ustawy w całości nabyło Miasto [...] z dobrodziejstwem inwentarza. Na podstawie decyzji Wojewody [...] Nr [...] z [...].10.1993 r., Miasto [...] jest właścicielem objętego niniejszym postępowaniem gruntu.
Po śmierci J. S. budynek przy ul. [...] w [...] został samowolnie zajęty przez W. F. Wyrokiem z dnia 21.12.2015 r. sygn. akt II C 998/14 Sąd Rejonowy dla Warszawy - Woli w Warszawie nakazał W. F. aby wydał [...] ww. nieruchomość. W. F. nie wykonał tego obowiązku, sprawa została skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego. Termin wydania wierzycielowi nieruchomości został wyznaczony na dzień 27 września 2017 r. godz. 10.
Skarżący podkreślił, że Miasto [...] nie władało i faktycznie nie włada nieruchomością. Nie posiada możliwości wykonania nałożonego obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania części budynku piekarni (parter).
Organy nie dopełniły obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Brak możliwości wykonania decyzji wynika z istniejących obiektywnie okoliczności faktycznych.
Budynki znajdujące się przy ul. [...] w [...], ulegały wieloletniej dewastacji, także z tej przyczyny weryfikacji wymaga decyzja nakazująca przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części budynku piekarni (parter).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.).
Skarga jest niezasadna.
Sprawa dotyczy samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku (na poziomie parteru) znajdującego się działce nr ewid. [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...] w [...].
Przedmiotowy budynek, został wybudowany jako piekarnia na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 25.08.1979 r. i przyjęty w części parterowej do użytkowania. Powyższą okoliczność potwierdza kopia pisma Zastępcy Kierownika Wydziału Architektury, Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego Warszawa-Wola z dnia 9.06.1980 r. W piśmie tym wskazano, że po wykończeniu piętra budynku należało zawiadomić organ o przystąpieniu do użytkowania całego budynku. Budynek, częściowo przyjęty do użytkowania (na poziomie parteru) miał być przeznaczony na piekarnię.
Z dokonanych przez organ ustaleń wynika, że parter budynku jest obecnie wykorzystywany na inne cele niż określono w pozwoleniu na użytkowanie, czyli na cele działalności polegającej na organizowaniu imprez rozrywkowych. Na parterze budynku mieści się lokal o nazwie "[...]", który jest wyposażony w bar, oświetlenie i meble. W lokalu odbywają się cyklicznie imprezy komercyjne na ok. 200 osób.
Z akt administracyjnych wynika, że właścicielem zabudowanej ww. budynkiem działki nr ewid. [...] z obrębu [...] jest Miasto [...], przy czym faktycznym użytkownikiem parteru tego obiektu jest W. F., przeciwko któremu toczy się z wniosku Miasta [...] postępowanie egzekucyjne o wydanie nieruchomości.
Powyższe okoliczności ustalone w sprawie przez organy administracji, były zasadniczo niesporne
Fakt istnienia i funkcjonowania lokalu rozrywkowego "[...]", przesądza że użytkowanie parteru budynku uległo zasadniczej zmianie. Przed rozpoczęciem działalności lokalu rozrywkowego wymagane było dokonanie zgłoszenia, o którym mowa w art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, którego nie dokonano.
Dlatego uzasadnione i konieczne w świetle art. 71a ust. 1 Prawa budowlanego było wstrzymanie przez PINB w drodze postanowienia użytkowania obiektu i jednoczesne zobowiązanie właściciela budynku do przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego. Brak przedłożenia wymaganych dokumentów oraz kontynuowanie sposobu użytkowania obiektu, obligowało organ do wydania decyzji nakazującej przywrócenie dotychczasowego sposobu użytkowania.
Miasto [...] zarzuciło w skardze, że błędnie przyjeto, iż faktycznie włada ww. nieruchomością i co za tym idzie jest adresatem obowiązku przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania części budynku. Zdaniem skarżącego organy zaniechały podjęcia czynności zmierzających do zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego, przez co błędnie nałożony został na Miasto [...] obowiązek przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania części budynku piekarni. Z tymi zarzutami nie można się zgodzić.
Należy przypomnieć, że podstawą materialnoprawną decyzji był art. 71a ust. 4 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust 1 albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, właściwy organ w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Natomiast zgodnie z art. 71a ust. 1 Prawa budowlanego w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, właściwy organ, w drodze postanowienia:
1) wstrzymuje użytkowanie obiektu budowlanego lub jego części;
2) nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2.
Decyzja, o której mowa w art. 71a ust. 4 ustawy Prawo budowlane ma charakter związany, organ nadzoru budowlanego nie może odstąpić od jej wydania w przypadku wystąpienia wskazanych okoliczności.
Zatem w przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1, albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, albo zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 71 ust. 3-5, właściwy organ, w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części.
Przepis ten nie wskazuje jednak kto jest adresatem nakazu. Dlatego należało wśród przepisów Prawa budowlanego "odszukać" adresata analizowanej normy prawnej.
Zauważyć należy, że art. 71a umieszczony jest w Rozdziale 6 Prawa budowlanego zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". W pierwszym przepisie tego rozdziału (art. 61) wyrażona została zasada, w myśl której właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 tj. użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7.
Skoro ustawodawca wyraził ogólną zasadę, w myśl której odpowiedzialność za użytkowanie obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem spoczywa na właścicielu lub zarządcy obiektu, to również na tych podmiotach ciąży obowiązek poniesienia konsekwencji samowolnej zmiany sposobu użytkowania stanowiącej zmianę przeznaczenia obiektu.
Zatem adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 71a ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nakazującej przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania, może być wyłącznie podmiot wskazany w art. 61 tej ustawy, czyli właściciel lub zarządca budynku, albowiem te podmioty są zobowiązane do użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, do nich należy kierować nakazy dotyczące przywrócenia legalnego sposobu użytkowania.
Niezależnie od tego, kto dokona samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu, odpowiedzialność za takie działanie ponosi właściciel lub zarządca obiektu. Stroną postępowania, a jednocześnie adresatem rozstrzygnięć podejmowanych na podstawie art. 71a ust. 1 i 4 ustawy Prawo budowlane nie jest ten podmiot, który samowolnie dokonał zmiany sposobu użytkowania obiektu, a tylko właściciel, ewentualnie zarządca obiektu.
W ocenie Sądu organy orzekające w tej sprawie trafnie przyjęły, że adresatem obowiązku wynikającego z art. 71a ust. 1 pkt 1 i ust. 4 Prawa budowlanego winien być właściciel budynku.
Właścicielem zabudowanej ww. budynkiem działki nr ewid. [...] z obrębu [...] jest Miasto [...]. Faktycznym użytkownikiem parteru jest W. F., przeciwko któremu toczy się z wniosku wierzyciela - Miasta [...] postępowanie egzekucyjne o wydanie nieruchomości. Jednak ta okoliczność nie może być podstawą uczynienia adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 71a ust. 4 Prawa budowlanego, faktycznego użytkownika obiektu (właściwie użytkownika bezprawnego).
Bez znaczenia jest, iż Miasto [...] faktycznie nie włada przedmiotową nieruchomością. Przepis art. 71a ustawy Prawo budowlane nie uzależnia nałożenia obowiązków i przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania od stanu władania, a związany jest z prawem własności. Także okoliczności, że skarżący prowadzi postępowanie o odzyskanie władania nieruchomością, jako dotycząca kwestii cywilnych, była w administracyjnym postępowaniu bez znaczenia.
W ocenie Sądu, postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i wystarczający do wydania decyzji. W szczególności należy wskazać, że art. 71a ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane wprost wskazuje, że w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, właściwy organ, w drodze postanowienia nakłada obowiązek przedstawienia w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w art. 71 ust. 2. To na zobowiązanym spoczywa obowiązek dostarczenia odpowiednich dokumentów pozwalających na legalizację zmiany użytkowania obiektu. Konsekwencją nieprzedstawienia dokumentów, jest zastosowanie trybu art. 71a ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Nie potwierdziły się zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych, a zwłaszcza art. 77 K.p.a.
W związku z powyższym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło