VII SA/Wa 2292/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie sędzia WSA Izabela Ostrowska, asesor WSA Lucyna Staniszewska (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi T. R. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 lipca 2024 r. znak: DON.7200.71.2024.RKR w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 maja 2024 r. znak: DOR.7200.71.2024.RKR; 2) zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ,,organ’’, ,,GINB’’) z 11 lipca 2024 r., znak DON.7200.71.2024.RKR wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosków I. R. oraz T. R. (dalej: ,,skarżący’’) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 maja 2024 r., znak: DOR.7200.71.2024.RKR w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ,,Mazowiecki WINB’’) z 27 kwietnia 2023 r., nr 505/2023, znak: WOP.7721.295.2023.MP, w przedmiocie rozbiórki ogrodzenia, utrzymujące w mocy własne postanowienie z 29 maja 2024 r., znak: DOR.7200.71.2024.RKR. II. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: 1. Podaniem z 24 kwietnia 2024 r. I. R. oraz T. R. wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Mazowieckiego WINB z 27 kwietnia 2023 r., nr 505/2023, znak: WOP.7721.295.2023.MP, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej: ,,PINB w Pruszkowie’’) z [...] marca 2023 r., nr [...] nakazującą dokonanie w całości rozbiórki ogrodzenia działki nr [...], obr. [...] G., od strony ulic: P., P1. i P2. we wsi G., gm. M., domagając się również wstrzymania wykonania inkryminowanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu podania podniesiono, że decyzja Mazowieckiego MWINB z 27 kwietnia 2023 r. wydana została bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 51 ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 i art. 48 ust. 1a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlanego (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm. dalej jako: ,,Pr.b.’’) w zw. z § 23 pkt 2a, b i c miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Obszar K. część I, który został przyjęty uchwałą Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] czerwca 2002 r. (Dz. U. Woj. Mazowieckiego z 2002 r. nr 232 poz. 5913), z uwagi na to, że niezgodność wybudowanego ogrodzenia, którego dotyczy nakaz rozbiórki z ww. planem miejscowym nie mógł być w ogóle rozważany, ponieważ został on derogowany przez wejście w życie na terenie gminy M. tzw. uchwały krajobrazowej – stanowiącej uchwałę nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] października 2022 r. w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania na terenie Gminy M. obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych ora ogrodzeń i ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą być wykonane (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 15 listopada 2022 r. poz. 11697, dalej jako: ,,uchwała krajobrazowa’’). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 29 maja 2024 r., znak DOR.7200.71.2024.RKR na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Mazowieckiego WINB z 27 kwietnia 2023 r., nr 505/2023. W uzasadnieniu GINB wskazał, że stosownie do treści przepisu art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei, w myśl unormowania art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zatem, na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji zobowiązany jest przeprowadzić badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących dopuszczalność wszczęcia postępowania. Ze zgromadzonych akt sprawy wynika, w ocenie GINB, że decyzja Mazowieckiego WINB z 27 kwietnia 2023 r., której wzruszenia w trybie nieważnościom domagają się Skarżący, podlegała ocenie sądu administracyjnego. Mianowice wyrokiem z 4 października 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1671/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję organu wojewódzkiego z 27 kwietnia 2023 r. W dniu 3 stycznia 2024 r. ww. wyrok stał się prawomocny. GINB podkreślił, że stosownie do art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wynikająca z unormowania art. 170 p.p.s.a. prawomocność materialna zamyka bowiem co do zasady organom administracji publicznej oraz podmiotom posiadającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania przed tymi organami możliwość stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Organ przywołał stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z 10 października 2012 r., sygn. akt II OSK 1087/11. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę wszystkie naruszenia prawa, również te niepodniesione przez skarżących w skardze, w celu zbadania w pełnym zakresie zgodności zaskarżonego aktu z prawem. W ocenie GINB, skoro Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu i może uwzględnić skargę także z innych powodów niż wskazano w zarzutach, to po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję, niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. Zatem, Organ podkreślił, że skoro WSA w Warszawie wyrokiem z 4 października 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1671/23 oddalił skargę na powyższą decyzję Mazowieckiego WINB z 27 kwietnia 2023 r., to stwierdzić należy, że nie dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego nieważnością rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego. Przyjęcie stanowiska odmiennego od powyższego byłoby całkowicie niedopuszczalne i równoznaczne z kwestionowaniem prawomocnego wyroku sądowego zapadłego w konkretnej sprawie. To zaś stanowiłoby naruszenie przepisu art. 170 p.p.s.a. Należy również podkreślić, iż w dacie rozpatrywania przedmiotowej sprawy przed WSA w Warszawie, obowiązywał już akt prawny na jaki powołują się Wnioskodawcy, tj. uchwała Rady Gminy M. z [...] października 2022 r., nr [...] w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania na terenie Gminy M. obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, a zatem Sąd miał o nim wiedzę. W podaniu o stwierdzenie nieważności nie przywołano zatem żadnych okoliczności, które mogłyby znaleźć się poza zakresem kontroli sądowej. Organ wskazał, że zgodnie z wyrokiem NSA z 13 października 2004 r., sygn. akt OSK 672/04 nie można, bez wzruszenia oddalającego skargę wyroku dowodzić, że objęte nim decyzje są obciążone wadą nieważności, gdyż oddalenie skargi jest wyrazem dokonanej przez sąd oceny stanowiącej o zgodności tych decyzji z prawem. W tym stanie rzeczy GINB uznał, że nadzwyczajna kontrola decyzji organu wojewódzkiego z 27 kwietnia 2023 r., ocenianej w postępowaniu sądowo- administracyjnym jest niedopuszczalna, w związku z tym należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. 2. W ustawowym terminie wnioskodawcy złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ocenie skarżących postanowienie wydano z naruszeniem następujących przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, tj. decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z 27 kwietnia 2023 r. nr 505/2023 w przedmiocie rozbiórki ogrodzenia, w sytuacji, gdy nie zaistniała okoliczność w tym przepisie przewidziana, tj. nie innych ma uzasadnionych przyczyn z powodu których nie może być wszczęte, w szczególności nie można zgodzić się z poglądem nie znajdującym oparcia w żadnym przepisie prawa, że prawomocny wyrok sądu wojewódzkiego w sprawie decyzji objętej wnioskiem, stoi na przeszkodzie uruchomienia postępowania nadzwyczajnego - w przedmiocie stwierdzenia nieważności, a następnie też jej stwierdzenia, w sytuacji, gdy sąd administracyjny, w wyroku rozpatrując sprawę ze skargi strony, faktycznie nie zbadał okoliczności prawnej, która stanowiła podstawę przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a., a której nie ujawniono w wyroku. W związku z powyższym wnioskodawcy wnieśli o uchylenie postanowienia GINB w Warszawie z dnia 29 maja 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy tzn. stwierdzenie nieważności decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z 27 kwietnia 2023 r. nr 505/2023 w przedmiocie rozbiórki ogrodzenia. W uzasadnieniu skoncentrowali się na ukazaniu, że niedopuszczalne jest zróżnicowanie sytuacji procesowej stron postępowania w oparciu o kryterium, tego czy decyzja została zaskarżona do sądu administracyjnego czy nie, a więc czy jest prawomocna czy nie, które nie wynika z przepisu art. 156 § 1 k.p.a. Przecież, jak w tej sprawie, okoliczność prawna (a nie faktyczna — która uzasadniałaby wznowienie postępowania) z powodu, której strona domaga się stwierdzenia nieważności mogła być ujawniona po upływie terminu na złożenie skargi kasacyjnej. 3. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy postanowieniem z 11 lipca 2024 r., znak DON.7200.71.2024.RKR Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy własne postanowienie z 29 maja 2024 r., znak: DOR.7200.71.2024.RKR. Organ wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że zgodnie z art. 61 a k.p.a., gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wśród "innych uzasadnionych przyczyn" uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania należy wymienić sytuację, w której kwestie, których zbadania żąda wnioskodawca, objęte są powagą rzeczy osądzonej (zob. wyrok WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1602/16). W przedmiotowej sprawie WSA w Warszawie wyrokiem z 4 października 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1671/23 oddalił skargę Pani I. R. oraz Pana T. R. na ww. decyzję organu wojewódzkiego z 27 kwietnia 2023 r. Organ ponownie przytoczył art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a), zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (zob. wyrok WSA w Warszawie z 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2407/12) oraz z faktu, że sąd administracyjny, niezależnie od treści skargi, ma obowiązek zbadania z urzędu wystąpienia wszystkich przesłanek wymienionych w art. 156 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Warszawie z 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 2084/13). Skoro przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania skarżonej decyzji, to nie powstaną one również po jego wydaniu. Zatem po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję, niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. Dodatkowo GINB wskazał, że w chwili wydania wyroku przez WSA w Warszawie, tj. 4 października 2023 r. obowiązywał już akt prawny na jaki powołują się Skarżący w swoich wnioskach skierowanych do GINB, tj. uchwała Rady Gminy M. z [...] października 2022 r., nr [...] w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania na terenie Gminy M. obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Nie wskazano zatem żadnych okoliczności, które mogłyby znaleźć się poza zakresem kontroli sądowej z uwagi na uwarunkowany względami obiektywny brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania. Jednocześnie Organ zaznaczył, że ww. uchwała Rady Gminy M. z 25 października 2022 r. jest aktem prawa powszechnie obowiązującego, podlegającego publicznemu ogłoszeniu. Z tego względu zarówno organy nadzoru budowlanego, jak również WSA w Warszawie rozpoznający przedmiotową sprawę mogły swobodnie zapoznać się z przywołanym aktem prawa miejscowego, stąd podnoszone zarzuty jakoby ww. akt prawa miejscowego był poza ich kontrolą nie zasługują na uwzględnienie. To z kolei prowadzi do wniosku, iż istniała konieczność odmowy wszczęcia postępowania nieważnościowego w sprawie decyzji Mazowieckiego WINB z 27 kwietnia 2023 r. III. 1. Skarżący T. R. nie zgadzając się z zaskarżonym postanowieniem zaskarżyli je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając pod jego adresem naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 oraz art. 144 K.p.a. w zw. art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i w zw. z art. 56 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w utrzymaniu zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 lipca 2024 r. przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w mocy własnego postanowienia z dnia 29 maja 2024 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z 27 kwietnia 2023 r. nr 505/2023 w przedmiocie rozbiórki ogrodzenia, w sytuacji, gdy należało je uchylić, gdyż nie istniała podstawa faktyczna i prawna, dająca podstawę Organowi, aby odmówił wszczęcia tego postępowania, w oparciu o przesłankę jaką posługuje się art. 61a § 1 K.p.a., tj. nie ma innych uzasadnionych przyczyn z powodu których nie może być wszczęte, w szczególności nie można zgodzić się z poglądem nie znajdującym oparcia w żadnym przepisie prawa, że prawomocny wyrok sądu wojewódzkiego w sprawie decyzji objętej wnioskiem, stoi na przeszkodzie uruchomienia postępowania nadzwyczajnego — w przedmiocie stwierdzenia nieważności, a następnie też jej stwierdzenia, w sytuacji, gdy sąd administracyjny, w wyroku rozpatrując sprawę ze skargi strony, faktycznie nie zbadał okoliczności prawnej, ujawnionej po wyroku, która stanowiła podstawę przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a. Gdyby zaś nie opisane naruszenie przepisów przez Organ, sprawa merytorycznie byłaby rozpoznana i zakończona w drodze decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności, a tak nie doszło do zbadania merytorycznego sprawy. Przy czym, to wadliwe zastosowanie wynikło z powielonej błędnej wykładni powołanego art. 61a § 1 K.p.a. i użytej w nim przesłanki. Tym bardziej, że biorąc pod uwagę art. 56 P.p.s.a. w wypadku, gdy toczy się sprawa ze skargi na decyzje przed sądem administracyjnym, sprawa w trybie nadzwyczajnym jest jedynie obligatoryjnie zawieszana a nie umarzana. W związku z powyższym skrzący wniósł stosownie do art. 145 § 1 pkt 1) lit. "c" o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz uchylenie w całości poprzedzającego je postanowienia GINB w Warszawie z dnia 29 maja 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy, tzn. stwierdzenie nieważności decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie Nr 505/2023 z dnia 27.04.2023 r. znak: WOP.7721.295.2023.MP w przedmiocie rozbiórki ogrodzenia a także o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym ewentualnie kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych. 2. Organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. IV. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). 2. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. 3. W niniejszej sprawie skarżący i uczestniczka postępowania złożyli do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosek o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nieważności decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr 505/2023 i poprzedzającej ją decyzji PINB w Pruszkowie z 1 marca 2023 r. nr 29/2023, którą organ ten, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b., nałożył na I. R. i T. R. obowiązek całkowitej rozbiórki ogrodzenia działki nr ew. [...] od strony ulicy P., Poprzecznej i Pruszkowskiej we wsi Grania gminy M.. Skarżący podnieśli, że w ich ocenie tym rażącym naruszeniem prawa było niezastosowanie uchwały nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] października 2022 r. w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania na terenie Gminy M. obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych ora ogrodzeń i ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą być wykonane (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 15 listopada 2022 r. poz. 11697, ,,uchwała krajobrazowa’’). Skarżący przywołali wyrok WSA w Warszawie z 04 października 2023 r. w sprawie sygn. akt: VII SA/Wa 1671/23, w którym to Sąd oddalił skargi wnioskodawców, jednakże w żadnym fragmencie uzasadnienia nie odniósł się do kwestii zależności między przypisami § 23 pkt 2a, b i c miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Obszar K. część I, przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Gminy M. z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2002 r. nr 232 poz 5913; dalej jako: "m.p.z.p.), a przepisami tzw. uchwały krajobrazowej - stanowiącej uchwałę [...] Rady Gminy M. z dnia [...] października 2022 r. w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania na terenie Gminy M. obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą być wykonane (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 15.11.2022 r. poz. 11697). Skarżący podkreślili, że skoro przed wydaniem decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z 27 kwietnia 2023 r. nr 505/2023 w przedmiocie rozbiórki ogrodzenia doszło do wejścia w życie uchwały krajobrazowej, która derogowała w zakresie w jakim odnosi się do ogrodzenia przepisy miejscowego planu to do wydania inkryminowanej decyzji doszło z rażącym naruszeniem podstawy prawnej. 4. Przedmiotem skargi jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego utrzymujące w mocy postanowienie tegoż organu o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przytoczona regulacja przewiduje dwie przesłanki umożliwiające odmowę wszczęcia postępowania, tj. podmiotową (podanie wniesione przez osobę niebędącą stroną) i przedmiotową (inne uzasadnione przyczyny). W orzecznictwie sądów administracyjnych wyjaśniono, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w powyższym przepisie należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Organ podniósł, że skoro więc WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 04 października 2023 r. w sprawie sygn. akt: VII SA/Wa 1671/23 oddalił skargę, to stwierdzić należy, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa skutkującego nieważnością rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego. Przyjęcie stanowiska odmiennego od powyższego byłoby całkowicie niedopuszczalne i równoznaczne z kwestionowaniem prawomocnego wyroku sądowego zapadłego w konkretnej sprawie. To zaś stanowiłoby naruszenie przepisu art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Wskazać należy, że w ocenie Sądu co prawda organ w postanowieniu z dnia 29 maja 2024 r. a następnie i w postanowieniu wydanym na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, jednakże nieprawidłowo odczytał treść wynikającą z uzasadnienia ww. uchwały. Podkreślenia wymaga, że uchwała co prawda dotyczyła nieobowiązującego już art. 157 § 3 k.p.a. umożliwiającego odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ale wywołującego analogiczne skutki jak obowiązujący obecnie, art. 61a (uchylenie pierwszego z ww. przepisów, a dodanie drugiego z przepisów nastąpiło ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Powołana na wstępie uchwała NSA, zapadła na tle istotnych rozbieżności orzeczniczych i sporów interpretacyjnych dotyczących możliwości merytorycznej weryfikacji przez organ decyzji, w postępowaniu nadzwyczajnym, opierającym się na przesłankach z art. 156 k.p.a., w sytuacji, gdy decyzja ta została już skontrolowana przez sąd administracyjny, który prawomocnie oddalił skargę. Według pierwszego z prezentowanych stanowisk organ administracyjny nie może wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która wyrokiem sądu została uznana za zgodną z prawem (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1162/06). Zgodnie zaś z drugim stanowiskiem brak jest przeszkód do merytorycznego zbadania sprawy, a organ administracji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności uzasadniając odmowę brakiem podstaw prawnych do stwierdzenia nieważności (m. in. wyrok NSA z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 449/07). Rozstrzygając wątpliwości prawne NSA, uznał, że nie można twierdzić o generalnym zakazie uruchamianie trybu wzruszania decyzji ostatecznych w opisanym przypadku. W ocenie NSA w przypadku oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (w ówczesnym stanie prawnym - art. 157 § 3 k.p.a., obecnie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. W konsekwencji niezbędne jest ustalenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o podstawie art. 15 § 1 pkt 2 w związku z art. 264 § 2 uchwały "Czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skarga została prawomocnie oddalona przez sąd administracyjny, może zostać załatwione przez organ administracji publicznej przez wydanie decyzji na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), czy też organ powinien wydać decyzję o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 tej ustawy?" podjął następującą uchwałę wskazującą, że ,,Żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.’’. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazano, że uregulowania te trzeba rozpatrywać wraz z art. 171 p.p.s.a., w myśl którego prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej "tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia". Z kolei art. 170 p.p.s.a. stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd, że fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia skargi na nią przez sąd administracyjny zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej, jednakże tylko "w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego" (T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, lex/el). 5. Niezbędne zatem jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, jakie nie były objęte orzeczeniem sądu, albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z bez uwzględnienia okoliczności przemawiających za wadą kwalifikowaną decyzji. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji. Wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, stwarza - w świetle przedstawionych wywodów - konieczność wstępnego zbadania przez ten organ przede wszystkim tego, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności jego merytorycznego rozpoznania, łącząca się z faktem sformułowania przez sąd zwrotu stosunkowego o zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. W ocenie Sądu w powyższej uchwały wynika zasada, że żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, lecz prawomocny wyrok oddalający zamyka organom administracji legitymowanym do uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej, jednakże tylko w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. NSA wskazał w uchwale na konieczność badania uzasadnienia prawomocnego wyroku sądu. Będzie to wymagało od organu procedującego w sprawie o wznowienie postępowania zapoznania się z uzasadnieniem zapadłego wyroku, po to, by stwierdzić, czy składniki oceny prawnej sądu, mającej przymiot powagi rzeczy osądzonej, czynią żądanie niedopuszczalnym (stanowią przeszkodę prawną dla nadania mu dalszego biegu w celu wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 158 § 1 k.p.a.). 6. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy podnieść, że –zaskarżone postanowienie GINB uchybia przepisom postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W żądaniu stwierdzenia nieważności w wyniku złożenia którego, wydane zostało zaskarżone postanowienie GINB z oraz poprzedzające je postanowienie tegoż Organu powołano się na rażące naruszenie prawa tj. art. 51 ust. 1 pkt 1), art. 51 ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (Dz.U. t.j. z 2023 r. poz. 682 ze zm.; dalej jako: "Pr. b." w brzmieniu mającym zastosowanie do sprawy) w zw. z § 23 pkt 2a, b i c miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Obszar K. część I, który został przyjęty uchwałą Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] czerwca 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2002 r. nr 232 poz. 5913; dalej jako: "m.p.z.p."), kiedy niezgodność wybudowanego ogrodzenia, którego dotyczy nakaz rozbiórki, z innymi przepisami w tym planem miejscowym, nie mogła być w ogóle rozważana, z uwagi derogację tych przepisów planu spowodowaną przez wejście w życie na terenie gminy M. tzw. uchwały krajobrazowej — stanowiącej uchwałę Nr [...] Rady Gminy M. z dnia [...] października 2022 r. w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania na terenie Gminy M. obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą być wykonane., Ponadto, pomimo tego, ze decyzja była poddana kontroli sądowo-administracyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 04 października 2023 r. w sprawie sygn. akt: VII SA/Wa 1671 /23 a Sąd oddalił skargi wnioskodawców, to jednak nie była w niej badana w ogóle kwestia zależności między przypisami § 23 pkt 2a, b i c miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Obszar Komorów część I, przyjętego uchwałą Nr LIV/405/2002 Rady Gminy M. z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 2002 r. nr 232 poz. 5913; dalej jako: "m.p.z.p.’’ a przepisami tzw. uchwały krajobrazowej — stanowiącej uchwałę Nr XLVIII/508/2022 Rady Gminy M. z dnia 25 października 2022 r. w sprawie ustalenia zasad i warunków sytuowania na terenie Gminy M. obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą być wykonane (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego z 15.11.2022 r. poz. 11697; dalej jako: "uchwała krajobrazową"). Sąd, ani Organ, ani też Skarżący, nie mieli wiedzy na temat uchwalenia w między czasie uchwały krajobrazowej, której przepisy miały istotne znaczenie z punktu widzenia rozstrzygnięcia tamtej sprawy. Nie była badana i rozważana w tamtej sprawie ta kwestia, bowiem nikt jej nie podniósł. Sąd we wspomnianym wyroku, jak wynika z pisemnego uzasadnienia, skupił się na badaniu tego, czy w przypadku niewątpliwej jego zdaniem niezgodności istniejącego ogrodzenia z warunkami planu - § 23 pkt 2a,b i c należało zastosować procedurę legalizacyjną czy nakaz rozbiórki, oceniając, że wobec okoliczności sprawy, nie było innej możliwości niż nakaz rozbiórki - zgodnie z rozstrzygnięciem decyzji. W żadnym miejscu skład orzekający nie analizował i nie wziął pod uwagę tego, że przepisy § 23 m.p.z.p. nie obowiązywały w dacie wydania decyzji. Siłą rzeczy nie analizował przepisów uchwały krajobrazowej i ich potencjalnego i realnego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej skargą decyzji. Ta kwestia w ogóle się nie pojawiła się w treści uzasadnienia. Tymczasem, w dacie wydania inkryminowanej decyzji na terenie Gminy M., przepisy m.p.z.p. - które odnosiły się do warunków jakie muszą spełniać ogrodzenia, zostały zastąpione przepisami szczególnymi uchwały krajobrazowej. Odnosząc się zaś do derogacji przepisów planu miejscowego na skutek wejścia w życie uchwały krajobrazowej przywołać należy, ustawę o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu – ustawy krajobrazowej (Dz. U. z 2015 r. poz. 774), na podstawie której samorządy gminne uzyskały kompetencję do wprowadzenia uchwały będącej aktem prawa miejscowego w sprawie lokalizacji reklam, obiektów małej architektury i ogrodzeń (uchwały reklamowej). Jednocześnie usunięty został dotychczasowy art. 15 ust. 3 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przepis ten stanowił, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego w zależności od potrzeb określane są zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Zgodnie z art. 12 ust. 3 ustawy krajobrazowej do projektów planów miejscowych, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu, nieuchwalonych przez radę gminy do dnia wejścia w życie ustawy krajobrazowej, stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc również art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p. Podkreślić należy zatem, że wejście w życie uchwały reklamowej wywołuje daleko idące skutki w dotychczas obowiązującym porządku planistycznym w gminie. Zgodnie bowiem z art. 12 ustawy krajobrazowej, jakkolwiek plany miejscowe obowiązujące w dniu wejścia w życie ustawy zachowują moc, to "regulacje miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w dniu wejścia w życie ustawy i przyjętych na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym", w brzmieniu dotychczasowym, obowiązują do dnia wejścia w życie uchwały reklamowej. Zatem regulacje "miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w dniu wejścia w życie ustawy i przyjętych na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym", w brzmieniu dotychczasowym, obowiązują do dnia wejścia w życie uchwały reklamowej. A zatem w postępowaniu zwykłym organy powinny ocenić sporne ogrodzenie i ewentualną możliwość jego zalegalizowania w oparciu o uchwałę krajobrazową. Przedmiotowa decyzja o nakazie rozbiórki została wydana 27 kwietnia 2023 r., a zatem już po wejściu w życie przepisów uchwały krajobrazowej, a mimo, to nie uwzględniała tego, że w tym zakresie nie obowiązywały już przepisy m.p.z.p. Sąd nie może dokonać oceny merytorycznej sprawy a tj. przepisów uchwały krajobrazowej w kontekście parametrów ogrodzenia skarżącego i możliwości ewentualnej legalizacji tegoż ogrodzenia, albowiem kontrola sądowa obejmuje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego a zatem zakończenia sprawy w sposób formalny i to w trybie nadzwyczajnym. Tym niemniej to organ powinien dokonać takiej analizy po wszczęciu postępowania. Pomimo dokonania kontroli legalności inkryminowanej decyzji przez Sąd wyrokiem z 04 października 2023 r. w sprawie sygn. akt: VII SA/Wa 1671/23 z uzasadnienia wyroku nie wynika, że Sąd miał wiedzę i analizował treść uchwały krajobrazowej, która derogowała przepisy planu miejscowego w zakresie regulacji ogrodzeń na terenie gminy. Okoliczność ta znalazła się poza zakresem kontroli sądowej co wyraźnie podkreśla fakt, że Sąd uzasadnieniu wskazał, że: ,,w ocenie Sądu jasno wynika, że przepisy planistyczne wskazują, iż ogrodzenie nie może przekraczać 1,80 m wysokości od poziomu powierzchni terenu i powinno być ażurowe. W tym miejscu należy podkreślić, że plan miejscowy jako akt prawa miejscowego korzysta z domniemania legalności dopóki pozostaje w obrocie prawnym. Trafnie organy obu instancji oceniły, że przedmiotowe ogrodzenie jest niezgodne z MPZP, którego przepisy obowiązują na terenie nieruchomości, na których zlokalizowane jest ogrodzenie. 6. W świetle powyższego niedopuszczalna była w niniejszej sprawie odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę poczynione wyżej rozważania i dokona merytorycznego rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności omawianej decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. 7. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 ww. ustawy.