VII SA/Wa 2295/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, sędzia WSA Tadeusz Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia postępowania oddala skargę Zaskrzonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej K., reprezentowanej przez radcę prawnego M.N., na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r., znak: [...], odmawiające wznowienia, na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej K., reprezentowanej przez radcę prawnego M. N., postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...], znak: [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą J. S. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym oraz instalacjami wewnętrznymi (wod-kan., c.o. i c.w.u. w oparciu o indywidualne piece dwufunkcyjne, wentylacji, elektryczne i teletechniczne), pochylni zjazdowej zewn. zadaszonej, muru oporowego w granicy działki i wjazdu z drogi wewnętrznej, na działce nr [...], obr. [...] K. wraz z infrastrukturą techniczną: a) instalacjami zewnętrznymi: kanalizacji deszczowej wraz ze studniami retencyjnymi, kanalizacji sanitarnej (włączenie do instalacji zewn. zespołu budynków przy ul. K.); wody (od studzienki wodomierzowej do budynku), na działkach nr: [...],[...] i [...] obr. [...] K., ul. K.; b) przyłączem gazu (działki [...] i [...] obr. [...] K.) - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że pismem z dnia [...] grudnia 2015 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] marca 2016 r., Wspólnota Mieszkaniowa K. , reprezentowana przez radcę prawnego M. N.wniosła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...]. Jako przesłankę wznowienia postępowania wskazała art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Jako okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie, skarżąca wskazała, we wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r., że: "organ I instancji wydając decyzję w zakresie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę nie uwzględnił wszystkich okoliczności faktycznych istniejących w chwili przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Wbrew oświadczeniu J. S. nie dysponuje ona w jakimkolwiek zakresie terenem umożliwiającym realizacje zamierzenia inwestycyjnego. Nieprawdziwe jest twierdzenie, iż posiada ona względem działki nr [...] nieograniczoną służebność przejazdu, przechodu oraz nieodpłatną służebność budowy wjazdu na działkę nr [...]." We wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej wskazuje, że " w imieniu mojego Mocodawcy uzyskałem wiedzę o przyczynie uzasadniającej wznowienie postępowania w niniejszej sprawie [...] listopada 2015 r. podczas osobistego zapoznawania się z aktami przedmiotowego postępowania". Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. Pierwszym z nich jest tzw. etap wstępny (wyjaśniający), w trakcie którego organ bada wyłącznie kwestię formalnej dopuszczalności wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją administracyjną. Na tym etapie ocenie podlega, czy żądanie wznowienia postępowania pochodzi od strony lub innego podmiotu uprawnionego, czy zachowano termin do wniesienia żądania i czy wnoszący żądanie wskazał przesłankę wznowienia określoną przepisem art. 145 § 1 k.p.a. Dopiero po stwierdzeniu formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia postępowania, właściwy organ może merytorycznie badać przesłanki wznowieniowe określone w art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a., a następnie wydać jedno z rozstrzygnięć przewidzianych przez art. 151 k.p.a. W przeciwnym przypadku organ odmawia wznowienia postępowania, w oparciu o przywołany wyżej art. 149 § 3 k.p.a. Zgodnie z przepisem art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Uwzględniając powyższe wskazania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa K., reprezentowana przez radcę prawnego M.N. nie zachowała terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, w szczególności z uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej K., nr [...] wynika, że skarżąca posiadała znacznie wcześniej wiedzę na temat okoliczności będącej podstawą wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r. o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...] tj. wybudowaniu wjazdu bez posiadania prawa do nieruchomości i naruszenia własności wspólnoty. Jak wynika z protokołu z zebrania Wspólnoty Mieszkaniowej K., z dnia [...] września 2015 r. przedmiotem obrad zebrania wspólnoty, była m.in. kwestia realizacji inwestycji na działce nr ewid. [...], do której inwestor nie posiada tytułu prawnego. Z treści ww. protokołu z dnia [...] września 2015 r., wynika, iż cyt. "ustalono, że w związku z wykonaniem wjazdu przez inwestora [...] na naszej działce w miejscu, do którego nie posiada on służebności ani innego tytułu prawnego, większość obecnych zdecydowała o wystąpieniu do kancelarii prawnej o pomoc prawną w sprawie o ochronę własności". Jednocześnie podczas powyższego zebrania poddano pod głosowanie uchwałę nr [...] o następującej treści: "Wspólnota występuje do kancelarii prawnej o pomoc prawną i zgadza się ponieść koszty tej pomocy, w sprawie ochrony własności Wspólnoty w związku z jej naruszeniem przez Inwestora na działce [...] poprzez wybudowanie wjazdu na naszej działce w miejscu, gdzie nie posiada on służebności", zebranie zakończyło się w dniu [...] września 2015 r. Ponadto, powyższe okoliczności potwierdza również treść pisma skarżącej z dnia [...] września 2015 r., skierowanego do S. Sp. z .o.o. (której prezesem zarządu jest J. S.), w którym skarżąca stwierdza m.in. że cyt. "W trakcie budowy powyższego wjazdu przedstawiciele mojego Mocodawcy wielokrotnie wskazywali na brak uprawnienia spółki do posadowienia wjazdu od strony wschodniej przedmiotowej nieruchomości. Nadto podkreślenia wymaga okoliczność, iż z zatwierdzenia przez właściwy organ nadzoru projektu budowlanego, dotyczącego inwestycji na nieruchomości o nr działki [...] oraz udzielenia pozwolenia na budowę należy domniemywać, iż wbrew zaistniałemu stanowi faktycznemu uprawniony przedstawiciel spółki oświadczył, iż legitymuje się prawem do terenu uprawniającym do realizacji zamierzenia inwestycyjnego, które polegało m.in. na budowie wjazdu na wschodniej granicy przedmiotowej działki. W przeciwnym wypadku nie byłoby możliwe takie zlokalizowanie wjazdu do parkingu podziemnego. Tym samym zasadne jest przyjęcie, iż złożone oświadczenie zaświadcza nieprawdę". W ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego opisane powyżej ustalenia karzą przyjąć, że skarżąca - Wspólnota Mieszkaniowa K., obradując na zebraniu wspólnoty w dniu [...] września 2015 r. na temat inwestycji na działce nr ewid. [...], miała wiedzę na temat podnoszonych przez nią we wniosku z dnia [...] grudnia 2015 r., a wskazanych wyżej okoliczności tj. brak tytułu prawnego inwestora – S.P. Sp. z o.o do ww. nieruchomości, stanowiących w jej ocenie podstawę do wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r" znak: [...] najpóźniej w dniu [...] wrześniu 2015 r. Tym samym, mając na względzie treść art. 148 § 1 k.p.a. należało uznać, że w niniejszej sprawie jednomiesięczny termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania upłynął z dniem [...] października 2015 r. - miesiąc po dniu, w którym odbyło się ww. zebranie Wspólnoty Mieszkaniowej K.. Wnosząc podanie, o wznowienie postępowania, w dniu [...] grudnia 2015 r., Wspólnota uchybiła terminowi wskazanemu w art. 148 § 1 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniosła Wspólnoty Mieszkaniowej K., w K. reprezentowana przez r.pr. M.N.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się na przyjęciu, iż został przekroczony termin określony w art. 148 § 1 k.p.a. do złożenia wniosku o wznowienia postępowania, art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie wyrażającej się na przyjęciu, że skarżący posiadał wiedzę o wystąpieniu przyczyny uzasadniającej wznowienie postępowania w dniu [...] września 2015 r., -art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia do okoliczności, że skarżący dopiero w momencie zaznajomienia się z aktami postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 2013 r. o nr [...] uzyskał wiedzę o przyczynie uzasadniającej wznowienie postępowania, -art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia do istnienia lub nieistnienia okoliczności pozwalających na wznowienie postępowania z urzędu, art. 149 k.p.a. poprzez odmowę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ww. ostateczną decyzją Wojewody [...]. Skarżąca Wspólnota na podstawie tak opisanych zarzutów wniosła o: uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia organu I instancji w całości stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a., zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Stanowisko skarżącego znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. W szczególności podniesiono, że w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia całkowicie pominięto okoliczność powzięcia przez skarżącego wiedzy o zaistnieniu przesłanki wznowieniowej podczas zapoznawania się z aktami sprawy. W aktach przedmiotowej sprawy widnieje stosowna adnotacja potwierdzająca datę zapoznania się z całą dokumentacją, które pozwoliło na stwierdzenie, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania. Mimo, że z regulacji zawartej w przepisie art. 148 k.p.a. wynika, że to strona musi wykazać, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania to organ administracji publicznej nie jest zwolniony od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności. Niewłaściwe jest przyjęcie, że skarżący już na zebraniu 1 września 2015 r. posiadał wiedzę o przesłankach pozwalających na wznowienie postępowania. Podczas zebrania Wspólnoty Mieszkaniowej K., w tym dniu - 1 września 2015 r. podjęto jedynie decyzję zwrócenie się do kancelarii prawnej o pomoc prawną w sprawie ochrony własności w związku z jej naruszeniem przez inwestora na działce o nr [...] poprzez wybudowanie wjazdu. Okoliczności tej nie można utożsamiać z wiedzą o istnieniu przesłanki do wznowienia postępowania. Sam fakt wybudowania na działce nr [...] wjazdu w nieustalonym poprzednio miejscu nie powodował automatycznie powstania przesłanki do wznowienia postępowania. W chwili podejmowania uchwały członkowie Wspólnoty nie mieli wiedzy o przyczynach pominięcia przez inwestora treści ustanowionej służebności. Ze względu na to ustalono, że konieczne jest zwrócenie się o pomoc prawną do zawodowego pełnomocnika, który będzie mógł ustalić podstawy postępowania inwestora i ewentualnie uruchomić niezbędne środki prawne. Poczynione w toku niniejszego postępowania ustalenia organów administracji nie pozwalają na jednoznaczne określenie chwili dowiedzenia się przez skarżącego o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Błędne jest utożsamianie powzięcia wiedzy o wybudowaniu wjazdu do budynku posadowionego na działce nr [...] niezgodnie z treścią ustanowionej służebności z powstaniem przesłanki wznowieniowej. Podobnie treść pisma z [...] września 2015 r. kierowanego do spółki S. P. Sp. z o.o. nie pozwala na przyjęcie, iż skarżący w tejże dacie posiadał wiedzę o istnieniu przesłanki pozwalającej na wznowienie postępowania. Brak jest w jego treści okoliczności wskazywanych we wniosku o wznowienie postępowania. Skarżąca Wspólnota podniosła, że dla oceny rozpoczęcia biegu terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. znaczenie ma przede wszystkim wskazywana przesłanka pojawienia się nowych okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy, które nie były znane organowi w momencie jej podejmowania w postaci nie posiadania przez J. S. służebności przejazdu i przechodu w stosunku do działki nr [...] oraz brak zgody na wybudowanie wjazdu od strony wschodniej granicy działki nr [...]. Dopiero z chwilą zapoznania się z aktami postępowania o wydanie pozwolenia na budowę skarżący mógł rozpoznać przyczynę wybudowania wjazdu do garażu wbrew ustanowionej służebności. Podjęcie pierwszych czynności wyjaśniających powyższą okoliczność nie można utożsamić z chwilą pozyskania wiedzy o zaistnieniu przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto, zdaniem Wspólnoty niezachowanie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. nie przesądza o odmowie wznowienia. W przypadku stwierdzenia przyczyny wznowienia organ powinien dokonać wznowienia z urzędu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 marca 2002 r. o sygn. akt II SA 2791/00). Organy nie powinny poprzestać na samej tylko konstatacji braku podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., ale w oparciu o zebrany materiał powinny rozważyć, czy w takiej sytuacji nie byłoby zasadne wznowienie postępowania z urzędu oraz dać tym rozważaniom wyraz w uzasadnieniu postanowienia. Tymczasem zarówno Wojewoda [...] jak i Generalny Inspektor Nadzoru Budowalnego w tej kwestii w żadnym zakresie nie wypowiedzieli się. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. W niniejszej sprawie badaniu poddano, oparty na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wniosek skarżącej wspólnoty o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Zgodnie z ustawowym wymogiem przewidzianym w art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Pierwszym obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o wznowienie postepowania było zatem ustalenie czy wniosek ów został wniesiony z zachowaniem terminu określonego w ww. art. 148 § 1 k.p.a.. Organ temu zadaniu sprostał. Prawidłowo ustalił i ocenił, że wniosek złożony został z uchybieniem ww. terminu. Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące. Przyjmuje za własne. O nowej okoliczności stanowiącej przesłankę podniesioną w ww. wniosku tj. o tym, że inwestor nie dysponował prawem udzielonym przez wspólnotę do nieruchomości objętej inwestycją, wspólnota z pewnością wiedziała już w dacie zebrania tj. w dniu 1 września 2015r. (ostateczne podjęcie uchwały nastąpiło 6 września 2015r.). Wniosek o wznowienie postepowania z dnia [...] grudnia 2015r., oparty na ujawnieniu nowej okoliczności – braku prawa dysponowania nieruchomością na cele inwestycji w oczywisty sposób wniesiono został z uchybieniem ww. terminu. We wniosku o wznowienie pełnomocnik powołuje się na to, że on uzyskał wiedzę o przyczynach uzasadniających wznowienie, podczas osobistego zapoznania się z aktami. Ta okoliczność jest bez znaczenia. Istotna jest bowiem wiedza strony a nie jej pełnomocnika. Podkreślmy dla zachowania terminu z art. 148 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia, kiedy uświadomiono sobie o zaistnieniu możliwości wniesienia podania o wznowienie postępowania, ale kiedy obiektywnie dowiedziano się o istnieniu okoliczności stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Dodatkowo Sąd wskazuje, wznowienie postępowania z urzędu ustawodawca pozostawił uznaniu administracyjnemu. Sąd nie ma środków, którymi mógłby nakładać na organ obowiązek podjęcie postępowania w tym trybie. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 t.j.).