VII SA/Wa 230/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Protokolant ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania skargę oddala Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego ostateczną decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nakazującą B. M. i W. M. rozbiórkę samowolnie wykonanych nowych schodów wejściowych w miejscu istniejących i samowolnie wykonanego podjazdu dla wózków towarowych do sklepu wielobranżowego zlokalizowanego przy ul. [...] w [...]. Postępowanie w niniejszej sprawie miało następujący przebieg. W dniu 29 lipca 2013r., do [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wpłynął wniosek inwestorów o wznowienie na podstawie art. 145 § 1 kpt. 1 i 5 k.p.a. postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną w przedmiocie rozbiórki. Pismem z dnia 16 sierpnia 2013r., wnioskodawcy wskazali, że o fałszywych dowodach, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności dowiedzieli się z oświadczenia M. R. z dnia 23 lutego 2013r i opinii technicznej sporządzonej w dniu 12 lipca 2013r. . Po rozpoznaniu ww. wniosku, w zakresie zgłoszonej przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., opisanym wyżej postanowieniem organ pierwszej instancji – [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał na nadzwyczajny tryb postępowania wznowieniowego, w tym kwestię przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a terminu, w którym wnosi się podanie o wznowienie postępowania. Wskazał, że zgodnie z ww. przepisem podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jeśli przyczyną wznowienia postępowania jest niezawiniony brak udziału strony w postępowaniu, termin biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Organ powołał się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 1999 r. w sprawie o sygn. akt IV SA 2532/97 oraz z dnia 29 stycznia 1986 r. w sprawie o sygn. akt III SA 1263/85, które wskazują, że uchybienie terminowi, o którym mowa wyżej, stanowi bezpośrednią podstawę do odmowy wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Podkreślił jednocześnie, że wznowienie postępowania pomimo uchybienia terminu, określonego w art. 148 § 1 lub § 2, o ile termin ten nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, godzi bowiem w wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. - zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Nawiązując do, wskazanej przez wnioskodawców, przesłanki z art. 145 § 1 kpt 1 k.p.a. organ podniósł, iż istotna jest data powzięcia wiadomości o okoliczności stanowiącej przesłankę do uchylenia decyzji, nie ma natomiast jakiegokolwiek znaczenia data, w jakiej dacie strona powzięła wiedzę na temat tego, że okoliczność, o której wiedzę już posiada, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania. Organ stwierdził, że wniosek o wznowienie został wniesiony zgodnie z datą stempla pocztowego w dniu 26 lipca 2013r., zatem wnioskodawcy nie zachowali terminu z art. 148 § 1 k.p.a. gdy zważyć, że w uzupełniającym piśmie wskazali, że o "fałszywości zeznań" dowiedzieli się w dniu złożenia oświadczenia przez M. R., to jest w dniu 23 lutego 2013r. Daty późniejsze: 8 lipca 2013r. i 12 lipca 2013r. (przeprowadzenia badań i sporządzenia opinii przez Z. P.) nie odnoszą się do wskazanych w treści wniosku okoliczności, to jest złożenia fałszywych zeznań przez strony i świadków. Późniejsze "badania" i ocena techniczna mogły, jedynie potwierdzić u wnioskodawców powziętą okoliczność o złożeniu fałszywych zeznań. W świetle powyższej argumentacji, wskazując na przepis art. 149 § 3 k.p.a., organ odmówił wznowienia postępowania na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.. Dodatkowo wskazał, że w zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zostanie podjęte odrębne rozstrzygnięcie. Organ, co Sąd stwierdza z urzędu, postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2013r., wznowił postępowanie zakończone ww. decyzją rozbiórkową na podstawie tej przesłanki. Po rozpatrzeniu zażalenia B. M. i W. M. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał opisane na wstępie postanowienie. W uzasadnieniu organ drugiej instancji, stwierdził niedopuszczalność przedmiotową wniosku opartego na przesłance – fałszywych dowodów, w związku z tym, że wnioskodawcy nie dysponowali stwierdzeniem przez sąd lub inny uprawniony do tego organ powoływanej fałszywości dowodów. Ponadto, nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. Nawiązując do argumentacji organu pierwszej instancji podniósł, że kwestia dochowania terminu z art. 148 § 1 k.p.a. jest nie do ustalenia, skoro brak orzeczenia sądu potwierdzającego sfałszowanie dowodu. Skargę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na opisane powyżej postanowienie organu drugiej instancji wniosła B. M. zarzucając mu: naruszenie art. 145 § 1 ust 1 k.p.a., ponieważ w wyniku przedstawienia nowych okoliczności faktycznych bezspornie dowiedzione zostało, iż dowody w postaci twierdzeń W. i K. Ł. oraz zeznań M. P. i K. S., na podstawie których zakwalifikowano prace dotyczące schodów i podjazdu jako budowa, a następnie wydano nakaz rozbiórki, okazały się niezgodne z prawdą; rażące naruszenie art. 145 § 2 k.p.a., ponieważ nieprawda w zeznaniach świadków jest oczywista, a wznowienie postępowania jest korzystne dla interesu społecznego; naruszenie art. 147 k.p.a., ponieważ w wyniku przedstawienia okoliczności faktycznej będącej podstawą do wznowienia postępowania, organ winien był wznowić postępowanie z urzędu; naruszenie art. 7 , 77 , 124 k.p.a. poprzez nie uzasadnienie faktyczne i prawne odpowiedzi na argumenty zawarte w zażaleniu z dnia 8 października 2013 r. oraz uznanie że nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W uzasadnieniu podniesionych zarzutów skarżąca wskazał, że bez schodów wejście do sklepu będzie niemożliwe, zostanie zmuszona do zamknięcia sklepu, cała rodzina straci źródło utrzymania, zwolnieni zostaną pracownicy, którym trudno będzie znaleźć nową pracę. Ponadto, gdy istnieją przesłanki do wznowienia postępowania, organ ma obowiązek wznowić je z urzędu (wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 lutego 2011 r., o sygn. akt II SA/Kr 1345/10). Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego w całości, wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 kpt 1 k.p.a. oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania od cyt. "uczestników postępowania". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Sąd Administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie zasadnie odmówiono wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Kontrolowane postanowienia organów obu instancji zapadły w trybie art. 149 § 3 k.p.a tym samym, obowiązkiem Sądu było dokonanie oceny tego, czy organ miał podstawy do odmowy wznowienia postępowania z przyczyn formalnych. Podstawy wznowienia postępowania wymienione są enumeratywnie w art. 145 § 1 i art. 145 a k.p.a. Właściwy organ orzeka o wznowieniu postępowania tylko wówczas, gdy stwierdzi, iż wystąpiła jedna z przesłanek ściśle określonych w art. 145 § 1 lub 145 a k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 146 k.p.a., a więc nie upłynął termin dopuszczalności wznowienia postępowania, ani w wyniku wznowienia postępowania nie zapadnie wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a., czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 k.p.a. W tej fazie postępowania organ administracji bada również, czy nie występują negatywne przesłanki przedmiotowe, a dla wznowienia postępowania, np. czy wniosek jest złożony w postępowaniu, które nie zostało zakończone ostateczną decyzją. Na tym etapie organ administracji bada również, czy wniosek pochodzi od strony postępowania. Rozpoznawany wniosek o wznowienie postępowania złożony został w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 kpt 1 k.p.a. Powołano się na powzięcie wiedzy o tym, że w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, składano fałszywe zeznania, w oparciu o nie doszło do ustaleń, które były podstawą decyzji rozbiórkowej. Sąd stwierdza, organy zasadnie uznały, że w świetle ww. wniosku nie może dojść do wszczęcia postępowania w oparciu o powołaną przesłankę z art. 145 § 1 pk1 k.p.a. Aby skutecznie wykazać zaistnienie podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. muszą łącznie wystąpić trzy przesłanki: 1) w decyzji ostatecznej organ administracyjny rzeczywiście poczynił ustalenia faktyczne z powołaniem się na sfałszowany dowód, 2) sfałszowanie musi zostać stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu (chyba, że zajdą okoliczności, o których mowa w art. 145 § 2 lub 3 k.p.a., tzn. można wznowić postępowanie przed wydaniem orzeczenia sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste lub wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo szkody dla interesu społecznego, a także wówczas gdy postępowania przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub innych przyczyn określonych w przepisach prawa), 3) na sfałszowanym dowodzie oparte zostało takie ustalenie, które miało wpływ na rozstrzygnięcie decyzją ostateczną. Te wszystkie przesłanki musza wystąpić łącznie, jeżeli zatem nawet jedna z nich nie wystąpi, nie można mówić o zaistnieniu podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W świetle wniosku i jego pisemnego uzupełnienia jednoznacznie wynika, że wnioskodawcy o fałszywości składanych zeznań w postępowaniu zakończonym decyzja ostateczną, wnioskują li tylko z oświadczenia jakie uzyskali później i potwierdzających to, w ich ocenie, okoliczności faktycznych. Tymczasem, strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy, musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego. Nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie. Sąd podziela stanowisko Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego - organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., z uwzględnieniem wyjątków przewidzianych w § 2 i 3. Określony w art. 145 § 2 k.p.a. wyjątek od zasady, że okoliczności wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. (dowody fałszywe, decyzje wydane w wyniku przestępstwa) winny być stwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu, może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Obie przesłanki muszą wystąpić łącznie. Art. 145 § 2 pkt 3 k.p.a. stanowi, że z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Zdaniem Sądu, zasadnie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ocenił że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzą ww. przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a. W szczególności, wbrew stanowisku skarżącej, nie ma ważnego interesu społecznego w rozumieniu ww. przepisu dla wznowienia postępowania bez orzeczenia w zakresie fałszywych zeznań. Należy tez podkreślić, że doszło do wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. . Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 czerwca 1999r., w sprawie o sygnaturze akt I SA 989/99 LEX nr 48571 powołanie, jako podstawy wznowienia wyłącznie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., przy braku stwierdzenia prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu sfałszowania dowodu, nakazuje stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji wydanych w postępowaniu wznowieniowym . Na marginesie Sąd zauważa, że jak słusznie uznał Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, ocena zachowania terminu do wniesienia wniosku,, w świetle ww. okoliczności sprawy, była bezprzedmiotowa. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270).