VII SA/Wa 2307/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2010 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej K. Z. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. decyzją z dnia [...] września 2009-09-[...] ([...]), na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4, art. 80 ust. 2 pkt.1 i art.83 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), zw. dalej Prawem budowlanym, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zw. dalej k.p.a., - nakazał K. Z. rozebrać samowolnie wykonane części budynku mieszkalnego - na działce nr ew. [...] w R. - to jest dobudowaną część o wym. zew. 4,92 x 5,13 m i zadaszony taras o wym. zew. 4,98 x 3,95 m, a także nadbudowaną ścianę szczytową, nową konstrukcję dachu wraz z pokryciem obejmującą poddasze niemieszkalne o wym. 8,12 x 4,78 m. Organ ustalił, że K. Z. w dniu 27 czerwca 2008r. zgłosiła zamiar robót budowlanych polegających na wymianie drzwi i okien, naprawie tynków wewnętrznych i zewnętrznych, wymianie pokrycia dachowego krytego papą na blachodachówkę, wymianie posadzek, malowaniu elewacji i ociepleniu. Podczas oględzin stwierdzono natomiast, że do istniejącego budynku mieszkalnego (o wym. zewn. 8,12 m x 4,80) przyległego do budynku M. D. (działka nr ew. [...]), od zachodniej strony, przy granicy działki - dobudowano część obejmującą korytarz, pokój oraz pomieszczenie gospodarcze. Natomiast od strony południowej, dobudowano zadaszony taras. Według oświadczenia K. Z. roboty te wykonano w lipcu i sierpniu 2008r. Ponadto, oględziny poddasza potwierdziły, że przy wymianie pokrycia dachu wymieniono całkowicie jego konstrukcję i podwyższono ścianę szczytową (w związku ze zmianą spadku dachu). Z oświadczenia przedłożonego przez K. Z. wynika, że wymiany pokrycia dachu na jej części budynku dokonała za jej wiedzą i zgodą w 2006r. M. D., przy rozbudowie swojej części budynku. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] lutego 2009r. organ zobowiązał K. Z. do przedłożenia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów zgodnie z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, których zobowiązana nie przedłożyła i decyzją z dnia [...] maja 2009r. nakazał rozbiórkę ww. części budynku. Decyzję tą uchylił [...] WINB w dniu [...] czerwca 2009r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ powiatowy ponownie przeprowadził w dniu 19 sierpnia 2009r. oględziny, które potwierdziły wcześniejsze ustalenia dlatego ww. decyzją z dnia [...] września 2009r. nakazał rozbiórkę ww. części budynku. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2009r. ([...]) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania K. Z. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając argumentację organu I instancji w związku z ponownie poczynionymi ustaleniami. W odpowiedzi na zarzuty odwołania organ wyjaśnił, iż w wyniku wykonania ww. prac nastąpiła nadbudowa ścian szczytowych o średnio 42 cm, podniesiono kalenicę o 84 cm w stosunku do starego dachu. Ponadto, budynek mieszkalny został rozbudowany po obrysie o część o wym. 4,92 m x 5,13 i wysokości 2,60 m - korytarz, pokój, pomieszczenie gospodarcze i zadaszony taras o wym. 4,98 x 3,95 m i wys. 2,30 m. W związku z powyższym nastąpiła zmiana charakterystycznych parametrów istniejącego obiektu budowlanego tj. zwiększyła się powierzchnia, wysokość oraz kubatura budynku. W takim wypadku inwestor nie dokonał remontu a rozbudowę, na którą winien był uzyskać pozwolenie na budowę. Nie zostały również złożone dokumenty potrzebne do legalizacji, co uzasadniało wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę. Skargę na powyższą decyzję złożyła K. Z., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając nierozpoznanie i nieodniesienie się do zarzutów odwołana; niezasadne utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, przez co naruszono art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie, zwłaszcza kwestii prawidłowego ustalenia robót budowlanych, którym zarzucono samowolne wykonanie; art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 k.p.a. poprzez brak skonkretyzowania rozstrzygnięcia co do zakresu robót rozbiórkowych. Skarżąca wskazała, że w sprawie nie miała miejsca samowola budowlana do której można by zastosować art. 48 Prawa budowlanego. W zakresie nadbudowy nie ustalono jednoznacznie, że wymiana więźby dachowej zmieniła wysokość i kubaturę budynku, co potwierdzają złożone do akt zdjęcia. Dowody te pominęły organy obu instancji. Nie wzięto też pod uwagę faktu złożenia w dniu 30.06.2008r. skutecznego zgłoszenia na wykonanie robót remontowych. Zdaniem skarżącej art. 48 Prawa budowlanego nie przewiduje doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego, zatem budynek pozostałby bez dachu. Po rozbiórce dachu nie będzie skarżącej stać na wykonanie powtórnie dachu. Ponadto, nie określono zakresu robót rozbiórkowych. Odnośnie dobudowanej części budynku skarżąca podniosła, że istniała ona od realizacji całego budynku, czego dowodem są mapy geodezyjne i zdjęcie z przełomu lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych. Ta część była drewniana i w dużym stopniu zużyta. Dlatego, mając zgłoszenie, skarżąca ją rozebrała i odtworzyła stan pierwotny na istniejących fundamentach i posadzce przy użyciu innych materiałów, nie powiększając powierzchni zabudowy i kubatury, co odpowiada definicji remontu. Ponadto ww. część była i jest częścią gospodarczą. W ocenie skarżącej, nawet gdyby część gospodarcza była samowolą budowlaną, to i tak błędnie zastosowano art. 48, gdyż zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 realizacja takich obiektów wymaga zgłoszenia, zatem zastosowanie znajdował art. 49 b Prawa budowlanego. Natomiast zadaszony taras miał być oranżerią, którego skarżąca nie zdążyła zrealizować w całości. Zgodnie z art. 29 ust. i pkt 2 Pb powyższe nie wymaga pozwolenia budowę. Na koniec skarżąca podniosła, że nawet w przypadku negatywnego rozpatrzenia skargi nie będzie mogła dokonać rozbiórki, gdyż sąsiadka założyła wniosek o zasiedzenie tej części nieruchomości, na której stoi budynek i decyzją Sądu w M., a potem w P. (sygn.akt [...]) nałożono na tę część działki zabezpieczenie, w wyniku którego nie ma wstępu na teren budynku. O tym fakcie również informowała organ powiatowy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak nie ze wszystkich przyczyn w niej wskazanych. Na wstępie przypomnieć trzeba, że podstawę prawną działania organów w niniejszej sprawie stanowił art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Należy zwrócić uwagę, że art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego nakłada na organ obowiązek wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zasada ta nie znajduje zastosowania jedynie w przypadku, gdy strona wypełni obowiązki nałożone postanowieniem w trybie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Nie jest kwestionowane w rozpatrywanej sprawie, że skarżąca nie wykonała obowiązków nałożonych postanowieniem z dnia [...] lutego 2009r., co oznacza, że nie podjęła czynności niezbędnych do zalegalizowania dokonanej samowoli budowlanej. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko organów, że w ustalonym stanie faktycznym wykonane roboty budowlane wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, gdyż polegały na rozbudowie o zadaszony taras, odbudowie uprzednio istniejącej części o charakterze gospodarczym, oraz nadbudowie, w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, pierwotnie istniejącego budynku skarżącej. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniach 4 lutego 2009r. oraz 19 sierpnia 2009r. organ powiatowy ustalił bowiem, że w lipcu i sierpniu 2008r. dobudowano do ww. budynku część o wym. zew. 4,92 x 5,13 m obejmującą korytarz kuchnię i pomieszczenie gospodarcze oraz zadaszony taras o wym. zew. 4,98 x 3,95 m. Nadto w 2006r. za zgodą i wiedzą skarżącej dokonano jego nadbudowy polegającej na całkowitej wymianie konstrukcji dachu z jednoczesnym podniesieniem ściany szczytowej oraz nadbudowaniem komina. Podniesienie poziomu kalenicy i nadbudowanie ścian szczytowych średnio o 42 cm zwiększyło kubaturę budynku o 16,3 m2. Powyższych ustaleń organ dokonał przez porównanie kubatury poddasza przed i po samowolnej nadbudowie, co potwierdza również wykonana podczas oględzin dokumentacja fotograficzna. Na zdjęciach - wbrew twierdzeniom skarżącej - wyraźnie widać zarys ściany szczytowej przed nadbudową oraz części nadbudowanej, wraz z nadbudową komina. Wykonanych robót budowlanych nie można było zatem traktować, jak tego domagała się skarżąca, jako remontu. Remontem jest bowiem, w myśl regulacji art. 3 pkt 8 Prawa budowlanego wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Remontem nie są więc roboty budowlane w wyniku których powstają nowe elementy obiektu budowlanego. Wyjaśnić przy tym należy, że wykonanie robót budowlanych, polegających na rozbiórce uprzednio istniejącej części obiektu budowlanego, nawet jeżeli wykonano je następnie w tym samym miejscu, na starych fundamentach, nie jest remontem, lecz odbudową, czyli budową obiektu budowlanego, o której mowa w art. 3 pkt 6 ww. ustawy. Podobnie, nie stanowiły remontu dachu, a jego nadbudowę roboty budowlane polegające na wykonaniu całkiem nowej konstrukcji dachu, z jednoczesnym podwyższeniem ściany szczytowej, co zmieniło układ konstrukcji dachu, a w konsekwencji doprowadziło do zwiększenia wysokości i kubatury obiektu, o wielkości wskazane powyżej. Takie prace wymagały uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z obowiązkiem określonym w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego. Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie zarzuty skargi o braku podstaw do nakazania rozbiórki wobec dokonania przez skarżącą skutecznego zgłoszenia prac remontowych. Odpowiadając na pozostałe zarzuty skargi wyjaśnić trzeba, że celem art. 48 ust.1 Prawa budowlanego jest usunięcie skutków samowoli budowlanej, co w istocie oznacza doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem. Doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w rozpatrywanej sprawie oznacza przywrócenie stanu istniejącego przed samowolą. Bez znaczenia pozostają przy tym możliwości finansowe skarżącej w wykonaniu nałożonego obowiązku. Nadto, zakres rozbiórki został szczegółowo opisany w decyzji organu i instancji. Nie można było zatem zgodzić się z zarzutem, że organ nie skonkretyzował robót rozbiórkowych. Tym niemniej umknęło uwadze organów - co podnosiła skarżąca w toku postępowania - że przed Sądem Rejonowym w M., Wydziale I Cywilnym, w sprawie o sygnaturze I Ns [...] toczy się postępowanie z wniosku M. D. o zasiedzenie działki skarżącej o nr ew. [...]. Ponadto, postanowieniem z dnia [...] września 2008r. Sąd udzielił zabezpieczenia poprzez zakazanie K. Z. naruszenia posiadania M. D. części działki nr [...] i pomieszczeń w budynku mieszkalnym na niej położonych, wyłącznie zajmowanych przez wnioskodawczynię, w tym zwłaszcza poprzez prowadzenie robót i inwestycji na gruncie i we wszystkich obiektach znajdujących się na spornym gruncie. W konsekwencji powyższego, nałożenie obowiązku dokonania rozbiórki ww. części przedmiotowego obiektu na skarżącą, może prowadzić do niemożności jego wykonania, tak w trakcie obowiązywania postanowienia o zabezpieczeniu, jak i w sytuacji stwierdzenia zasiedzenia przez M. D. nieruchomości skarżącej. Obowiązkiem organów przed wydaniem kontrolowanych decyzji było zatem sprawdzenie, czy postępowanie o zasiedzenie przed Sądem Rejonowym w M. zostało prawomocnie zakończone i skierowanie ww. nakazu do właściciela nieruchomości wynikającego z orzeczenia Sądu. W przeciwnym razie zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu rozstrzygnięcia ww. kwestii prawnej. Wprawdzie z treści art. 52 Prawa budowlanego wynika, że adresatem decyzji, o której mowa w art. 48 ust. 1 ww. ustawy może być nie tylko właściciel nieruchomości, niemniej w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy zobowiązanym do wykonania rozbiórki również w części dotyczącej nadbudowy ww. budynku na działce nr [...] winien być jej właściciel. Trudno bowiem zgodzić się z sytuacją, w której obowiązkiem rozbiórki obarczony byłby inwestor nieposiadający uprawnień do władania obiektem budowlanym w zakresie, pozwalającym mu na wykonanie nakazu. Wobec poczynionych ustaleń obowiązkiem organów przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem stanowiska Sądu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w pkt I i II sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ww. ustawy.