VII SA/Wa 2314/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Bożena Marciniak, Protokolant spec. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia wykonania nakazu rozbiórki oddala skargę VII SA/Wa 2314/16 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania M. i J. J., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]z dnia [...]sierpnia 2011 r. Powyższą decyzją Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], działając na podstawie art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) odmówił M. i J. J. odroczenia na okres 15 lat wykonania przymusowej rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...]w miejscowości [...], gmina [...]. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że decyzją Wójta Gminy [...]Nr [...]z dnia [...]października 1992 r. wydano nakaz rozbiórki obejmujący budynek mieszkalny zbudowany samowolnie przez J. J.. Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowił przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane. W wyniku wniesionego odwołania Wojewoda [...]decyzją z dnia [...]marca 1993 r. Nr [...]utrzymał decyzję o nakazie rozbiórki w mocy. Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 792/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. J. na decyzję Wojewody [...]. Skarga kasacyjna skarżącego od powyższego wyroku została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010r. (sygn. akt II OSK 1924/09). Nakazanie rozbiórki spowodowane było przede wszystkim tym, że przedmiotowy budynek mieszkalny został wybudowany niezgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym oraz w sposób powodujący zagrożenie bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia z uwagi na usytuowanie budynku bez zachowania odległości od nitki awaryjnej rurociągu dalekosiężnego przeznaczonego do transportu produktów naftowych zaliczanych do I i II klasy niebezpieczeństwa pożarowego. Z tych przyczyn organ pierwszej instancji, mając na uwadze treść art. 39 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. odmówił odroczenia wykonania nakazu rozbiórki budynku. [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał na treść art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane, który stanowi, że jeżeli względy społeczne lub gospodarcze przemawiają za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego, co od którego wydany został nakaz przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, lub w wypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 2, czyli dotyczącym obiektów budowlanych, podlegających rozbiórce ze względu na upływ czasu oznaczony w pozwoleniu na budowę lub na jaki zostały wzniesione, właściwy terenowy organ administracji państwowej może odroczyć wykonanie przymusowej rozbiórki na oznaczony czas i zezwolić na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego w sposób określony w decyzji. W dalszej części organ odwoławczy podkreślił, że art. 39 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. ma zastosowanie tylko w sytuacjach wyjątkowych. Oceniając możliwość odroczenia wykonania rozbiórki organ wskazał na posadowienie budynku w odległości mniejszej niż 5 m od rurociągu, co oznacza możliwość bezpośredniego narażenia mieszkańców i użytkowników budynku na niebezpieczeństwo zagrożenia życia lub zdrowia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu powołał się też na wyrok Sądu Okręgowego w [...]z dnia [...]czerwca 2016 r. sygn. akt [...], którym oddalono powództwo skarżących o nakazanie usunięcia z przedmiotowej nieruchomości rurociągu naftowego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]wniósł J.J., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie: - przepisów prawa materialnego, art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, - przepisów postępowania, art. 77 K.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie czynności mających na celu wyjaśnienie czy nitka awaryjna rurociągu jest użytkowana lub czy istnieje przynajmniej potencjalna możliwość jej użytkowania. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów na okoliczność stanu zdrowia skarżącego i jego rodziny. Wskazał też, że budynek jest jedynym miejscem zamieszkania jego i jego rodziny. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że w decyzji nie wzięto pod uwagę względów społecznych i gospodarczych, które przemawiają za celowością czasowego wykorzystania tego obiektu budowlanego w określonym czasie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest decyzja [...]Inspektora Nadzoru Budowlanego o odmowie odroczenia wykonania rozbiórki i odmowie zezwolenia na czasowe użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego, pełniącego funkcję budynku mieszkalnego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm.). Przepis powyższy ma zastosowanie w sprawie z uwagi na treść art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, nie stosuje się przepisu art. 48 ustawy. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 26 listopada 2001 r., sygn. akt OPS 4/01 (ONSA z 2002 r. Nr 2, poz. 58), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że do obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem [...]stycznia 1995 r. i którego przymusową rozbiórkę nakazano decyzją administracyjną wydaną po dniu [...]stycznia 1995 r., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, z późn. zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, może mieć zastosowanie przepis art. 39 powołanej ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane. Stosownie do treści art. 39 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., "jeżeli względy społeczne lub gospodarcze przemawiają za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego, co do którego wydany został nakaz przymusowej rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, lub w wypadku, o którym mowa w art. 38 ust. 2, właściwy terenowy organ administracji państwowej może odroczyć wykonanie przymusowej rozbiórki na oznaczony czas i zezwolić na czasowe wykorzystanie obiektu budowlanego w sposób określony w decyzji". W okolicznościach niniejszej sprawy prawidłowo, zdaniem Sądu, organy nadzoru budowlanego uznały, że względy bezpieczeństwa, ochrona życia i zdrowia mieszkańców budynku przemawiają za koniecznością wykonania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowisko powyższe podziela. Sądowi znane jest orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazujące na wyjątkowość sytuacji, gdy rozbiórka miałaby dotyczyć budynku mieszkalnego, np. w wyroku z dnia 10 kwietnia 2003 r., sygn. akt IV SA 2603/01, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż "treść art. 39 wskazuje, że odroczenie orzeczonej przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego może być dokonane w przypadkach szczególnie uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi", np. gdy rozbiórka dotyczy domu, który jest jedynym miejscem zamieszkania rodziny (por. także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 18 marca 2008 r., II SA/Ol 751/07, oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 206/07, dostępne na stronie internetowej https://cbois.nsa.gov.pl), jednakże w tej sprawie brak było podstaw do uznania, że jakiekolwiek względy przemawiają za celowością czasowego dalszego wykorzystania tego obiektu budowlanego. Bezpieczeństwo, ochrona zdrowia i życia wszystkich mieszkańców tego budynku, w tym rodziny skarżącego, przemawiają za uznaniem braku możliwości odroczenia nakazu rozbiórki. Rację ma organ odwoławczy, że z uwagi na położenie budynku 4 m od rurociągu nie można w inny sposób doprowadzić do stanu bezpieczeństwa użytkowania obiektu, niż przez jego rozbiórkę. Z okoliczności sprawy oraz przytoczonej podstawy prawnej decyzji nakazującej rozbiórkę wynika jednoznacznie, że nakaz ten został orzeczony z uwagi na to, że przedmiotowy budynek, wybudowany bez pozwolenia na budowę, powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, a podstawę do jego wydania stanowił art. 37 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. W uzasadnieniu wyroku naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK 1924/09 oddalającego skargę kasacyjną w niniejszej sprawie, Sąd ten wyraźnie podkreślał brak możliwości legalizacji obiektu pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974r. wskazując na kwestie bezpieczeństwa jego użytkowania. Naczelny Sąd Administracyjny szczególnie podkreślił okoliczności faktyczne związane z niebezpiecznym posadowieniem budynku, wynikające z tego że "przez działkę skarżącego przebiega rurociąg dalekosiężny kategorii [...]wraz z nitką rezerwową (awaryjną), przeznaczony do transportu produktów naftowych zaliczanych do I i II klasy niebezpieczeństwa pożarowego. W przypadku tej kategorii rurociągów dopuszczalna odległość obiektów sąsiadujących z rurociągami wynosi dla budynków w zabudowie luźnej nie mniej niż 20 m, co wynika z § 9 ust. 1 pkt 2 tablicy 4 zarządzenia Nr 4 Ministrów Przemysłu Chemicznego oraz Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 28 maja 1973 r. w sprawie budownictwa baz ropy i produktów naftowych oraz rurociągów dalekosiężnych do transportu ropy i produktów naftowych (Dz. Min. Bud. Nr 6, poz. 19). Z przepisów tego zarządzenia wynika ponadto, iż wyjątkowo dopuszcza się zmniejszenie przedmiotowej odległości, po warunkiem jednak wykonania dodatkowych zabezpieczeń dla rurociągów kategorii [...] przy zabudowaniach znajdujących się w odległościach 15-20 m, rurociąg należy zabezpieczyć poprzez 100% kontrolę radiologiczną spawów, a ponadto zwiększyć grubość ścianki o 1 mm (§ 18 ust. 1 tiret pierwsze), a dla rurociągów kategorii [...]i [...]przy zabudowaniach znajdujących się w odległości 5-15 m, rurociąg należy zabezpieczyć poprzez 100% kontrolę radiologiczną spawów, a ponadto zwiększyć grubość ścianki o 2 mm (§ 18 ust. 1 tiret drugie). Zabudowania znajdujące się w odległościach mniejszych od 5 m od rurociągu należy jednak bezwzględnie zlikwidować (§ 18 ust. 2). Mając na uwadze powyższe, zauważyć należy, iż zachowanie określonych stref wokół rurociągów jest konieczne dla zapewnienia właściwych warunków bezpiecznej ich eksploatacji oraz z uwagi na potencjalne zagrożenie, jakie w razie awarii rurociągi naftowe stanowią dla otoczenia – ludności, mienia i środowiska. Ropa naftowa i produkty naftowe zaliczane są bowiem do cieczy łatwozapalnych (§ 3 zarządzenia Nr 4), co oznacza, że w przypadku awarii może dojść do wybuchu i skażenia środowiska, zagrażających zdrowiu i życiu ludzi." W dalszej części Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że " Samowolne zaś usytuowanie budynku mieszkalnego wraz z urządzeniami, w dotychczasowym miejscu, bez zachowania wymaganej odległości od nitki awaryjnej rurociągu dalekosiężnego stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi i środowiska. Zauważyć należy, iż zgodnie z protokołem rozprawy przeprowadzonej w dniu [...]września 1992 r., pełnomocnicy Przedsiębiorstwa [...]"[...]" oświadczyli, iż "nitka awaryjna służy przy awarii głównego rurociągu. (...) w chwili obecnej jest pod ciśnieniem (...) również wysokim. (...) obie nitki główna i awaryjna są niebezpieczne dla otoczenia" z powodu jak podnosili wcześniej niebezpieczeństwa wybuchu." Również w obecnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie ( tekst jedn. Dz.U.2014, poz.1853 ze zm.), § 136 stanowi., że dla rurociągów przesyłowych dalekosiężnych ustala się strefy bezpieczeństwa, których środek stanowi oś rurociągu. Minimalna szerokość strefy bezpieczeństwa dla jednego rurociągu przesyłowego dalekosiężnego, w zależności od jego średnicy nominalnej, powinna wynosić co najmniej 12 m - dla rurociągu o średnicy do 400 mm. Wewnątrz strefy bezpieczeństwa niedopuszczalne jest wznoszenie budowli, urządzanie stałych składów i magazynów oraz zalesianie(...). W kontekście powyższych rozważań i braku zmiany okoliczności faktycznych sprawy, zasadnie organy nadzoru budowlanego przyjęły, że nie zachodzą przesłanki z art. 39 ustawy Prawo budowlane przemawiające za celowością dalszego czasowego wykorzystania obiektu budowlanego. Potwierdza to również wyrok Sądu Okręgowego w [...]z dnia z dnia [...]czerwca 2016 r. sygn. akt [...], z którego wynika że odmówiono skarżącym usunięcia przedmiotowego rurociągu z terenu ich działki. Nadal zatem zachodzi stan niebezpieczeństwa użytkowania budynku. Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego co do naruszenia przez organy art. 7 k.p.a. Zdaniem sądu w rozpoznawanej sprawie organ administracji prawidłowo przeprowadził postępowanie mające na celu ustalenie okoliczności wskazanych w przepisie art. 39 ustawy, postępowanie to przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W wyniku tego postępowania prawidłowo ustalony został stan faktyczny sprawy i wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ w sposób wyczerpujący i jasny wyjaśnił swoje stanowisko oraz przesłanki, którymi się kierował. Organ drugiej instancji zwrócił uwagę na to, iż przedmiotowy obiekt budowlany pełni funkcję mieszkalną. Niemniej prawidłowo uznał, że bezpieczeństwo zdrowia i życia ludzkiego jest wartością zasługującą na najwyższą ochronę. W ocenie Sądu powyższy argument jednoznacznie przesądza o tym, że względy społeczne, wbrew argumentacji skarżącego, przesądzają o zasadności odmowy odroczenia nakazu rozbiórki. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.