VII SA/Wa 2316/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Sawczuk, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2017 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia prawa przez przewoźnika lotniczego oddala skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przepisów prawa przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. z siedzibą w [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. W dniu 25 kwietnia 2016 r. został odwołany, przez przewoźnika lotniczego [...] S.A., lot o nr [...]. Lot ten miał odbyć na trasie [...], z godziną startu 20:20 czasu lokalnego i godziną lądowania 21:40 czasu lokalnego. Przyczyną odwołania rejsu była usterka techniczna samolotu. W związku z powyższym przewoźnik lotniczy zaproponował pasażerowi [...] podróż na trasie alternatywnej obejmującej połączenia: [...]. Loty alternatywne zaplanowane były do wykonania na dzień 25 kwietnia 2016 r., kolejno w godzinach: 21:05 - 22:00 (rejs [...]) i 22:45 - 23:40 (rejs [...]). Pasażer odbył podróż na trasie alternatywnej, do miejsca docelowego przybył około 5 minut przed czasem oraz został poinformowany przez przewoźnika o przysługujących mu prawach w związku z odwołaniem lotu. W wyniku skargi [...], ww. decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego (po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego) stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia WE nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r., ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/WE (Dz. Urz. UE L 46 z 17.2.2004), dalej: "rozporządzenie". Pismem z dnia 5 kwietnia 2017 r., [...] wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawca podniósł, że z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika jaki jest powód nieuwzględnienia skargi pasażera, w szczególności nie wskazano relacji między godziną odlotu z [...] a przylotu do [...]. Nie wskazano także jakie znaczenie dla sprawy ma fakt przylotu samolotu relacji [...] 5 minut przed czasem. Ponadto stwierdził, że faktem powszechnie znanym jest, iż mierzona metodą trasy po ortodromie odległość pomiędzy lotniskiem w [...] ([...]) a lotniskiem w [...] ([...]) wynos 487 kilometrów. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego, ww. decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 rozporządzenia w przypadku odwołania lotu pasażerowie mają prawo wyboru pomiędzy zwrotem w terminie siedmiu dni, za pomocą środków przewidzianych w art. 7 ust. 3, pełnego kosztu biletu po cenie za jaką został kupiony, za część lub części nie odbytej podróży oraz za część lub części już odbyte, jeżeli lot nie służy już dłużej jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, wraz z, gdy jest to odpowiednie, lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie albo zmianą planu podróży na porównywalnych warunkach do ich miejsca docelowego w najwcześniejszym możliwym terminie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż w związku z odwołaniem lotu nr [...] przewoźnik lotniczy zapewnił [...] połączenia alternatywne, operujące tego samego dnia na trasie [...] ([...]) i [...] ([...]). Pasażer wyraził zgodę na ww. zmianę i odbył podróż na trasie alternatywnej. Tym samym przewoźnik nie naruszył art. 8 rozporządzenia. Dalej organ wyjaśnił, że na podstawie art. 9 rozporządzenia w przypadku odwołania lotu pasażerowie otrzymują bezpłatnie posiłki oraz napoje w ilościach adekwatnych do czasu oczekiwania, zakwaterowanie w hotelu w przypadku gdy występuje konieczność pobytu przez jedną albo więcej nocy, lub gdy zachodzi konieczność pobytu dłuższego niż planowany przez pasażera, transport pomiędzy lotniskiem a miejscem zakwaterowania (hotelem lub innym). Ponadto, pasażerom bezpłatnie przysługują dwie rozmowy telefoniczne, dwa dalekopisy, dwie przesyłki faksowe lub e-mailowe. Organ stwierdził, że jeśli chodzi o obowiązki wynikające z tego przepisu - pasażer nie wnosił żadnych roszczeń w stosunku do przewoźnika lotniczego. Następnie organ II instancji przywołał art. 7 ust. 1 rozporządzenia, który dotyczy prawa do odszkodowania. Zgodnie z ust. 1 pkt a) tego przepisu, w przypadku odwoływania się do tego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości 250 Euro dla wszystkich lotów o długości do 1500 kilometrów. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie odległość z lotniska w [...] do lotniska w [...] mieści się w podanym przedziale odległości. Z kolei, w myśl art. 5 ust. 1 pkt c) ppkt iii) rozporządzenia w przypadku odwołania lotu (bez względu na przyczynę), pasażerowie, których to odwołanie dotyczy mają prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika lotniczego, zgodnie z art. 7, chyba że zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu. Organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie o odwołaniu lotu [...] poinformowany został w dniu 25 kwietnia 2016 r., czyli w okresie krótszym niż siedem dni. Przewoźnik lotniczy zaproponował podróżnemu zmianę rezerwacji na połączenia alternatywne, operujące w dniu 25 kwietnia 2016 r., z godziną odlotu z [...] 21:05 i godziną przylotu do [...] 23:40. Przewoźnik zaoferował podróżnemu zmianę planu podróży, umożliwiającą mu wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu. Przewoźnik zgodnie z ww. art. 5 ust. 1 pkt c) ppkt iii) rozporządzenia obowiązany był do zapewnienia podróżnemu połączenia operującego w godzinach 19:20 – 23:40. Zaproponowane przez [...] S.A. połączenia [...] mieszczą się w podanym przedziale czasowym. Rejs [...] w miejscu docelowym znalazł się 5 minut przed czasem, czyli o godzinie 23:35. Z powyższego, w ocenie organu, wynika, że przewoźnik nie naruszył art. 7 rozporządzenia. Natomiast, zgodnie z art. 14 rozporządzenia, obsługujący przewoźnik lotniczy, który opóźnia lot, ma obowiązek wręczenia pasażerom, których to odwołanie dotyczy pisemną informację o przepisach na temat odszkodowania i pomocy przysługującej zgodnie z rozporządzeniem. Pasażer otrzymuje również pisemną informację o sposobach skontaktowania się z wyznaczonym organem krajowym, właściwym do rozpatrywania skarg na naruszenie przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia. Z ust. 2 tego przepisu wynika, że ww. informacja wręczana jest każdemu pasażerowi dotkniętemu opóźnieniem o co najmniej dwie godziny. Zdaniem organu odwoławczego, ze skargi pasażera nie wynika, czy został on poinformowany o przysługujących mu prawach. Organ zaznaczył, że informacje o przepisach na temat odszkodowania i przysługującej pomocy, informacje o sposobach skontaktowania się z wyznaczonym organem krajowym, właściwym do rozpatrywania skarg na naruszenie przez przewoźnika lotniczego postanowień rozporządzenia - umieszczone są na tablicach, umieszczonych na stanowiskach odprawy pasażerskiej na lotnisku w [...]. Ustalenie to jest wynikiem wielokrotnych czynności kontrolnych, przeprowadzanych przez Komisję Ochrony Praw Pasażerów na tym lotnisku w stosunku do różnych przewoźników lotniczych. Ponadto w myśl art. 209b ust. 3 ustawy Prawo lotnicze nie wymierza się kary za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 14 ust. 2 rozporządzenia, jeżeli przewoźnik, pomimo zaniedbania obowiązku informowania pasażerów o przysługujących im prawach, wykonał wszystkie pozostałe obowiązki wynikające z rozporządzenia. W przypadku, o którym mowa w ust. 3, domniemywa się, że pasażerowie zostali poinformowani o przysługujących im prawach (ust. 4). W niniejszej sprawie, jak wskazał organ odwoławczy, należy dodatkowo zastosować to domniemanie. W związku z powyższym, w jego ocenie, w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 14 rozporządzenia. W ocenie organu II instancji w zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazano powód stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika przepisów prawa. Decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie, opisujące stan faktyczny, jak i wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. [...], pismem z dnia 8 września 2017 r., wniósł za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2017 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, poprzez błędne przyjęcie, iż okoliczność usterki technicznej maszyny jest okolicznością od przewoźnika niezależną, co w konsekwencji skutkuje przyjęciem mylnej interpretacji art. 5 oraz art. 7 rozporządzenia; 2) naruszenie prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, oraz nie wykazanie w uzasadnieniu decyzji podstaw faktycznych rozstrzygnięcia. Na podstawie wyżej opisanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotową decyzją Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego słusznie wskazał na brak naruszenia przez przewoźnika lotniczego [...] S.A. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie - w związku z odwołaniem rejsu nr [...] w dniu 25 kwietnia 2016 r. na trasie [...]. W myśl art. 5 ust. 1 pkt c) rozporządzenia, w przypadku odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art. 7 w kwocie zależnej od długości trasy przelotu, z zastrzeżeniem trzech przypadków przewidzianych w tym punkcie. Ponadto, okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust. 3, zgodnie z którym przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowanie zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. W przedmiotowej sprawie miałby ewentualnie zastosowanie art. 7 ust. 1 pkt a) rozporządzenia (w związku z art. 5 ust. 1 pkt c)), zgodnie z którym dla wszystkich lotów o długości poniżej 1500 kilometrów (trasa [...] mieści się w tym przedziale) przysługuje odszkodowanie w wysokości 250 EUR. Jednakże, co istotne w sprawie, ustawodawca wyłączył prawo do odszkodowania od obsługującego przewoźnika, w przypadku odwołania lotu, w trzech sytuacjach wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt c), tj. gdy pasażerowie zostali poinformowani o odwołaniu lotu: 1) co najmniej dwa tygodnie przed planowanym czasem odlotu; lub 2) w okresie od dwóch tygodni do siedmiu dni przed planowanym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot najpóźniej dwie godziny przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej cztery godziny po planowanym czasie przylotu; lub 3) w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu. Materiał dowodowy zgromadzony przez organ w tej sprawie, dawał podstawę do stwierdzenia, że zaistniała sytuacja, o której mowa w przypadku trzecim - wskazanym w art. 5 ust. 1 pkt c) pkt iii). Pasażer - [...] o odwołaniu lotu nr [...], zaplanowanym do wykonania w godzinach 20:20 – 21:40, został poinformowany w dniu 25 kwietnia 2016 r., w dniu planowanego wylotu, czyli w okresie krótszym niż siedem dni. Przewoźnik lotniczy zaproponował podróżnemu zmianę rezerwacji na połączenia alternatywne operujące w dniu 25 kwietnia 2016 r. z godziną odlotu z [...] 21:05 i godziną przylotu do [...] 23:40, czyli zaoferował podróżnemu zmianę planu podróży umożliwiającą mu wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu. Do miejsca docelowego skarżący przybył około 5 minut przed planowanym czasem przylotu. Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie ma podstaw do uznania, że doszło do naruszenia przepisów przywołanych w skardze. Organy obu instancji prawidłowo stwierdziły brak naruszenia przez [...] S.A. art. 7 ust. 1 pkt a) w związku z art. 5 ust. 1 pkt c) pkt iii) rozporządzenia. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.