VII SA/Wa 2319/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (spr.), Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Protokolant ref. staż. Agnieszka Chustecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J.P. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku J.P. z dnia [...] maja 2011 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnego Architekta [...] z dnia [...] października 1984 r., nr [...], znak: [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że J.P. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnego Architekta [...] z dnia [...] października 1984 r., nr [...] (znak: [...]) utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Dzielnicowego [...][...] z dnia [...] sierpnia 1984 r., nr [...] nakazującą wstrzymanie robót budowlanych przy budowie werandy na istniejącym tarasie lokalu 2a, znajdującym się w budynku przy ul. [...] w [...] oraz wykonanie projektu zamiennego i ekspertyzy technicznej stanu istniejącego, w terminie do dnia 30 września 1984 r. Organ stwierdził, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnego Architekta [...] z dnia [...] października 1984 r., nr [...] (znak: [...]) ponieważ z akt sprawy wynika, że przedmiotowa decyzja została uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 czerwca 1985 r., sygn. akt II SA 417/85. Wskazał, że w skoro objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja nie istnieje w obrocie prawnym, brak jest przedmiotu postępowania, a zatem należało odmówić wszczęcia postępowania nadzwyczajnego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a., po rozpoznaniu wniosku J.P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie własne postanowienie z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...] W uzasadnieniu organ podał, że wyrokiem z dnia 12 czerwca 1985 r., sygn. akt II SA 417/85 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Naczelnego Architekta [...] z dnia [...] października 1984r., nr [...] (znak: [...]), tym samym eliminując ją z obrotu prawnego. Powyższe oznacza, że w omawianej sprawie brak jest przedmiotu postępowania. Wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania ma charakter formalnoprawny i oznacza, że brak jest możliwości merytorycznej analizy sprawy. Wobec czego zarzuty podnoszone przez J.P. nie mogą wpłynąć na zmianę zajętego przez organ stanowiska i wykraczają poza przedmiot zaskarżenia. Na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J.P. W uzasadnieniu skargi zarzucił, że w zaskarżonym postanowieniu organ nie uwzględnił jego słusznych interesów. W związku z brakiem możliwości zaskarżenia wyroku, jedyną drogą do uregulowania sprawy, która niegdyś została rozpatrzona z naruszeniem prawa, jest wznowienie postępowania. Wskazał, że lokal przez niego zamieszkany, został podzielony na dwa mniejsze, zgodnie z projektem, w którym lokal 2a stanowił dwa osobne lokale. Ponadto w podpiwniczeniu werandy znajduje się warsztat pracy skarżącego - artysty plastyka. Dlatego rozbiórka werandy pozbawi go przestrzeni do życia, jak również miejsca pracy. Ponadto podniósł, że na chwilę obecną nie ma możliwości zalegalizowania werandy, gdyż w międzyczasie udziały w kamienicy, w której mieszka, zostały oddane spadkobierczyni dawnych właścicieli i na jej rzecz zostało ustanowienie użytkowanie wieczyste gruntu przylegającego do gruntu pod kamienicą przy ul. [...], na którym to gruncie usytuowane są tarasy przynależne do mieszkań położonych na parterze budynku. W takiej sytuacji jedyną możliwością jest uchylenie badanej decyzji, podjętej na podstawie błędnych ustaleń faktycznych, przyjmujących, iż w trakcie budowy werandy naruszony został wcześniej zaakceptowany plan budowy. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2011 r., który utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] lipca 2011 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnego Architekta [...] z dnia [...] października 1984 r., nr [...], znak: [...], wydane na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a. Wskazać należy, że uchylenie przepisu art. 157 § 3 K.p.a. skutkuje koniecznością uwzględnienia art. 61a K.p.a. Oznacza to, że odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, powinna być wyrażana w drodze zaskarżalnego postanowienia. Przepis art. 61a K.p.a., obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Nowelizacja ta pozwala na wyraźniejsze niż dotychczas, rozróżnienie wstępnego etapu postępowania administracyjnego - jego wszczęcia, od etapu merytorycznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia żądania strony co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z ich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, jak też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Dopuszczalność wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego uzależniona jest od istnienia przedmiotu tegoż postępowania, rozumianego, jako istnienie w obrocie prawnym aktu administracyjnego, który miałby zostać podany weryfikacji. Natomiast brak decyzji, której nieważność miałaby być stwierdzona przesądza o braku przedmiotu postępowania, co uniemożliwia wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego. Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że taka właśnie sytuacja - brak w obrocie prawnym decyzji Naczelnego Architekta [...] z dnia [...] października 1984 r., nr [...] ([...]), która miałaby zostać zweryfikowana w postępowaniu nieważnościowym, zaistniała w niniejszym postępowaniu. Przedmiotowa decyzja z dnia [...] października 1984 r., została, bowiem uchylona przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 czerwca 1985 r., sygn. akt II SA 417/85. Prawidłowo, zatem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w zaskarżonym postanowieniu odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnego Architekta [...] z dnia [...] października 1984 r., nr [...] (znak: [...]), wobec wyeliminowana jej z obrotu prawnego. Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy, co do jej istoty, a zatem w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się, bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji.