VII SA/Wa 2332/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L.C. od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2332/12 w sprawie ze skargi L.C. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia odmówić L.C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 29 października 2012 r. wpłynął nadesłany przez skarżącego L.C. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona. Skarżący posiada mieszkanie spółdzielcze własnościowe o powierzchni 44,5 m2 nabyte wspólnie z żoną oraz mieszkanie o powierzchni 29,88 m2 (pochodzące z darowizny), w którym mieszka córka skarżącego z mężem i dziećmi. L.C. oświadczył, że utrzymuje się z żoną z emerytur w łącznej wysokości 4157 złotych brutto miesięcznie. Skarżący wskazał też, że udziela pomocy finansowej córce i jej rodzinie. Z oświadczenia córki skarżącego wynika, że otrzymuje ona od rodziców każdego miesiąca 700 zł, które są jej niezbędne na utrzymanie rodziny. Ponadto L.C. wraz z żoną ponoszą cały ciężar comiesięcznych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, w którym zamieszkuje córka, które średnio wynoszą 380 zł. Z dodatkowych wyjaśnień wynika również, że skarżący wraz z żoną uzyskują emerytury w łącznej wysokości 3487 zł netto miesięcznie, opłaty związane z utrzymaniem mieszkania, w którym mieszka skarżący z żoną wynoszą ok. 415 zł miesięcznie. A zatem stałe comiesięczne wydatki L.C. wynoszą ok. 1495 zł, dochody skarżącego i jego żony wynoszą natomiast 3487 zł netto. Na własne utrzymanie pozostaje zatem skarżącemu i jego żonie kwota ok. 1992 złotych. Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2332/12 przyznano L.C. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego i odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 30 listopada 2012 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. W sprzeciwie L.C. wskazał, że "prosi o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w zamian za rezygnację z pomocy radcy prawnego w przedmiotowej sprawie. Skarżący spłaca miesięcznie 94 zł pożyczki w A. Bank w [...]., zaś żona spłaca miesięcznie 100 zł pożyczki w L. Bank w [...]. Miesięcznie pozostaje zatem na życie 1.789 złotych, ponadto mąż córki miał w grudniu zawał, na skutek czego córka została bez dochodów męża, a sama jest osobą bezrobotną, której skarżący wraz z żoną pomagają finansowo." W komparycji sprzeciwu L.C. zmodyfikował swój wniosek i wniósł o "zwolnienie od kosztów sądowych, w zamian za rezygnację z ustanowienia radcy prawnego". Tak więc aktualnie rozpoznawany przez sąd wniosek dotyczy jedynie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zw. dalej "p.p.s.a.") postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Dalej sąd wskaże, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową wnioskodawcy uznać należy, że nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika, aby skarżący był w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, a więc wyjątkowo ubogi. Podkreślić należy, że wnioskodawca wraz z małżonką posiadają stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytury w wysokości 3487 złotych netto. Taki dochód pozwala na zaspokojenie nie tylko podstawowych potrzeb życiowych, tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 44,5 m², oraz mieszkania o powierzchni 29,88 m2, w którym mieszka córka skarżącego z mężem i dziećmi, na bieżące potrzeby życia codziennego, ale także na spłatę pożyczek. Zdaniem Sądu, wnioskodawca uzyskując stały dochód miesięczny nie pozostaje w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nie może być bowiem nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody. W niniejszej zaś sprawie na dzień dzisiejszy jedynym kosztem jaki skarżący L.C. musiałby ponieść jest koszt wpisu od skargi w wysokości 200 zł, wysokość innych wpisów, które mogłyby się w tej sprawie pojawić w związku z ewentualnym wnoszeniem przez stronę środków odwoławczych od wydawanych w sprawie orzeczeń wynosiłaby 100 zł. Pozwala to na przyjęcie, że zarówno wysokość wpisu sądowego, a także ewentualne inne opłaty lub wpisy znajdują się, w ocenie Sądu, w zakresie możliwości finansowych skarżącego. Okoliczności te pozwalają na przyjęcie, że L.C. z uzyskiwanych dochodów jest w stanie wygospodarować i zgromadzić środki na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, chociażby ograniczając wydatki, które nie są niezbędne dla utrzymania koniecznego. Ponownie Sąd podkreśla, iż instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Prawo pomocy powinno być udzielane w szczególności osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawca zaś do grona takich osób nie należy. Uzyskując wraz z żoną stały miesięczny dochód w wysokości 3487 złotych netto, posiadając nieruchomości - nie można uznać wnioskodawcy za osobę ubogą znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej bądź pozbawioną środków do życia, bądź też za osobę zaspokajającą tylko podstawowe potrzeby życiowe, co kwalifikowałoby go do przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe. Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie stwierdzić zatem należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Wnioskodawca nie znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie i jest w stanie ponieść koszty sądowe. Podkreślić należy, że strona winna liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.