VII SA/Wa 2346/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] "[...]" na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić przyznania Stowarzyszeniu [...] "[...]" prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stowarzyszenie [...] "[...]" po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożyło na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że stowarzyszenie jako organizacja pożytku publicznego nie prowadzi działalności gospodarczej, w związku z tym nie posiada przychodów pozwalających na opłacenie wpisu od skargi. Stowarzyszenie oświadczyło, że na rachunku bankowym posiada środki w kwocie 2.545,25 zł, jednocześnie podkreślając, że zgromadzone składki członkowskie są przeznaczone w całości na niezbędne prace konserwacyjne pozwalające na bezpieczne funkcjonowanie infrastruktury osiedla i z tych środków nie mogą zostać sfinansowane inne wydatki. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane wówczas, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić jednocześnie należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 ustawy), udzielenie stronie prawa pomocy przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do sytuacji wyjątkowych. Biorąc pod uwagę okoliczności wynikające ze złożonego wniosku uznano, że Stowarzyszenie [...] "[...]" nie wykazało, aby znajdowało się w sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Według oświadczenia zawartego we wniosku, strona skarżąca posiada na rachunku bankowym środki w wysokości 2.545,25 zł, a więc w kwocie przewyższającej koszty sądowe w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji nie jest możliwe uwzględnienie wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, mając na uwadze argumentację wniosku, że sama okoliczność, iż stowarzyszenie działa w celach niezarobkowych, nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków na ponoszenie kosztów sądowych. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, stowarzyszenia powinny uwzględniać konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 22 stycznia 2009 r. II OZ 22/09 LEX nr 551904, z dnia 16 kwietnia 2008 r. II OZ 321/04 LEX nr 479098, z dnia 17 kwietnia 2012 r. II OZ 252/12 LEX nr 1138287). Brak jest więc podstaw do przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie, skoro Stowarzyszenie [...] "[...]" posiada na rachunku bankowym środki w wysokości 2.545,25 zł. Podkreślić jednocześnie trzeba, że podstawy do przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie mógł stanowić argument wskazujący na konieczność przeznaczenia zgromadzonych składek członkowskich na prace konserwacyjne infrastruktury osiedla. Koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym zainicjowanym przez stronę nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432). Każde stowarzyszenie zobligowane jest do podejmowania działań zapewniających dochód niezbędny do sfinansowania działalności statutowej i związanych z tą działalnością kosztów postępowań sądowych. Stowarzyszenia nie mogą oczekiwać finansowania kosztów sądowych przez Skarb Państwa w ramach instytucji prawa pomocy, w sytuacji, gdy nie podejmują działań w celu pozyskania środków na ponoszenie kosztów sądowych, bądź też, gdy – tak jak w niniejszej sprawie - posiadają środki w wysokości wystarczającej na ich poniesienie. Przyznanie prawa pomocy w takiej sytuacji prowadziłoby do zaprzeczenia zasadzie, że stowarzyszenia prowadzą działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in.: z dnia 17 kwietnia 2012 r. II OZ 252/12 Lex nr 1138287, z dnia 17 czerwca 2011 r. II OZ 491/11, z dnia 28 czerwca 2013 r. II OZ 517/13, z dnia 25 października 2012 r. I OZ 807/12 Lex nr 1265056, z dnia 18 października 2012 r. II OZ 916/12 Lex nr 1270360, z 27 września 2012 r. II OZ 810/12 Lex nr 1405277). Nie sposób przy tym nie dostrzec, że skarżące Stowarzyszenie zrzesza właścicieli domów jednorodzinnych położonych na terenie [...] "[...]" przy ul. [...] w S., niniejsza sprawa dotyczy natomiast nakazu rozbiórki fragmentu ogrodzenia nałożonego na członków Stowarzyszenia. Przyznanie prawa pomocy skarżącemu Stowarzyszeniu sprowadziłoby się do sfinansowania obrony własnych interesów członków Stowarzyszenia przez współobywateli, w sytuacji, gdy Stowarzyszenie posiada wystarczające środki, nie powinno mieć też problemu z pozyskaniem dodatkowych środków (z nadesłanych dokumentów dotyczących wyboru zarządu Stowarzyszenia w powiązaniu z treścią statutu wynika, że na dzień 28 października 2015 r. Stowarzyszenie zrzeszało właścicieli co najmniej 21 domów jednorodzinnych). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.