VII SA/Wa 2349/23

WyrokWSA w Warszawie2023-11-28

Skład orzekający: Wojciech Rowiński, Artur Kuś, Justyna Wtulich-Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę ganku, wydana po ponad 20 latach od jego budowy/przebudowy i nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie na poprzednich właścicieli, jest zgodna z prawem, zwłaszcza w kontekście ochrony praw nabytych przez nowych właścicieli i zasady niedziałania prawa wstecz?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz umorzył postępowanie administracyjne. Stwierdzono, że postępowanie organów było nieprawidłowe z uwagi na ponad 20-letnią bezczynność organów w egzekwowaniu decyzji z 2003 r. nakładającej obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie na poprzednich właścicieli. Nowi właściciele, którzy nabyli nieruchomość w 2006 r., nie mogli wykonać tego obowiązku, a organy nie wyjaśniły kwestii następstwa prawnego. Ponadto, obecne przepisy prawa budowlanego nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia dla przebudowy ganków.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej rozbiórkę ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego. Decyzja z 2003 r. nakazała poprzednim właścicielom uzyskanie pozwolenia na użytkowanie ganku. Skarżący nabyli nieruchomość w 2006 r. z istniejącym gankiem, nie uzyskując pozwolenia na jego użytkowanie. Organy nadzoru budowlanego po ponad 20 latach od pierwotnej decyzji, w 2023 r., wydały decyzję nakazującą rozbiórkę, uznając ganek za samowolnie wybudowany obiekt. Skarżący wnieśli skargę, zarzucając naruszenie zasad konstytucyjnych, w tym zasady niedziałania prawa wstecz i ochrony praw nabytych, a także naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, umorzono postępowanie administracyjne i zasądzono od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Wojciech Rowiński, Sędziowie: sędzia WSA Artur Kuś (spr.), asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, Protokolant: sekr. sąd. Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2023 r. sprawy ze skargi K. K. i K.K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 lipca 2023 r. nr 833/23 w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących K. K. i K. K. kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Zaskarżoną decyzją z 11 lipca 2023 r., nr 833/23, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "MWINB", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775; dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r poz. 682; dalej: "p.b.") po rozpatrzeniu odwołania K.K. i K.K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej: "PINB", "organ I instancji") z [...]kwietnia 2023 r., Nr [...] nakazującej K.K i K.K. - właścicielom działki o nr ewid. [...], rozbiórkę ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...]przy ul. [...]– utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał przebieg postępowania. Podniósł, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przed tut. organem. Na ostatnim jej etapie MWINB decyzją z 17 stycznia 2023 r., Nr 64/2023 uchylił w całości decyzję PINB w [...]z [...]września 2022 r., Nr [...] nakazującą K.i K.K. rozbiórkę przedmiotowego ganku i umorzył wszczęte przez PINB zawiadomieniem z [...] sierpnia 2022 r. postępowanie administracyjne w sprawie ww. ganku. Następnie decyzją z [...]kwietnia 2023 r., Nr [...], PINB nakazał K.K. i K.K rozbiórkę ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...]przy ul. [...]. Odwołanie od ww. rozstrzygnięcia złożyli K.K. i K.K. (dalej: "skarżący"). Organ odwoławczy wyjaśnił, że w decyzji z 29 kwietnia 2022 r., Nr 69/2022, MWINB wskazał, że w toku prowadzonego postępowania PINB decyzją z [...] czerwca 2003 r. nakazał ówczesnym inwestorom J.,N. i H.N. uzyskać, w wyznaczonym terminie, pozwolenie na użytkowanie od właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanego, w/w ganku. Decyzja ta została wydana w oparciu o art. 49 p.b. obowiązującego w dacie wydania w/w rozstrzygnięcia. Z akt sprawy nie wynika, aby decyzja o pozwoleniu na użytkowanie spornego ganku została wydana, zatem organ powiatowy winien kontynuować w/w postępowanie w trybie art. 48 i 49 p.b. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z 3 czerwca 2003 r. Tut. organ podtrzymuje stanowisko zawarte w w/w decyzji. MWINB wskazał, że z akt sprawy nie wynika, by skarżący uzyskali pozwolenie na użytkowanie przedmiotu postępowania, wypełniona została więc dyspozycja art. 49 ust. 2 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z [...] czerwca 2003 r.) zobowiązująca organ do wydania nakazu rozbiórki ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...]. Pozwolenie na użytkowanie nie zostało również przedłożone przy odwołaniu. Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu w przedmiocie samowoli budowlanej prowadzonym w trybie art. 49 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z [...] czerwca 2003 r.) decyzje organu nadzoru budowlanego nie są wydawane na podstawie uznania administracyjnego. Przepisy prawa określają wprost, kiedy organ jest zobligowany do orzeczenia rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu, tj. w przypadku, gdy właściciel przedmiotowego obiektu nie uzyska pozwolenia na użytkowanie. Zatem w niniejszej sprawie PINB w [...]ze względu na ziszczenie się przesłanki braku uzyskania przez właścicieli przedmiotowego ganku w wyznaczonym terminie pozwolenia na użytkowanie w/w ganku, był zobowiązany wydać nakaz rozbiórki w oparciu o art. 49 ust. 2 p.b. MWINB wskazał, że z pisma skarżących z 15 marca 2023 r. wynika, że "nabyli nieruchomość (z istniejącym gankiem) przy ul. [...]w 2006 r.", a zatem po wydaniu decyzji z [...] czerwca 2003 r. zobowiązującej poprzednich właścicieli do uzyskania pozwolenia na użytkowanie, niemniej jednak do wyjaśnień z 15 marca 2023 r. przedłożyli jedynie dokumentację inwetaryzacyjną powykonawczą ganku z 2003 r. Z dokumentów nie wynika, aby skarżący po zakupie w/w nieruchomości występowali o pozwolenie na użytkowania przedmiotowego ganku, bowiem na tę okoliczność nie ma w aktach sprawy żadnych dokumentów. W ocenie organu odwoławczego, organowi I instancji nie można zarzucić obrazy przepisów prawa materialnego, jak też procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy. W ramach prowadzonego postępowania w niniejszej sprawie powiatowy organ nadzoru budowlanego wyczerpująco zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, jak również dokonał oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami zawartymi w k.p.a. 2. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie MWINB z 11 lipca 2023 r. wnieśli K.K. i K.K., zarzucając naruszenie: I. zasad konstytucyjnych wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez naruszenie art. 2 w którym sformułowana została zasada demokratycznego państwa prawa oraz zasada sprawiedliwości społecznej, na którego zasady składają się m.in. przestrzeganie zasad poprawnego prawotwórstwa, jawność i jasność prawa oraz niedziałanie prawa wstecz, a także zasada ochrony praw niewadliwie nabytych, przez wydanie przez Organ decyzji nakazującej rozbiórkę w 2023 r., podczas gdy samo postępowania zostało wszczęte w roku 2003, a w ów 20- letnim okresie prawodawstwo zmieniało się kilkukrotnie i jego obecna wersja jest dla Strony Skarżącej bardziej korzystna niż obowiązująca w 2003 r. Nadto nieodpowiadające poczuciu sprawiedliwości społecznej jest orzekanie w sprawie na kanwie przepisów obowiązujących 20 lat temu, co de facto implikuje skutek taki że, sytuacja prawna Skarżących została ukształtowana w sposób sprzeczny z obecnie obowiązującym prawem i wpływa wprost niekorzystnie w sferę majątkową Skarżących. II. zasad konstytucyjnych wynikających z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez naruszenie art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z którego wynika równość wobec prawa i zakaz dyskryminacji jednostki przez w szczególności brak zobowiązania strony Skarżącej - jako właściciela obiektu budowlanego do uzyskania pozwolenia na użytkowanie. III. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcia niezbędnych kroków do ustalenia i w konsekwencji zakwalifikowania robót budowlanych jako budowy nowego obiektu, zamiast przebudowy istniejącego już obiektu. b) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęcia niezbędnych kroków do ustalenia, że przebudowa ganku nie wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia i postępowanie administracyjne powinno zakończyć się decyzją o odmowie nakazania rozbiórki ganku, wobec faktu, że w czasie wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej budowa ganku nie wymaga już uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia. c) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego przez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w celu określenia warunków technicznych - możliwości dokonania rozbiórki bez zagrożenia bezpieczeństwa pozostałej części obiektu budowlanego (całego budynku), d) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a.. poprzez dokonanie oceny okoliczności sprawy na podstawie niepełnego materiału dowodowego, e) art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w celu uzupełnienia dowodów którego celem było ustalenie istotnych okoliczności warunkujących przedmiot i zakres dalszego postępowania, f) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, g) art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w stwierdzeniu, że przedmiotowy ganek jest "samowolnie wzniesionym obiektem" podczas gdy jest to obiekt przebudowany - obiekt ten, jak wynika z akt sprawy istniał wcześniej jako drewniany, co oznacza, że nie został dobudowany do budynku tylko przebudowany. Przebudowa ganku została zrealizowana w marcu 1998 r. h) art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w stwierdzeniu, że "skarżący nie uzyskali pozwolenia na użytkowanie przedmiotu postępowania" pomimo że strona Skarżąca - jako właściciel obiektu budowlanego nie została przez Organ zobowiązana do uzyskania pozwolenia na użytkowanie, przez co nie zaistniały przesłanki do nakazania rozbiórki ganku. Skarżący bowiem nie byli stroną postępowania w dacie wydania decyzji z [...] czerwca 2023 r. i) art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. i wynikającej z nich zasady praworządności, prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, do którego to naruszenia doszło przez: prowadzenie postępowania administracyjnego z nastawieniem na znalezienie podstaw do utrzymania decyzji administracyjnej organu I instancji w przedmiocie nakazania rozbiórki, brak wsparcia Skarżących w toku postępowania administracyjnego, stosowanie rozszerzającej, swobodnej i dowolnej wykładni przepisów ustawy prawo budowlane, na niekorzyść Skarżących, j) art. 9 i art. 11 k.p.a., poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji; IV. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: a) naruszenie prawa materialnego przez naruszenie art. 48 ust. 1 i 2 oraz art. 29 ust. 4 pkt 1b p.b. w obowiązującym na dzień wydania decyzji brzmieniu oraz art. 6 k.p.a. poprzez błędną interpretację i niezastosowanie: - pomimo że strona Skarżąca - jako właściciel obiektu budowlanego nie została przez Organ zobowiązana do uzyskania pozwolenia na użytkowanie, przez co nie zaistniały przesłanki do nakazania rozbiórki ganku; - pomimo tego, że roboty budowlane, których dotyczyła decyzja administracyjna stanowiły przebudowę ganku, i nie wymagały uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia i postępowanie administracyjne powinno zakończyć się decyzją o odmowie nakazania rozbiórki ganku, wobec faktu, że w czasie wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej budowa ganku nie wymaga już uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia. b) naruszenie prawa materialnego przez naruszenie art. 49b ust. 1 i 2 p.b. poprzez jego błędne zastosowanie w związku błędnym uznaniem roboty budowlane polegały na jego budowie, gdy w rzeczywistości była to przebudowa, c) naruszenie prawa materialnego przez naruszenie art. 50 i 51 p.b. poprzez ich niezastosowanie w związku z utożsamieniem przez organ odwoławczy pojęcia "budowa" z pojęciem "przebudowa", d) naruszenie prawa materialnego przez naruszenie art. 49 p.b. w obowiązującym na dzień wydania decyzji brzmieniu polegające na wydaniu wadliwej decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego przez: - dokonywanie nieprecyzyjnego, niedającego się wykonać w drodze egzekucyjnej, opisu obiektu budowlanego podlegającego rozbiórce, polegające na odesłaniu do opisu jego usytuowania, pozbawionego wymiarów, usytuowania, położenia nie znajdujących się nie tylko poza sentencją decyzji, ale nawet poza samą decyzją - przedmiot rozbiórki nie został opisany w żadnym dokumencie znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy, -orzeczenie rozbiórki części obiektu budowlanego bez wzięcia pod uwagę wykonalność tej decyzji z punktu widzenia warunków technicznych - możliwości dokonania rozbiórki bez zagrożenia bezpieczeństwa pozostałej części obiektu budowlanego (budynku), wykonanej zgodnie z prawem. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji PINB z [...]kwietnia 2023r., nr [...]a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 3. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. 1. Istota sprawy sprowadza się do oceny decyzji organów, w których orzeczono o rozbiórce ganku dobudowanego/rozbudowanego w 1998 r. do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na dz. nr ewid. [...]przy ul. [...]. Adresatami takich decyzji organów obu instancji byli nabywcy nieruchomości, gdyż nie uzyskali oni pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu wymaganego decyzją z [...] czerwca 2003 r. zobowiązującej poprzednich właścicieli do uzyskania takiego pozwolenia na użytkowanie. 2. Z akt sprawy wynikają następujące okoliczności mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia: - PINB decyzją z [...] czerwca 2003 r. nakazał ówczesnym inwestorom (J.N. i H.N) uzyskać, w wyznaczonym terminie, pozwolenie na użytkowanie od właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanego sporego ganku (decyzja ta została wydana w oparciu o art. 49 p.b.); decyzja ta była ostateczna i prawomocna; - z akt sprawy nie wynika, aby decyzja o pozwoleniu na użytkowanie spornego ganku została wydana; - skarżący nabyli nieruchomość (z istniejącym dobudowanym gankiem) przy ul. [...]w 2006 r.; - pismem z [...] sierpnia 2022 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na dz. nr ewid. [...]przy ul. [...]oraz zobowiązał K.K.i KK. (nabywców tej nieruchomości) do przedłożenia dokumentów potwierdzających wykonanie obowiązku nałożonego decyzją PINB znak: [...]z [...] czerwca 2003 r. w zakresie uzyskania z organu administracji architektoniczno-budowlanej pozwolenia na użytkowanie ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego; - zobowiązani nie przedłożyli wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie; z przedłożonej przez skarżących dokumentacji powykonawczej sporządzonej przez inż. Z.W. (upr. bud. nr [...]) wynika, iż przebudowa przedmiotowego ganku miała miejsce w marcu 1998 r.; - [...]września 2022 r. PINB decyzją nr [...]ponownie nakazał rozbiórkę przedmiotowego obiektu; - MWINB w wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego decyzją nr 64/2023 z 17 stycznia 2023 r. uchylił decyzję PINB nr [...] i umorzył wszczęte zawiadomieniem z [...] sierpnia 2022 r. przez PINB postępowanie administracyjne w sprawie ganku dobudowanego do budynku mieszkalnego zlokalizowanego na dz. o nr ewid. [...]przy ul. [...]; organ obowiązał PINB do kontynuowania postępowania prowadzonego w przedmiotowej sprawie od 2003 r. (znak: [...]) z argumentacją wskazującą na to, że nie można było wszcząć ponownie postępowania w tej samej sprawie. 3. Zdaniem Sądu, postępowanie organów w niniejszej sprawie było nieprawidłowe z kilku zasadniczych względów. Po pierwsze – przypomnieć trzeba, że geneza niniejszego postępowania miała miejsce ponad 20 lat temu. Sporny ganek został wybudowany/rozbudowany w marcu 1998 r. a decyzja zobowiązująca ówczesnych właścicieli do uzyskania w wyznaczonym terminie, pozwolenia na użytkowanie od właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanego sporego ganku została wydana w 2003 r. Nie ulega wątpliwości, że podstawą prawną dla wydania takiej decyzji był ówczesny art. 49 p.b. Zgodnie z tym przepisem: "1. Nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. 2. Jeżeli właściciel obiektu budowlanego nie uzyska pozwolenia na użytkowanie, o którym mowa w ust. 1, przepis art. 48 stosuje się odpowiednio". Zgodnie zaś z ówczesnym art. 48 p.b.: "Właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ". Inaczej mówiąc, nie można było wydać nakazu rozbiórki jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego (budowa ganku miała miejsce w 1998 r.), ale właściciel zobowiązany był do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Jeżeli zatem właściciel nie przedłożył takiego pozwolenia, to nakaz rozbiórki mógł być wydany. Tymczasem z akt sprawy nie wynika, że decyzja rozbiórkowa została wydana do właścicieli (inwestorów) spornego ganku. Przypomnieć należy, że z akt sprawy nie wynika również, aby decyzja o pozwoleniu na użytkowanie spornego ganku została wydana. Brak decyzji o pozwoleniu na użytkowanie ganku obligował organy do wydania decyzji o rozbiórce bez zbędnej zwłoki. Inaczej mówiąc, już w 2003 r. powinna zostać wydana decyzja o rozbiórce przedmiotowego ganku a adresatami tej decyzji powinni być inwestorzy. Inwestorzy sprzedali zaś nieruchomość w 2006 r. a zatem organy przez 3 lata pozostawały bezczynne w tej kwestii. Dopiero po ponad 20 latach organy po wpłynięciu wniosku z 30 sierpnia 2021 r. pojęły postępowanie i czynności kontrolne, wskazując, że: "(...) w dniu 29.10.2021 r. przeprowadzono czynności kontrolne, w wyniku których ustalono, że na działce o nr ewid. gr. [...]przy ul. [...] znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny, parterowy, z poddaszem, niepodpiwniczony. Budynek murowany, pokryty dwuspadowym dachem o konstrukcji drewnianej, przykryty blachą stalową typu "blachodachówka". Do budynku przylega ganek, wybudowany przed 2003 r. przez poprzednich właścicieli, o wymiarach: szerokość 2,15 m, długość 3,20 m. Ganek został ocieplony po 2006 roku (po nabyciu nieruchomości przez nowych właścicieli - Państwa K.i K.K.)". Organy wskazały również (cytując odpowiednie przepisy i orzecznictwo TK), że do (...) do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ - wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz - w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 - art. 1 pkt 41". Zdaniem organów, zestawienie przepisów prawa w kontekście orzeczenia TK z dnia 18 października 2006 r. P 27/05 (OTK-A 2006/9/124) powodowało to, że w sprawach samowoli budowlanej obiektu budowlanego, którego pięcioletni termin zakończenia budowy upływał do dnia 10 lipca 2003 r. na zasadzie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. do spraw wszczętych stosuje się przepisy dotychczasowe. W sprawach takich ma zatem zastosowanie art. 49 ust. 1 p.b. w jego brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r. Po drugie - podjęcie czynności kontrolnych przez organ po ponad 20 latach w sprawie ganku budzi uzasadnione wątpliwości proceduralne, w tym zwłaszcza konstytucyjne. Zasadnie twierdzi skarżąca, że w niniejszej sprawie naruszono zasady konstytucyjne przez naruszenie art. 2 Konstytucji, w którym sformułowana została zasada demokratycznego państwa prawa oraz zasada sprawiedliwości społecznej, na którego zasady składają się m.in. przestrzeganie zasad poprawnego prawotwórstwa, jawność i jasność prawa oraz niedziałanie prawa wstecz, a także zasada ochrony praw niewadliwie nabytych, przez wydanie przez organ decyzji nakazującej rozbiórkę w 2023 r. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, istota tej zasady sprowadza się do nakazu takiego stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji (por. orzeczenie TK z 24 maja 1994 r., sygn. K 1/94, OTK w 1994 r. cz. I, poz. 10, s. 78; wyrok z 2 czerwca 1999 r., sygn. K 34/98, OTK ZU nr 5/1999, poz. 94, s. 482). Trybunat Konstytucyjny zwracał również w swoim orzecznictwie uwagę, że przy ocenie zgodności aktów normatywnych z wymienioną zasadą, należy ustalić, na ile oczekiwanie jednostki, że nie narazi się ona na prawne skutki, których nie mogła przewidzieć w momencie podejmowania decyzji i działań, są usprawiedliwione. Jednostka musi zawsze liczyć się z tym, że zmiana warunków społecznych lub gospodarczych może wymagać nie tylko zmiany obowiązującego prawa, ale również niezwłocznego wprowadzenia w życie nowych regulacji prawnych. Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nabywając nieruchomość w 2006 r. i przez kolejne lata nie wiedzieli i nie mogli przewidzieć, iż poprzedni właściciele nie dopełnili nałożonych na nich obowiązków, które narażą skarżących na skutki prawne w postaci nakazania rozbiórki przedmiotowego ganku. Z treści aktu notarialnego nabycia nieruchomości (w aktach sprawy) nie wynikają żadne dodatkowe obciążenia w zakresie nabywanej przez skarżących nieruchomości. Zasadnie wskazano w skardze, że skarżący nie mieli też możliwości wykonania obowiązku nałożonego na uprzednich właścicieli nieruchomości. Decyzją z [...] czerwca 2003 r. PINB wezwał uprzednich właścicieli do wykonania obowiązku przedłożenia dokumentacji pozwalającej uzyskać od organu administracji architektoniczno - budowlanej pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego ganku. Poprzedni właściciele nie wykonali obowiązku z 2003 r., a co za tym idzie brak było dokumentacji potwierdzającej zgodność aktualnego sposobu użytkowania ganku z przepisami prawa oraz uzyskanymi pozwoleniami. Niemożliwy jest zatem aktualnie do spełnienia przez skarżących obowiązek nałożony na nich w wezwaniu PINB z [...] sierpnia 2022 r. do przedłożenia takowej dokumentacji. Zdaniem Sądu, racjonalnie stanowione prawo nie może być "pułapką dla obywateli" a taką się stało w wyniku ponad 20 letniej bezczynności organów w tej sprawie. Skarżący nie mogli przedłożyć dokumentów potwierdzających wykonanie obowiązku nałożonego decyzją PINB znak: [...]z [...] czerwca 2003 r., ponieważ nie byli stroną tamtego postępowania. Nie mieli też żadnego wpływu na toczące się postępowanie z uwagi na to, że nie byli jeszcze wtedy właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Stali się nimi dopiero w 2006 r. Po trzecie – z akt sprawy nie wynika, że nowi właściciele zostali zobowiązaniu jakąkolwiek decyzją do uzyskania pozwolenia na użytkowanie spornego ganku. Organy w żadnej z decyzji podejmowanych w sprawie nie wyjaśniły, czy w niniejszej sprawie zachodzi tzw. następstwo prawne procesowe uregulowane przepisem art. 30 § 4 k.p.a. (poprzednik ustępuje z postępowania, a następca wstępuje w jego sytuację procesową, tak jakby od początku był stroną postępowania), czy też mamy do czynienia z tzw. zakazem sukcesji w prawie publicznym. Wskazać trzeba, że doktryna prawa administracyjnego przyjmuje co do zasady zakaz sukcesji na płaszczyźnie prawa publicznego, a więc niedopuszczalność przeniesienia praw i obowiązków wynikających z aktu administracyjnego. Istotą aktu administracyjnego jest bowiem jednostronne określenie, przez kompetentny organ administracyjny, praw oraz obowiązków zindywidualizowanego adresata w konkretnej sytuacji i na podstawie konkretnego stanu prawnego (J. Łętowski, Prawo administracyjne. Zagadnienia podstawowe, Warszawa 1990, s. 183). Od tej reguły istnieją jednak wyjątki, które znajdują umocowanie w wyraźnej normie prawnej. W sferze stosunków budowlanych takim wyjątkiem jest np. art. 40 p.b., który ustala warunki przeniesienia pozwolenia na budowę i decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, a także określa, komu przysługuje przymiot strony w takiej sprawie. Decyzja o pozwoleniu na budowę nie może być zatem przeniesiona w drodze cywilnoprawnej, nawet jeżeli przeniesiono prawo własności do nieruchomości, na której inwestycja jest realizowana. To samo dotyczy zresztą przeniesienia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych. Przepis ten w dużym stopniu upraszcza oraz przyspiesza proces inwestycyjno-budowlany, ponieważ umożliwia przeniesienie uprawnień i obowiązków wynikających z wyżej wskazanej decyzji na rzecz innej osoby, bez potrzeby powtórnego przeprowadzania pełnego, wymaganego przepisami prawa, bardzo często czasochłonnego i kosztownego postępowania w sprawie wydania tych decyzji. Zatem przenoszenie praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej jest na gruncie prawa administracyjnego co do zasady niedopuszczalne. Po czwarte – Sąd w niniejszej sprawie uchylił zaskarżone decyzje obu instancji i umorzył postępowanie administracyjne. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 698/20). Kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwia, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok WSA w Poznaniu z 1 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1076/22). Zatem w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie jest zasadne dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego, faktycznie rozpoczętego ponad 20 lat temu. Jest to tym bardziej zasadne, że nałożony decyzją z 2003 r. obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie ganku: a) został nałożony na poprzednich inwestorów właścicieli nieruchomości (w tym ganku), b) decyzja z 2003 r. ta była ostateczna i prawomocna, c) przez ponad 20 lat decyzja ta nie była egzekwowana, d) formalnie taki obowiązek przedłożenia dokumentów umożliwiających wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nie został w żadnej decyzji nałożony na nowych właścicieli (nabywców nieruchomości). Dodatkowo należy wskazać, że na podstawie obecnie obowiązujących przepisów roboty budowlane polegające na przebudowie przydomowych ganków nie wymagają pozwolenia na budowę, jak również zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej (art. 29 ust. 4 pkt 1 b p.b.). Przy określaniu, czy obiekt budowlany jest gankiem, decydująca powinna być funkcja takiego obiektu. Gdy jego funkcją jest ochrona wejścia przed deszczem, wiatrem i słońcem, to można mówić o ganku. Jednakże, jeżeli do ściany, w której są drzwi prowadzące na zewnątrz budynku dobudowuje się pomieszczenie wykraczające poza taką ochronną funkcję, to brak podstaw, aby przyjąć, że chodzi o budowę ganku (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 1566/17). 4. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Uznając jednocześnie, że z uwagi na stwierdzony charakter naruszenia prawa brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd postępowanie to umorzył (pkt II sentencji wyroku). O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi oraz koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika strony skarżącej, Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku zgodnie z art. 200 p.p.s.a. oraz z art. 205 § 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło