VII SA/Wa 2360/16
WyrokWSA w Warszawie2017-08-09
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Maria Tarnowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Ministra Zdrowia utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, narusza prawo?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Ministra Zdrowia nie narusza prawa. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z przepisów ustawy i rozporządzeń, a Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest uprawnionym wierzycielem w tym zakresie. Odmowa poddania się obowiązkowym szczepieniom, w tym badaniom kwalifikacyjnym, nie może być usprawiedliwiona powołaniem się na prawo do odmowy świadczenia zdrowotnego, gdyż przepisy szczególne (ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi) wyłączają tę możliwość w przypadku szczepień obowiązkowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. R. na postanowienie Ministra Zdrowia, które utrzymało w mocy postanowienie Wojewody o uznaniu za niezasadne zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wojewoda nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący zarzucił m.in. niedopuszczalność egzekucji, niewykonalność obowiązku oraz naruszenie przepisów proceduralnych. Minister Zdrowia uznał zarzuty za niezasadne, wskazując na właściwość organów i podstawy prawne obowiązku szczepień.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), sędzia WSA Maria Tarnowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę
Minister Zdrowia postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 w zw. z art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm., dalej u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia M. R. - utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 uznające za niezasadne zarzuty w sprawie prowadzonego przez Wojewodę [...] postępowania egzekucyjnego w zakresie zastosowania grzywny w celu przymuszenia do wykonania przez zobowiązanego obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] lutego 2016 r.
Organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. Wojewoda [...] nałożył na M. R., 300 zł grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniego syna E. R. (ur. [...] sierpnia 2014 r.) obowiązkowym szczepieniom ochronnym, zgodnie z ww. tytułem wykonawczym i wezwał do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Jednocześnie Wojewoda wezwał do wykonania obowiązku w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia pod rygorem nakładania kolejnych grzywien w tej samej lub wyższej kwocie.
Minister Zdrowia uznał zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem wskazując, że podstawę zarzutów stanowiły przepisy art. 33 § 1 pkt 2, 5 i 9 u.p.e.a. (brak wymagalności, niewykonalność obowiązku, niewłaściwość organu egzekucyjnego). Podkreślił, ze zgodnie z art. 34 § 1 pkt 1-5 i 7 u.p.e.a stanowisko wierzyciela wyrażone w postanowieniu jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Odnośnie zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, Minister wyjaśnił, iż przepisy prawa wskazują, że wojewoda jest organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 20 ust. 1 u.p.e.a.). Z kolei Państwowi Powiatowi Inspektorzy Sanitarni są wierzycielami ww. obowiązków. Do ich uprawnień należy wystawienie i doręczenie upomnienia do zobowiązanego, wystawienie tytułu egzekucyjnego i przekazanie wojewodzie celem egzekucji obowiązku (art. 15 § 1, 26 § 1 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 2 oraz art. 5 pkt 3 i 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do zakresu zadań jej organów należy m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, w tym ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowanie nadzoru w tym zakresie, a także wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie - w przypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ww. ustawy, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad wykonawstwem szczepień są państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni. Właściwość miejscową Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa miejsce zamieszkania osób zobowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym. Zatem organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. są uprawnione do żądania wyegzekwowania szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1 a pkt 13 ww. ustawy.
Organ stwierdził, że zarzuty zażalenia stanowią one wyłącznie polemikę z argumentami Wojewody oraz PPIS, gdyż podstawy prawne obowiązku szczepień oraz ich celowość wyjaśniono skarżącemu w zaskarżonym postanowieniu.
Dalej wyjaśnił, że podstawą prawną nałożenia obowiązku szczepień przeciw wybranym chorobom zakaźnym jest art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r., poz. 947), który zobowiązuje osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy w odniesieniu do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. dziecko) odpowiedzialność za wypełnienie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad tą osobą prawną pieczę, albo jej opiekun faktyczny (zwykle są to rodzice). Niepoddawanie dziecka przez rodziców obowiązkowym szczepieniom ochronnym ogranicza prawo dziecka do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego, służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych i naraża dziecko na zachorowanie lub utratę zdrowia w wyniku chorób zakaźnych - przez co narusza dobro dziecka i tym samym narusza istotę jego praw.
Organ podkreślił również, iż szczepienie ochronne polega na podaniu szczepionki przeciw chorobie zakaźnej, w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Według ww. ustawy szczepienie ochronne jest świadczeniem zdrowotnym w rozumieniu art. 5 pkt 40 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581) mającym działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich udzielania.
W przypadku obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązek poddania się szczepieniom wynika wprost z ustawy, a więc zgoda szczepionego bądź jego przedstawiciela ustawowego (rodzica) jest zbędna.
Odnosząc się do oświadczenia skarżącego, iż nie otrzymał tytułu wykonawczego, Minister wskazał, iż nie jest ono wiarygodne. W zarzutach M. R. wskazał brak wymagalności obowiązku pisząc, "W tytule wykonawczym w polu 5. Treść obowiązku podano: Poddanie dziecka E. R. urodzonego [...].08.2014 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko gruźlicy w punkcie szczepień u wybranego przez zobowiązanego świadczeniodawcę". Z zacytowanego fragmentu dokumentu nie wynika, aby treść tytułu nie była mu znana, skoro się na ten dokument powołuje. Ponadto, w zgłoszeniu zarzutów, Skarżący nie kwestionował niedoręczenia tytułu wykonawczego.
Skargę na ww. postanowienie złożył M. R. i wnosząc o jego uchylenie zarzucił:
- naruszenie art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej tytułu wykonawczego PPI i art. 29 § 2 w zw. z art. 29 § 1 cyt. ustawy poprzez niewydanie postanowienia o przystąpieniu do egzekucji, mimo że tytuł wykonawczy z dnia 4.02.2016 r. nie podlegał egzekucji administracyjnej,
- dotknięcie postanowienia wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia w warunkach nieważności w postaci niewykonalności nałożonego obowiązku,
- naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a. przez wydanie postanowienia pomimo nieistnienia obowiązku w dniu jego wydania,
- naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. z uwagi na brak pełnego uzasadnienia postanowienia, poprzez niespełnianie przez postanowienie Wojewody warunków ww. przepisu, w tym poprzez nieuzasadnienie zasadności nałożenia grzywny,
- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niezbadaniu istotnego dla sprawy faktu tj. przyczyny której szczepienie nie zostało wykonane,
- naruszenie art. 10 § 1 oraz art. 81 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i stanowisk oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków kodeksu postępowania administracyjnego polegające na niepowiadomieniu skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do materiału sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sąd poddał ocenie legalność postanowienia Ministra Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2016 r. i uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 1a pkt 7 u.p.e.a. organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. W myśl art. 20 § 1 pkt 1 upea organem mającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda.
Egzekucji administracyjnej podlegają m.in. obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego (art. 2 § 1 pkt 10 upea).
W tej sprawie obowiązkiem tym jest wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2013 r. poz. 947 ze zm.) obowiązek poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym wymienionym w treści zaskarżonego postanowienia. Obowiązek wynika z wydanego na podstawie art. 17 ust. 10 ustawy, rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086 ze zm.), w szczególności § 3 tego rozporządzenia. Jest on także konkretyzowany komunikatami GIS w sprawie programu szczepień ochronnych na dany rok, wydawanymi na podstawie art. 17 ust. 11 ww. ustawy.
Wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (art. 1a pkt 13 upea). Zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 upea, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy jest m. in. dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa – organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. W rozpatrywanej sprawie podmiotem tym pozostaje Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, jak wynika z art. 2, art. 4 ust. 1, art. 5 pkt 3, art. 10 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.). Ostatni przepis ustanawia domniemanie kompetencji właściwego miejscowo PPIS w tego rodzaju sprawach.
Zobowiązanym w takim postępowaniu egzekucyjnym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej jak też osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 upea). W rozpatrywanej sprawie podmiotem zobowiązanym są rodzice dziecka, co do których istnieje ustawowy obowiązek poddania go szczepieniom ochronnym, o których mowa w art. 5 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W myśl tego przepisu w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 i 742).
Na podstawie art. 26 § 1 upea organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w wyniku wystawienia wobec skarżącego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w M. w dniu [...] lutego 2016 r. tytułu wykonawczego nr [...]. Tytuł ten wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej został przesłany do Wojewody [...], który, jako organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne, doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz wydane w dniu [...] marca 2016 r. postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
Zobowiązanemu, na podstawie art. 33 § 1 upea przysługiwało uprawnienie do złożenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji, z którego - z zachowaniem terminu – skorzystał.
Wskazać należy, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie ich treść, przy czym - zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 upea. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Co równie istotne, zgodnie z omawianą regulacją zasadą jest, że postanowienie organu egzekucyjnego winno być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela, które w przypadkach wskazanych w art. 34 § 1 ma charakter wiążący dla organu egzekucyjnego.
Na postanowienie wierzyciela, zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a., przysługuje zażalenie. Skarżący złożył wprawdzie zażalenie, ale po upływie ustawowego terminu, a zatem stało się ono ostateczne. Wojewoda [...] jako organ egzekucyjny, po otrzymaniu ww. ostatecznego postanowienia mógł więc wydać postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów.
Skarżący zgłosił zarzuty na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 (brak wymagalności obowiązku), pkt 5 (niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym) oraz pkt 9 (prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ).
Zdaniem Sądu stanowisko odnośnie naruszenia art. 29 upea poprzez niezbadanie dopuszczalności egzekucji administracyjnej, która według skarżącego była niedopuszczalna ze względu na brak uprawnień PPIS oraz nieistnienie obowiązku, jest całkowicie chybione.
Powtórzyć trzeba, że zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, do jej zadań należy ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Jest to zatem regulacja przyznająca organom Państwowej Inspekcji Sanitarnej kompetencje wierzyciela - uprawnionego do żądania wykonania obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (art. 1a pkt 13 upea). Zgodnie bowiem z art. 5 § 1 pkt 2 upea, uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających bezpośrednio z przepisów prawa jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisu prawa, nie ma zatem podstawy prawnej do jego konkretyzacji w formie decyzji administracyjnej.
Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do: poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W art. 17 ust. 1 tej ustawy wskazuje się, że osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi. W myśl art. 17 ust. 10 pkt 1 i pkt 2 cyt. ustawy minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia: m.in. wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych oraz osoby lub grupy osób obowiązane do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Przepis ten stanowi podstawę obowiązywania rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym ustalono zakres obowiązkowych szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach oraz w jakim okresie życia podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie. W dalszej kolejności podnieść należy, że w oparciu o art. 17 ust. 11 cyt. ustawy, Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 oraz art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. Taki sposób regulacji pozwala przyjąć, że obowiązek poddania szczepieniu ochronnemu istnieje i wynika bezpośrednio z mocy przepisów ustawowych, w szczególności z cyt. wyżej rozporządzenia. Natomiast w ogłaszanym na dany rok przez Głównego Inspektora Sanitarnego komunikacie o Programie Szczepień Ochronnych zawarte są specjalistyczne informacje z zakresu medycyny dotyczące technicznych kwestii wykonania obowiązku szczepienia; nie można z niego więc wywieść dodatkowych norm, niż te wynikające z cyt. wyżej ustawy i rozporządzenia (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 1312/13; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 628/15).
Wbrew zarzutom skargi, nie było zatem powodu, aby ustanowiony na podstawie powszechnie obowiązujących regulacji prawa obowiązek, nie mógł być wykonany.
Mając natomiast na uwadze argumenty skarżącego odwołujące się do wynikającego z konstytucyjnych wolności człowieka uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu w oparciu o art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta dodać należy, iż ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tego uprawnienia. Uprawnienie to jest wyłączone, jeżeli przepisy odrębne stanowią inaczej (art. 15 tej ustawy) a zatem, między innymi, w odniesieniu do szczepień ochronnych obowiązkowych z mocy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Odnosząc się do braku wymagalności ww. obowiązku wskazać należy, iż wbrew stanowisku skarżącego, nie świadczy o powyższym brak aktualnego badania kwalifikacyjnego spowodowany niestawiennictwem rodzica z dzieckiem we wskazanym podmiocie leczniczym. Zgodnie z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ww. ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Powyższych uregulowań nie można rozumieć inaczej niż, w ten sposób, że obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniom kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych. Nie można zatem skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego wynikający wyłącznie z faktu niestawiennictwa w podmiocie leczniczym. Konieczność wykonania takiego badania bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia sprawia, iż odmowa wzięcia w nim udziału uniemożliwia wykonanie szczepienia. Jest zatem w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu jak już wspomniano nie można przeciwdziałać wykorzystując art. 16 ustawy o prawach pacjenta.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 119 upea zaznaczyć trzeba, że wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grupy osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określone w art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 849). Zgodnie z § 2 pkt 2 ww. rozporządzenia, szczepienia przeciwko gruźlicy (do wykonania których u małoletniego E. R., skarżący został zobowiązany) są objęte obowiązkiem szczepień ochronnych. Szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko ww. chorobom, został określony w ogłoszonym w dzienniku urzędowym Ministra Zdrowia - Komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 października 2015 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2016 i zgodnie z nim szczepienia przeciwko gruźlicy, powinny być wykonane w ciągu 24 godzin po urodzeniu się dziecka.
Szczepienia obowiązkowe są realizowane przez osoby upoważnione, będące realizatorami obowiązkowych szczepień ochronnych w terminach i zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek i z aktualną wiedzą medyczną. Terminy realizacji obowiązku wykonania poszczególnych szczepień są uwarunkowane zaleceniami, jakie definiuje Program - w zależności od kalendarzowego wieku dziecka. Wobec powyższego brak jest podstaw do uznania zaskarżonego postanowienia za niezgodne z ww. art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wbrew twierdzeniu skarżącego, PPIS w [...] uprawniony był do podejmowania działań, zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do skarżącego upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego.
Podobnie na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. Zauważyć należy, iż zarzut ten nie odnosi się do zaskarżonego postanowienia Ministra, lecz do postanowienia Wojewody. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia Ministra Zdrowia spełnia zaś wymagania art. 124 § 2 k.p.a.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 77 k.p.a., należy podnieść, iż z przedstawionych przez organ I instancji akt sprawy wynika, że okoliczności sprawy zostały należycie wyjaśnione, materiał zebrany w sprawie jest pełny. Nie było potrzeby prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia przyczyny, dla której szczepienie nie zostało wykonane, skoro rodzice nie stawili się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne i szczepienie, co potwierdził również sam skarżący. Nie dostarczył również zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepienia obowiązkowego u małoletniego E. R..
Z wniosku PPIS do Wojewody z dnia 4 lutego 2016 r. wynika, iż M.R. informował PPIS, że nie posiada zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do szczepień syna jednak w dalszym ciągu będzie zabiegać o kolejne wizyty u lekarzy specjalistów w celu uzyskania odroczenia od szczepień.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. w którym skarżący podnosi, iż brak było powiadomienia o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i stanowisk w sprawie oraz możliwości zgłoszenia żądań i wniosków, co stanowi naruszenie podstawowego prawa strony należy zauważyć, że skuteczność zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. uzależniona jest od wykazania przez skarżącego, iż uchybienie organu pozbawiło go możliwości dokonania konkretnej czynności. W przedmiotowej sprawie Skarżący nie wykazał, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło mu dokonanie konkretnej czynności procesowej.
W świetle przedstawionej argumentacji nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), skargę - jako nieuzasadnioną - oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło