VII SA/Wa 2369/23
WyrokWSA w Warszawie2024-01-25
Skład orzekający: WSA Tomasz Janeczko, WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, Katarzyna Tomiło – Nawrocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji architektoniczno-budowlanej może wydać decyzję o pozwoleniu na budowę, jeśli inwestor złożył oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a istnieją wątpliwości co do jego prawdziwości, ale jednocześnie istnieją inne podstawy prawne (np. decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i zezwolenie na niezwłoczne zajęcie) potwierdzające prawo inwestora do dysponowania nieruchomością?Ratio decidendi
Organ administracji architektoniczno-budowlanej może wydać decyzję o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli istnieją wątpliwości co do oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem, że istnieją inne, prawomocne decyzje (np. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości lub zezwolenie na niezwłoczne zajęcie) potwierdzające prawo inwestora do dysponowania nieruchomością. Toczące się postępowania sądowe dotyczące tych decyzji nie wpływają na uprawnienia inwestora wynikające z tych ostatecznych decyzji administracyjnych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. A. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która utrzymała w mocy decyzję Wojewody o pozwoleniu na budowę elektroenergetycznej linii napowietrznej. Skarżący kwestionował prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wskazując na wadliwość oświadczenia inwestora oraz fakt, że obiekt budowlany został już zrealizowany na podstawie nieostatecznej decyzji. Organ odwoławczy uznał, że inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane na podstawie decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i zezwolenia na niezwłoczne zajęcie, a także że inwestycja była zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego i innymi przepisami.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Janeczko, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak – Pęczkowska, asesor WSA Katarzyna Tomiło – Nawrocka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. A. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lipca 2023 r. znak: DOR. 7110.89.2023.JOO; DOA.7110.173.2020 w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB" lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 27 lipca 2023 r., nr DOR.7110.89.2023.JOO, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2120/21 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2653/21, po ponownym rozpatrzeniu odwołania M. A. (dalej: "skarżący") utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], w części dotyczącej działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy.
Wojewoda [...] (dalej: "Wojewoda" lub "organ pierwszej instancji") decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], zatwierdził projekt budowlany i udzielił P. S.A. (dalej: "Spółka" lub "inwestor"), pozwolenia na budowę elektroenergetycznej linii napowietrznej 2x400 kV relacji SE C. - SE L. Systemowa Etap IV w zakresie budowy słupów nr 28, 101, 106, 123, 124, 125, 140, 141 oraz montażu przewodów w sekcjach 27-28, 52-53, 89-93, 93-94, 98-99, 100-101, 101-102, 105-107, 109-111, 111-113, 119-120, 120-121, 123-124, 124-126, 126-127, 139-141, 141-142, 142-143, 148-150, 153-154 w miejscowościach J., K. gmina S.: S., O., C., T. gmina P.; Miasto Ł.; S. W., S., P., W., K. gmina Ł.; K., S., C. gmina S.
Od powyższej decyzji, w części dotyczącej działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W., odwołanie wniósł skarżący.
Decyzją z dnia 21 września 2020 r., znak; DOA.7110.173.2020.JOO, GINB umorzył postępowanie odwoławcze, z uwagi na fakt, że skarżący w dacie złożenia odwołania nie posiadał przymiotu strony uprawniającego go do złożenia odwołania od ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. Z ustaleń poczynionych przez GINB, wynikało bowiem, że skarżący w dniu 5 maja 2020 r., zbył działkę nr ewid.[...] na rzecz innego podmiotu – S. G., a po zbyciu tej nieruchomości również złożył odwołanie od ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. Niezależnie od powyższego GINB dokonał oceny interesu prawnego skarżącego z tytułu przysługującej mu dzierżawy do ww. działki nr ewi. [...], w wyniku której stwierdzono, że dzierżawca lub inny podmiot wykazujący się prawem obligacyjnym do części nieruchomości nie jest podmiotem, któremu przysługują uprawnienia wynikające z przepisów ustawy Prawo budowlane, gdyż posiada on jedynie prawa zależne od podmiotu będącego właścicielem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi skarżącego na powyższą decyzję, wyrokiem z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2120/21, uchylił zaskarżoną decyzję. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2653/21 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że "niemniej - nawet przyjmując stanowisko organu, że składając odwołanie M. A. nie był już właścicielem opisanej nieruchomości - to organ winien wziąć pod uwagę, że S. G. udzielił skarżącemu w dniu 5 maja 2020 r. pełnomocnictwa notarialnego do reprezentowania go przed wszelkimi władzami (rep. [...]). O tym fakcie organ został poinformowany niewątpliwie przed wydaniem zaskarżonej decyzji, bo pismem skarżącego z dnia 4 lipca 2020 r. - wystosowanym w odpowiedzi na wezwanie organu z dnia 18 czerwca 2020 r. do wykazania własnego interesu prawnego. Co prawda w piśmie tym skarżący poinformował, że "pismo z dnia 15 czerwca 2020 r. złożyłem jako pełnomocnik Stanisława T. G.", jednak wyłącznie na podstawie tego stwierdzenia nie można było przyjąć - jak uczynił to organ - że była to pierwsza czynność, jaką podjął w imieniu obdarowanego - a więc odwołanie złożył w mieniu własnym. Nawet jeżeli organ miał wątpliwości w tym zakresie, to winien był zwrócić się - poprzez skarżącego - do S. G., czy podtrzymuje zarzuty odwołania, informując jednocześnie o ewentualnych skutkach braku odpowiedzi. Obowiązkiem organu - jak to już zostało wyżej podniesione - było bowiem takie prowadzenie postępowania, aby strony i inne osoby w nim uczestniczące nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, zwłaszcza, że skarżący nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem".
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, opisaną na wstępie decyzją GINB utrzymał w mocy decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...].
W pierwszej kolejności organ odwoławczy zwrócił uwagę, że jak wynika z treści Księgi Wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy L. w Ś., skarżący jest, na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 20 lutego 2023 r., Rep A nr [...], aktualnym właścicielem ww. działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W.
Wobec powyższego, a także uwzględniając stanowisko WSA zawarte w ww. wyroku z dnia 24 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2120/21 oraz charakter postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, GINB wskazał, że aktualnie skarżący posiada przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu, zaś złożone odwołanie podlega merytorycznemu rozpoznaniu.
Przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy GINB wyjaśnił, że w toku postępowania odwoławczego przepisy ustawy Prawo budowlane uległy wielokrotnym zmianom w tym m. in. w oparciu o przepisy ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) zmianie uległa m.in. treść przepisów art. 33, 34 i 35 Prawa budowlanego. Zgodnie jednak z art. 25 ww. ustawy zmieniającej do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym należy wskazać, że w przedmiotowej sprawie ocena zgodności projektowanego zamierzenia będzie miała na podstawie przepisów obowiązujących przed nowelizacją dokonaną ww. ustawą z 13 lutego 2020 r.
Stosownie do treści przepisu art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył wniosek w tej sprawie w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz temu kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższe dokumenty inwestor winien dołączyć do wniosku o pozwolenie na budowę (art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego).
Mając na uwadze argumentację odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił, że złożenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest ułatwieniem dowodowym dla inwestora, który może wykazać ww. prawo poprzez złożenie oświadczenia bez konieczności załączania do wniosku dokumentów potwierdzających takie prawo. Treść tego oświadczenia powinna nawiązywać do przepisu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, definiującego prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jako tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienie do wykonywania robót budowlanych. Złożenie przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co do zasady zwalnia organy administracji z konieczności badania prawdziwości tego oświadczenia. Takie oświadczenie jest jednak tylko wówczas skuteczne, gdy z zebranego w sprawie materiału nie wynika wniosek przeciwny albo nie zachodzą wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym. Wynika to z tego, że takie oświadczenie zastępuje dowody istnienia tego prawa tylko do tego czasu, gdy inna osoba zakwestionuje jego zgodność z rzeczywistością i przedstawi dowody podważające jego treść. Konkludując GINB wskazał, że oświadczenie przewidziane w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa Budowlanego, pomimo że jest składane pod rygorem odpowiedzialności karnej, może być ocenione przez organ przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, w tym zwłaszcza w sytuacji posiadania przez ten organ informacji świadczących o jego niewiarygodności.
W ocenie organu odwoławczego, z taką niewiarygodnością mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Jak bowiem wynika z analizy treści złożonego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, inwestor wskazał, iż jego tytuł prawny do ww. działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. wynika z decyzji znak; [...] i decyzji znak: [...]. Analiza akt sprawy wykazała natomiast, że Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2020 r., znak: [...], uchylił w całości decyzję Starosty Ł. z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...] (ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej położonej w W. Gm. Ł., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,15 ha (obręb ewidencyjny — W., jednostka ewidencyjna Ł. - obszar wiejski) i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Natomiast decyzją z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty Ł. z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...] (zezwalającą P. S.A. z/s w K. na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, położonej w W. Gm. Ł., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,15 ha obręb ewidencyjny – W., jednostka ewidencyjna Ł. - obszar wiejski), i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Innymi słowy dokumenty, wskazane w złożonym przez inwestora oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, z którego inwestor wywodził przysługujący mu tytuł prawny do nieruchomości, nie funkcjonują już w obrocie prawnym. To jednak w toku postępowania odwoławczego GINB ustalił, iż Starosta Ł. decyzją z dnia [...] maja 2020 r, znak: [...], ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. Natomiast decyzją z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], Starosta Ł. zezwolił Spółce na niezwłoczne zajęcie części działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wojewoda decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Ł. z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], zaś decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Ł. z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...]. Jednocześnie GINB wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt: II SA/Lu 688/21 i wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 689/21, oddalił skargi na ww. rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego. Powyższe wyroki nie są jednak prawomocne.
Wobec powyższego GINB wskazał, że zarówno w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również na dzień wydania decyzji przez GINB, inwestor dysponował tytułem prawnym do nieruchomości nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. Toczące się postępowanie sądowoadministracyjne nie wpływa na uprawnienia inwestora wynikające z ww. decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości oraz decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie terenu. Powyższe decyzje są ostateczne w administracyjnym toku instancji i wywołują wszystkie skutki prawne z nich wynikające. Z uzyskanych przez GINB wtoku postępowania odwoławczego informacji, nie wynika zaś aby na etapie postępowania sądowo-administracyjnego nastąpiło wstrzymanie ich wykonanie. Tym samym należy wskazać, że inwestor, dokonał czynności o których mowa w ww. art. 32 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego.
Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że analiza akt sprawy wykazała, że sporna inwestycja w części dotyczącej działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. zgodna jest z decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w L. z dnia [...] czerwca 2019 r., znak: [...], a także z ustaleniami uchwały Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] września 2018 r., Nr [...], w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - etap I dla napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV relacji C.- L. Systemowa. Część działki nr ewid. [...], objętej sporną inwestycją znajduje się na terenie oznaczonym w ww. planie symbolem 8E - tereny obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej najwyższych napięć - elektroenergetyka.
GINB podniósł, że stosownie do art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Analiza akt sprawy wykazała, że projekt zagospodarowania terenu w części dotyczącej działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. zgodny jest z przepisami.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że inwestor, w części dotyczącej działki nr ewid. [...], położonej w miejscowości W., przedstawił kompletny projekt budowlany sporządzony przez osoby posiadające wymagane uprawnienia budowlane wraz z wymaganymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i sprawdzeniami, zawierający informacje dotyczące bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b ustawy Prawo budowlane, oraz zaświadczenia o których mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego. Wobec spełnienia przez inwestora, wymagań określonych w art. 32 ust. 4, art. 33 ust. 2 pkt 2 oraz art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, na podstawie art. 35 ust. 4 tej ustawy właściwy organ jest zobligowany do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Z uwagi na powyższe należało utrzymać w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2020 r., Nr [...], znak: [...], w części dotyczącej działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W.
Skarżący, nie zgadzając się z powyższą decyzją, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. Naruszenie przepisów postępowania, w sposób, który mógł mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
a) art. 138 §1 pkt. 1 k.p.a., przez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody [...], mimo że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego, tj.: art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, w brzmieniu sprzed wprowadzeniem zmian, dokonanych ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (dalej: p.b.) w zw. z art. 32 ust. 4 pkt. 2 Prawa budowlanego - przez przyjęcie, że inwestor dysponował prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, podczas gdy - nawet gdyby przyjąć, że prawo to ostatecznie zostało mu przyznane nie - jak sam wskazał - na podstawie decyzji z 2019 r., ale nowych decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości i zgodzie na jej niezwłoczne zajęcie, wydanych 4 maja 2020 r., to nastąpiło to już po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] kwietnia 2020 r., skarżona decyzja była zatem oczywiście wadliwa;
b) art. 7 k.p.a w zw. z art 77 k.p.a. - przez niepełne i niewystarczająco wnikliwe zbadanie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj.: niezbadanie, a w efekcie pominięcie okoliczności, że słup energetyczny na działce nr ewid. [...] w W., już istnieje i został zrealizowany w okresie 18-22 maja 2020 r, tj. już po wniesieniu odwołania od decyzji Wojewody [...], udzielającej pozwolenia na budowę;
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 32 ust. 4a p.b. w zw. z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego i w zw. z art. 130 §2 k.p.a. – przez ich nieuwzględnienie i utrzymanie w mocy decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę wobec obiektu już istniejącego, zrealizowanego na podstawie nieostatecznej decyzji organu pierwszej instancji, i to już po wniesieniu odwołania przez Skarżącego, który to fakt wstrzymywał wykonalność zaskarżonej decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę;
Wobec powyższego skarżący wniósł o:
1. uchylenie skarżonej decyzji, jak również decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], znak: [...], w części dotyczącej działki nr ewid. [...], położonej w miejscowości W. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji;
2. zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów, dodatkowo wskazując, że utrwalone jest stanowisko, że obowiązujące przepisy Prawa budowlanego nie przewidują możliwości uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w odniesieniu do obiektu już istniejącego.
GINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "p.p.s.a."). Przy czym podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd nie dopatrzył się przy jej wydaniu naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego.
Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie ma fakt, że sprawa ta była już przedmiotem orzekania przez tutejszy Sąd, który prawomocnym wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję.
Wobec powyższego na gruncie przedmiotowej sprawy znajduje art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, to wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Jednakże ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą, w przypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyrok NSA z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98). Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie II, Wolters Kluwer, Warszawa 2006, s. 325-326 i B. Adamiak, Glosa do wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97, OSP 1999/5/101).
W niniejszej sprawie, z uwagi na śmierć S. G., któremu na mocy umowy darowizny z dnia [...] maja 2020 r. Rep [...] zostało przekazane prawo własności spornej nieruchomości. M. A. jest na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] lutego 2023 r., Rep [...] aktualnym właścicielem działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. Wobec tego zasadnie organ odwoławczy uznał skarżącego za stronę w niniejszym postępowania i rozpoznał jego odwołanie.
W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, który Sąd uznaje za podstawę do dalszych rozważań.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1186, dalej "Prawo budowlane").
W myśl art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowanego przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza:
1. Przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza:
1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;
4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7;
W niniejszej sprawie w świetle treści art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowanego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Sporna inwestycja jest zgodna z ustaleniami uchwały Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego plany zagospodarowania przestrzennego – etap I dla napowietrznej linii elektroenergetycznej 400kV relacji C.-L. Systemowa. Część działki ewidencyjnej nr [...], objętej inwestycją znajduje się na terenie oznaczonym w miejscowym planie symbolem 8E – tereny obiektów i urządzeń infrastruktury technicznej najwyższych napięć – elektroenergetyka. Inwestycja jest także zgodna z decyzją Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w L. z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...]. Analiza akt sprawy wykazała także, że projekt zagospodarowania tereny w części dotyczącej działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. jest zgodny z przepisami. Inwestor przedstawił kompletny projekt budowlany sporządzony przez osoby posiadające stosowne uprawnienia budowlane, wraz z wymaganymi opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i sprawdzeniami, a także zaświadczenia. Złożone dokumenty zawierają informacje odnoszące się do bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości oświadczenia złożonego przez inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością nr [...] położonej w miejscowości W. na cele budowlane.
Zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowanego do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowanego pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu kto m.in. złożył oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cel budowany.
Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, ilekroć w tej ustawie jest mowa o "prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane", należy przez to rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.
Z przepisu art. 32 ust. 4 Prawa budowanego wynika, że warunkiem udzielenia pozwolenia na budowę jest legitymowanie się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W konsekwencji składane oświadczenie wiedzy pełni jedynie funkcję środka dowodowego, który ma na celu przyspieszenie i usprawnienie postępowania w sprawie. Stwarza ono domniemanie, że deklarowane prawo przysługuje podmiotowi, który je złożył. Złożone oświadczenie, jako jeden ze środków dowodowych, jest bowiem skuteczne tylko o tyle, o ile z materiału zebranego w sprawie nie wynika wniosek przeciwny. Związane z tym oświadczeniem domniemanie może być obalone dowodami wskazującymi, że złożone oświadczenie nie odpowiada rzeczywistości.
Obowiązkiem organu administracji architektoniczno-budowlanej jest ocena, czy przedłożone oświadczenie uprawnia inwestora do prowadzenia określonych we wniosku o pozwolenie na budowę robót budowlanych. Jeżeli organ poweźmie wątpliwości co do jego prawidłowości i wiarygodności może wezwać inwestora do wykazania na podstawie dokumentów prawa do dysponowania konkretną nieruchomością na cele budowlane.
W niniejszej sprawie taka wątpliwość wystąpiła. Jak wynika bowiem z analizy treści złożonego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, inwestor wskazał, iż jego tytuł prawny do ww. działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. wynika z decyzji znak; [...] i decyzji znak: [...]. Analiza akt sprawy wykazała natomiast, że Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2020 r., znak: [...], uchylił w całości decyzję Starosty Ł. z dnia [...] grudnia 2019 r., znak: [...] (ograniczającej sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej położonej w W. Gm. Ł., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,15 ha (obręb ewidencyjny — W., jednostka ewidencyjna Ł. - obszar wiejski) i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Natomiast decyzją z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję Starosty Ł. z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...] (zezwalającą P. S.A. z/s w K. na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości, położonej w W. Gm. Ł., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,15 ha (obręb ewidencyjny – W., jednostka ewidencyjna Ł. - obszar wiejski), i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Wobec tego, wskazane w złożonym przez inwestora oświadczeniu o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, z którego inwestor wywodził przysługujący mu tytuł prawny do nieruchomości, nie funkcjonują już w obrocie prawnym. Jednakże w toku postępowania odwoławczego GINB ustalono, że Starosta Ł. decyzją z dnia [...] maja 2020 r, znak: [...], ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. Natomiast decyzją z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], Starosta Ł. zezwolił P. S.A. na niezwłoczne zajęcie części działki nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Ł. z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...], zaś decyzją z [...] lipca 2021 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję Starosty Ł. z dnia [...] maja 2020 r., znak: [...]. Jednocześnie GINB wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt: II SA/Lu 688/21 i wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 689/21, oddalił skargi na ww. rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego. Powyższe wyroki nie są jednak prawomocne.
Wobec tego uznać należy, jak zasadnie zwrócił także na to uwagę organ odwoławczy, zarówno w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, jak również na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy, inwestor dysponował tytułem prawnym do nieruchomości nr ewid. [...] położonej w miejscowości W. Toczące się postępowanie sądowoadministracyjne nie wpływa na uprawnienia inwestora wynikające z ww. decyzji ograniczającej korzystanie z nieruchomości oraz decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie terenu. Powyższe decyzje są ostateczne w administracyjnym toku instancji i wywołują wszystkie skutki prawne z nich wynikające. Należy wyjaśnić, że przed wydaniem decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości została wydana decyzja ograniczająca sposób korzystania z tej nieruchomości. W konsekwencji ograniczono skarżącemu prawa własności do nieruchomości. To uprawnienie organów administracji może być realizowane wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego gruncie niezbędnych prac związanych z przeprowadzeniem określonej inwestycji, a negocjacje między inwestorem a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość. Daje to możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych.
W sprawie istniały również inne przesłanki do wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm., dalej: "u.g.n."). Udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących podyktowane było także interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem inwestora oraz ważnym interesem gospodarczym. Realizowane przez spółkę przedsięwzięcie jest bowiem celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Mając powyższe na względnie za chybione należy uznać zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego.
W niniejszej sprawie spełnione zatem zostały warunki do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w świetle art. 35 ust. 1 Prawa budowanego.
Przede wszystkim zwrócenia uwagi wymaga, że zmiana brzmienia art. 28 ust. 1 ustawy Prawa budowlanego, polegająca na wyeliminowaniu przez ustawodawcę z treści tego przepisu słowa "ostatecznej", która nastąpiła z dniem 28 czerwca 2015 r. na mocy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 443), nie jest jednolicie interpretowana w doktrynie i orzecznictwie. Z jednej strony w doktrynie wyrażany jest pogląd, że aktualnie inwestor co do zasady ma prawo rozpocząć roboty budowlane na podstawie nieostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Z drugiej strony w orzecznictwie wyrażane jest stanowisko, że art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, należy interpretować w ten sposób, że co do zasady wykonaniu podlega ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę, natomiast nieostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę podlega wykonaniu wyłącznie w przypadkach, o jakich mowa w art. 130 § 3 i 4 k.p.a. Podstawę rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych stanowi pozwolenie na budowę, zaś reguły wykonalności tej decyzji normuje art. 130 k.p.a. (por. np. wyroki NSA z 18 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2784/19 i z 19 września 2018 r., sygn. akt II OSK 151/18). W niniejszej sprawie decyzji z dnia 22 kwietnia 2020 r. udzielającej inwestorowi pozwolenia na budowę, nadano rygor natychmiastowej wykonalności, w konsekwencji wykonaniu podlegała decyzja nieostateczna. W sprawie zachodził przewidziany w art. 130 § 3 pkt 1 k.p.a. wyjątek umożliwiający rozpoczęcie i realizację inwestycji na podstawie decyzji nieostatecznej.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy wskazać, że także i one nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie Sądu z akt administracyjnych sprawy wynika, że organy orzekające w sprawie instancji przeprowadziły postępowanie zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego – art. 7 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Sąd z urzędu nie dopatrzył się także innych naruszeń postępowania skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze przeprowadzone postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę zostało przeprowadzone w sposób szczegółowy, zebrano w sposób wyczerpujący i rozpatrzono cały materiał dowodowy. Dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocena udowodniła, że inwestor spełnił warunki do wydania przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem Sądu, nie można zarzucić organowi naruszenia przepisów prawa materialnego, ani procesowego, które mogłoby uzasadniać odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
W tym stanie rzeczy uznać należy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło