VII SA/Wa 2371/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010r., nr [...] w przedmiocie: odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić R. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek R. K. na formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 15 marca 2011r. odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Na to postanowienie został złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 15 marca 2011r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z nadesłanego formularza wynika, że skarżąca wraz z mężem zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 37,20 m ² i utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez siebie oraz małżonka w łącznej wysokości 4.000,00 złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że ma na utrzymaniu zwierzęta domowe. Wyszczególniła, że ponosi miesięcznie następujące koszty: opłatę za czynsz w wysokości 205,00 złotych, opłatę za energię w wysokości 80,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 132,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 50,00 złotych, opłatę RTV 105 złotych, paliwo do samochodu 150,00 złotych, węgiel 180,00 złotych, drewno 80,00 złotych, leki 150-250,00 złotych, wydatki na weterynarza 50-70,00 złotych, leki dla psa 80,00 złotych, ubezpieczenie OC i przegląd 100,00 złotych, ubezpieczenia 50,00 złotych, wydatki na wyżywienie 800-1.000,00 złotych, wydatki na wyżywienie dla kotów 231,00 złotych, na wyżywienie dla psa 462,00 złotych, spłatę kredytu w wysokości 350,00 złotych, kwotę 70,00 złotych na środki czystości oraz kwotę 20,00 złotych na czasopisma. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Informacje przedstawione w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwalają na uznanie, że skarżąca jest osobą ubogą, dla której poniesienie całości czy też części kosztów postępowania wiązałoby się z pozbawieniem jej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, których środki do życia są tak ograniczone, że nie wystarczają na zaspokojenie podstawowych świadczeń umożliwiających egzystencję. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie uprawdopodobniła, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej uprawniającej do zwolnienia od kosztów sądowych, otrzymuje ona stały miesięczny dochód a ponoszone przez nią wydatki są wydatkami typowymi ponoszonymi przez społeczeństwo. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącej ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącej należy stwierdzić, że uiszczenie aktualnie wymaganych kosztów sądowych jest możliwe bez uszczerbku w jej koniecznym utrzymaniu. Skarżąca nie wykazała żadnych nadzwyczajnych okoliczności wpływających na kondycję budżetu domowego jak np. nadzwyczajne koszty leczenia. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Odnośnie argumentacji dotyczącej konieczności ponoszenia kolejnych kosztów w sprawie podać należy, że strona przewidując realizację swoich praw przed sądem powinna w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego postępowania i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Dodatkowo należy zauważyć, że wydatki ponoszone na utrzymywanie zwierząt domowych nie można uznać, za koszty związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb w gospodarstwie domowym skarżącej. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ww. postanowił jak w sentencji postanowienia