VII SA/Wa 2371/19

WyrokWSA w Warszawie2019-11-13

Skład orzekający: Tomasz Janeczko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia) w sytuacji, gdy organ I instancji odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę z powodu braku prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Wojewoda nieprawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. Prezydent prawidłowo ustalił brak prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co stanowiło wystarczającą podstawę do odmowy wydania pozwolenia na budowę, czyniąc dalsze sprawdzenia projektu budowlanego bezcelowymi. W związku z tym, uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było nieuzasadnione i naruszało zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody uchylającej decyzję Prezydenta odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Prezydent odmówił wydania pozwolenia, uznając, że inwestor nie wykazał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pomimo złożonego oświadczenia. Wojewoda uchylił tę decyzję, wskazując na naruszenie przez Prezydenta przepisów Prawa budowlanego (art. 35 ust. 1) i k.p.a. (art. 7, 77 § 1), zarzucając brak sprawdzenia zgodności projektu z przepisami technicznobudowlanymi i decyzją o warunkach zabudowy. Fundacja wniosła sprzeciw od decyzji Wojewody, kwestionując zasadność jej uchylenia.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądza od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze sprzeciwu "T." Fundacja W. i S-ka spółka komandytowa w W. oraz Fundacji W. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz "T." Fundacja W. i S-ka spółka komandytowa w W. oraz Fundacji W. solidarnie kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2019 r Nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) zwanej dalej ,, k.p.a." oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186), po rozpatrzeniu odwołania G. akcyjna w W. ( dalej "Inwestor") od decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r" znak: [...], odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia inwestorowi pozwolenia na budowę, obejmującego przebudowę i nadbudowę poddasza na cele mieszkalne w lewej - zachodniej oficynie kamienicy przy [...] w W., położonej na działce ew. nr [...] w obrębie [...], wpisanej do rejestru zabytków pod numerem [...], uchylił decyzję Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2015 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] wpłynął wniosek Inwestora dotyczący udzielenia pozwolenia na nadbudowę oficyny na cele mieszkalne ze zmianą sposobu użytkowania poddasza w oficynie II - zachodniej - kamienicy przy [...]w W., położonej na działce ew. nr [...] w obrębie [...]. Pismem z dnia 8 lipca 2015 r. Prezydent [...] wezwał Inwestora do usunięcia braków formalnych wniosku, które w dalszej kolejności Inwestor usunął. Następnie pismem z dnia 21 sierpnia 2015 r. Prezydent [...] zawiadomił strony o złożeniu ww. wniosku przez Inwestora. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. Prezydent [...] zawiesił postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wojewoda [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...], uchylił ww. postanowienie. Prezydent [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. ponownie zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie. Wojewoda [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r., znak: [...], utrzymał w mocy ww. postanowienie. Na wniosek Inwestora z dnia 10 stycznia 2018 r. Prezydent [...], postanowieniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r. podjął zawieszone postępowanie administracyjne. W dniu [...] lutego 2018 r. Prezydent [...] postanowieniem Nr [...], ponownie zawiesił postępowanie administracyjne. Wojewoda [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r" znak: [...], uchylił ww. postanowienie. W dniu [...] stycznia 2019 r. Prezydent [...] postanowieniem Nr [...] kolejny raz zawiesił postępowanie administracyjne. Wojewoda [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] marca 2019 r., znak: [...], uchylił ww. postanowienie. Pismem z dnia 10 kwietnia 2019 r. Inwestor wniósł o pilne wydanie decyzji w sprawie pozwolenia na budowę, a następnie kolejnym pismem z dnia 17 kwietnia 2019 r. ponowił swoją prośbę. Prezydent [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia Inwestorowi pozwolenia na budowę, obejmującego przebudowę i nadbudowę poddasza na cele mieszkalne w lewej - zachodniej oficynie kamienicy przy [...] w W., położonej na działce ew. nr [...] w obrębie [...], wpisanej do rejestru zabytków pod numerem [...]. Od ww. decyzji Prezydenta [...], z zachowaniem ustawowego terminu, Inwestor złożył odwołanie do Wojewody [...] w dniu [...] czerwca 2019 r. Wojewoda [...] pismem z dnia 29 lipca 2019 r, wezwał Inwestora do usunięcia braków formalnych ww. odwołania. Inwestor odpowiedział na ww. wezwanie w dniu 20 sierpnia 2019 r. Wojewoda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że stosownie do art. 138 k.p.a., organ odwoławczy nie ogranicza się tylko do kontroli zaskarżonej decyzji, lecz zobowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie. Zdaniem organu, przepis art. 138 § 2 k.p.a., pozwala na przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zdaniem organu odwoławczego, przypadek taki ma miejsce, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania lub gdy takie postępowanie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Na organie odwoławczym natomiast spoczywa obowiązek skontrolowania, czy akt prawny, którego dotyczy odwołanie, został wydany zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Dlatego też przekazując sprawę, organ powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrywaniu. Organ wskazał, że zgodnie z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza: 1. zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; 2. zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno- budowlanymi: 3. kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa wart. 20 ust. 1 pkt lb. oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7; 4. wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7; Wojewoda wskazał, że Prezydent [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę Inwestorowi obejmującego przebudowę i nadbudowę poddasza na cele mieszkalne w lewej - zachodniej oficynie kamienicy przy [...] w W., położonej na działce ew. nr [...] w obrębie [...], wpisanej do rejestru zabytków pod numerem [...]. Po przeprowadzonej analizie akt sprawy i materiału dowodowego Wojewoda [...] wskazał, że pomimo ustawowego obowiązku, wynikającego z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, Prezydent m.st. Warszawy nie dokonał sprawdzenia wymienionych w nim sprawdzeń zgodności projektu zagospodarowania terenu z przepisami, w tym przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065). Zdaniem Wojewody, organ I instancji skupił swoją uwagę jedynie na oświadczeniu o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. W ocenie Wojewody, pierwszym obowiązkiem organu administracji architektoniczno-budowlanej, w procesie zmierzającym do zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, jest zbadanie zgodności złożonego projektu z ustaleniami planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu. Na terenie inwestycji nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatem musi być ona zgodna z decyzją Zarządu Dzielnicy [...] Nr [...] o warunkach zabudowy z dnia [...] grudnia 2013 r. Organ I instancji nie dokonał sprawdzenia i analizy projektu budowlanego z ww. decyzją o warunkach zabudowy oraz przepisami technicznobudowlanymi. Organ odwoławczy wskazał, że sprawdzenie zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, jest jednym z podstawowych obowiązków organu administracji architektoniczno-budowlanej, zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Dokument ten służy organowi m.in. do określenia kręgu stron postępowania. Pominięcie strony w postępowaniu jest przesłanką do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) i zarazem obligatoryjnego uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, w przypadku zaskarżenia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Dlatego w ocenie Wojewody, tak ważne jest, aby projekt zagospodarowania działki lub terenu został sporządzony zgodnie z ww. przepisami. Wojewoda wskazał, że Prezydent [...] naruszył również art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Wojewoda przypomniał, że stosownie do brzmienia przepisu art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej, stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast w myśl przepisu art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Powyższe zasady postępowania administracyjnego powinny zdaniem Wojewody znaleźć zastosowanie również w postępowaniu dowodowym prowadzonym przez Prezydenta [...] w ramach niniejszego postępowania. Wojewoda przypomniał, że organ I instancji, wezwał Inwestora do usunięcia braków formalnych wniosku pismem z dnia 8 lipca 2015 r. Inwestor w odpowiedzi na ww. wezwanie przedłożył m.in. zgodę spółki K. Sp. z o.o. na przebudowę lokalu nr [...], która jednak nie została poddana analizie w ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy. Organ II instancji ustalił, że na chwilę obecną zgodnie z wpisem do księgi wieczystej nr [...] dla ww. lokalu spółka K. Sp. z o.o. jest właścicielem tego lokalu. Prezydent [...] oparł swoje rozstrzygnięcie jedynie o analizę postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie Wydziału [...] Cywilnego z dnia [...] października 2015 r. (sygn. akt [...]) pomijając inne dowody ujawnione w sprawie, np. postanowienie Sądu Okręgowego w W. Wydziału [...] Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2019 r. (sygn. akt [...]). Ponadto organ odwoławczy, zwrócił uwagę na to, że w aktach sprawy, brak jest potwierdzenia zasadności otrzymywania przez "T."' Fundację Wspierania Twórczych Inicjatyw Teatralnych "A." i S-ka Spółkę komandytową w W. od pewnego momentu, a dokładnie od dnia 8 stycznia 2019 r., pism, postanowień i rozstrzygnięć organu I instancji. Zdaniem Wojewody, Prezydent [...] nie wyjaśnił, pomimo żądania Inwestora z dnia 21 maja 2019 r., na jakiej podstawie uznał "T." Fundację Wspierania Twórczych Inicjatyw Teatralnych "A." i S-ka Spółkę komandytową w W. za stronę. Istnieje, więc zdaniem organu odwoławczego możliwość, że organ I instancji zrobił to bezpodstawnie, a to może prowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Uwzględniając powyższe nieprawidłowości, należało w ocenie Wojewody rozważyć zasadność zastosowania w sprawie art. 136 k.p.a. Organ odwoławczy przypomniał, że zgodnie z tym przepisem, "organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję". Zgodnie jednak z wyrokiem NSA z dnia 9 września 2011 r. (II OSK 1324/10), zapadłym również w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę: "skorzystanie z instytucji przewidzianej w art. 136 k.p.a. jest możliwe i dopuszczalne jedynie przy założeniu uzupełniającego charakteru tej czynności w stosunku do postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez organ I instancji i ustaleń dokonanych w oparciu o przeprowadzone przez ten organ postępowanie dowodowe. Instytucja przewidziana w art. 136 k.p.a. nie może jednak mieć miejsca w razie konieczności dokonania szeregu brakujących ustaleń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W takim przypadku dochodzi, bowiem do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Instytucja z art. 136 k.p.a. winna być wykorzystywana ostrożnie i odpowiedzialnie i nie może polegać na wyręczaniu organu I instancji w obowiązku wnikliwego wyjaśnienia sprawy i wszechstronnej oceny zgromadzonych wyczerpująco dowodów w sprawie". W opinii Wojewody, naprawienie ww. braków wykracza poza zakres uzupełniającego postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym. Jak zostało wskazane w ww. wyroku NSA, nie jest rolą organu odwoławczego "wyręczanie organu I instancji w obowiązku wnikliwego wyjaśnienia sprawy i wszechstronnej oceny zgromadzonych wyczerpująco dowodów w sprawie". Mogłoby to świadczyć o naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 kpa; por. także wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., IV SA 2058/97; wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., I OSK 678/08). W tej sytuacji należało zdaniem Wojewody zastosować art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie, z którym "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Prezydent [...] naruszył w szczególności art. 7 i 77 § 1 Kpa, nie rozpatrując całości materiału dowodowego, oraz art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nie dokonując sprawdzeń w dokumentacji projektowej. Zakres sprawy wymagający wyjaśnienia ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie - projekt budowlany powinien podlegać całościowej ocenie przez organ I instancji. Ponadto przy ponownym rozpatrywaniu sprawy Prezydent [...] powinien wyjaśnić, na jakiej podstawie prawnej i faktycznej dokonał doręczeń, w tym doręczenia zaskarżonej decyzji, spółce "T." Fundacja Wspierania Twórczych Inicjatyw Teatralnych "A." i S-ka Spółka komandytowa w W. Mając na uwadze wskazane wyżej, istotne dla wyniku postępowania uchybienie przepisów prawa materialnego i procesowego, Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], odmawiającą zatwierdzenia projektu budowlanego oraz udzielenia pozwolenia na budowę Inwestorowi oraz przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Sprzeciw od decyzji Wojewody , wniosły "T." Fundacja Wspierania Twórczych Inicjatyw Teatralnych "A." i S-ka Spółka komandytowa oraz Fundacja Wspierania Twórczych Inicjatyw Teatralnych "A." ( dalej "skarżący"), wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu II instancji. Skarżący, zarzucili zaskarżonej decyzji Wojewody: 1. naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: - art. 138 § 2 kpa poprzez nieuzasadnione uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten organ, w sytuacji gdy decyzja organu I instancji nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wskazywał na braki wniosku inwestora o udzielenie pozwolenia na budowę, w postaci niewykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co powinno skutkować utrzymaniem w mocy decyzji organu I instancji; - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w szczególności, co do wszechstronnego wyjaśniania przyczyn, które legły u podstaw uznania, że inwestor wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w sytuacji gdy toczą się postępowania sądowe, których rozstrzygnięcie ma wpływ na ustalenie prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tj. postępowanie cywilne przed Sądem Okręgowym w W. z powództwa skarżącej spółki o stwierdzenie nieważności umowy sprzedaży dotyczącej lokalu nr [...] w budynku przy [...], w której postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. ([...]) Sąd zabezpieczył roszczenie poprzez zakaz rozporządzania przedmiotowym lokalem, ponadto Sąd Najwyższy przyjął do rozpoznania skargę kasacyjną [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. ([...]) od wyroku Sądu Apelacyjnego w W. ([...]) oddalającego powództwo o ustalenie nieważności umów związanych z prawem Inwestora do dysponowania lokalem nr [...] w budynku przy [...], a także w sytuacji złożenia przez zarządcę przymusowego Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w dniu [...].09.2018 r. do WSA w Warszawie skargi na postanowienie Wojewody [...]nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. uchylające postanowienie organu I instancji o zawieszeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydania pozwolenia na przebudowę i nadbudowę; 2. przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, tj: - art. 32 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 11 prawa budowlanego, w szczególności przez pominięcie okoliczności, że przesłanka złożenia oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stwarza domniemanie skuteczne do czasu, gdy inna osoba zakwestionuje jego zgodności z rzeczywistością i przedstawi dowody podważające jego treść, a w konsekwencji nieuzasadnione uchylenie przez organ II instancji decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę; - art. 35 ust. 4 prawa budowlanego, poprzez uchylenie decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy inwestor pomimo wezwania do uzupełnienia braków wniosku, nie wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 32 ust. 4 pkt 2 pr. budowlanego), co z kolei obligowało organ I instancji do wydania decyzji w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Sprzeciw jest zasadny. W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, iż w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017, poz. 935 - dalej również jako ustawa zmieniająca). Mocą tego aktu, do systemu sądowej kontroli administracji publicznej wprowadzono zasadnicze zmiany odnoszące się do kontroli tzw. decyzji kasatoryjnych. Wskazaną ustawą znowelizowano bowiem przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 dalej jako p.p.s.a.). W dziale III p.p.s.a., po rozdziale 3 dodano rozdział 3a "Sprzeciw od decyzji". Zgodnie z dodanym art. 64a p.p.s.a., od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. obecnie skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści takiej decyzji może wnieść od niej sprzeciw. W art. 64e p.p.s.a. ustawodawca zakreślił z kolei granice kontroli takiej decyzji przez Sąd wskazując, że ten, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej (z art. 138 § 2 k.p.a.). Spod kontroli sądowej sprawowanej w tym trybie wyłączona jest zatem możliwość oceny problematyki prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Inaczej mówiąc, Sąd nie ocenia istoty sporu, a prawidłowość "odesłania" sprawy przez organ odwoławczy do ponownego zbadania przez organ I instancji. Mając to na uwadze Sąd zauważa także, iż kontrola prawidłowości zaskarżonej sprzeciwem decyzji oznacza konieczność dokonania oceny, czy w realiach tej konkretnej sprawy, organ drugiej instancji zasadnie skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od merytorycznej oceny sprawy i tym samym doprowadza do przedłużenia postępowania ponad konieczną miarę. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest zatem ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc do odstąpienia przez organ od ogólnej zasady ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy i definitywnego jej zakończenia. Ratio legis kontroli decyzji kasatoryjnych - jak wskazano - to wyeliminowanie z praktyki organów tych przypadków, w których odesłanie sprawy do I instancji jest nieuzasadnione, bowiem przedłuża w sposób nieuprawniony całe postępowanie. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd wskazuje, że zasadniczym powodem uchylenia przez Wojewodę, decyzji Prezydenta z dnia [...] kwietnia 2019 r., było naruszenie art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. W ocenie Wojewody, Prezydent, nie dokonał bowiem sprawdzenia zgodności przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego w zakresie określonym w tym przepisie, między innymi pod kątem zgodności z warunkami technicznymi. Zdaniem Sądu kontrolowana decyzja Wojewody jest nieprawidłowa, a przede wszystkim nieracjonalna. Należy wyraźnie podkreślić, że Prezydent w kwestionowanej przez Wojewodę decyzji, stwierdził, że inwestor mimo złożonego stosownego oświadczenia, nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cel wskazany w jego wniosku z dnia 19 czerwca 2015 r. Art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, nakazuje inwestorowi złożenie wraz z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę, oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod rygorem odpowiedzialności karnej. Bez spełnienia tego obowiązku, pozwolenie na budowę nie może być wydane, o czym przesądza art. 32 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego. Jednocześnie w razie spełnienia wymagań określonych w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, organ administracji architektoniczno-budowlanej nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Warto w tym miejscu przypomnieć wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 425/15 (LEX nr 2199136), w którym wyrażono pogląd, że co do zasady do spełnienia wymogu wynikającego z art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego, wystarczające jest złożenie przez inwestora oświadczenia o tym, że dysponuje prawem do nieruchomości na cele budowlane. Gdy jednak złożone przez stronę oświadczenie budzi wątpliwości organu, organ zobowiązany jest do wyjaśnienia, czy inwestorowi rzeczywiście prawo to przysługuje, i jest władny ustalić, czy złożone oświadczenie znajduje oparcie w stosownych dokumentach, w tym w księdze wieczystej sporządzonej dla konkretnej nieruchomości. Prezydent podjął tego rodzaju czynności, uzupełnione informacjami o toczących się postepowaniach cywilnych mających znaczenie w rozpoznawanej sprawie i stwierdził brak po stronie inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cel wskazany we wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę. Wymaganie w tej sytuacji od Prezydenta dokonania stosownych sprawdzeń, o których mowa w art. 35 Prawa budowlanego, jest bezcelowe. Mimo bowiem pozytywnego dokonania tych sprawdzeń, inwestor bez legitymowania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie uzyska pozwolenia na budowę. Przy braku tego prawa po stronie inwestora, Prezydent nie miał obowiązku analizowania przedłożonego projektu budowlanego pod kątem zgodności z przepisami szczególnymi. Wojewoda wskazał w zaskarżonej decyzji, że zgodnie z zapisami w księgach wieczystych, spółka K., jest właścicielem lokalu nr [...] w przedmiotowej kamienicy. Ponadto w dniu 19 grudnia 2018 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła skarga kasacyjna [...] ([...]) od wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] listopada 2017 r. (sygn. akt [...]) oddalającego powództwo [...] o ustalenie nieważności umów związanych z prawem Inwestora do dysponowania lokalami nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz [...] w budynku [...] w W. Skarga kasacyjna została przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2019 r. Sąd Najwyższy uchylił ww. wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Biorąc pod uwagę powyższe, kwestia legitymowania się inwestora prawem do dysponowania nieruchomością, nie została ostatecznie rozstrzygnięta. Należy przyznać rację stronie skarżącej, że organ II instancji w dostateczny sposób nie przeanalizował innych postępowań przed sądami powszechnymi i administracyjnymi, dotyczącymi przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, należy zgodzić się ze strona skarżącą, że domniemanie zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym jest domniemaniem usuwalnym, którego obalenie jest możliwe jako przesłanka rozstrzygnięcia w każdym postępowaniu cywilnym, w którym będzie to konieczne dla rozstrzygnięcia, a nie tylko w jakimś szczególnym postępowaniu. Sąd nie kwestionuje także interesu prawnego Fundacji Wspierania Twórczych Inicjatyw Teatralnych "A." w W. do występowania jako strona w niniejszym postepowaniu. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z § 5 pkt 14 Statutu Fundacji, jednym z jej podstawowych celów jest ochrona zabytków na terenie [...], w tym w szczególności nieruchomości przy [...]. Przedmiotowy budynek został wpisany do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].09.2010 r. Ponadto skarżącej Teatr K." Fundacja Wspierania Twórczych Inicjatyw Teatralnych "A." i S-ka spółka komandytowa w W., przysługuje prawo własności lokalu położonego w przedmiotowej nieruchomości. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania zasadności doręczeń zarówno decyzji prezydenta, jak też innych rozstrzygnięć zapadłych w toku postępowania. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło