VII SA/Wa 2381/09
PostanowienieWSA w Warszawie2010-05-14
Skład orzekający: Sędzia WSA Tadeusz Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący ustanowienie adwokata z urzędu, powinien zostać uwzględniony, jeśli strona wykazuje trudności finansowe, ale nie uniemożliwiające ponoszenia części kosztów postępowania?Ratio decidendi
Sąd administracyjny może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, jeśli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla własnego utrzymania i rodziny. W sytuacji, gdy strona posiada majątek i generuje dochody, ale jednocześnie ponosi znaczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa rolnego i spłatą zobowiązań, uzasadnione jest przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, przy jednoczesnym oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.Stan faktyczny
M. A. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w celu zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiające zawieszenia postępowania odwoławczego. Po przeprowadzeniu postępowania, w tym złożeniu dodatkowych wyjaśnień i sprzeciwu od postanowienia referendarza, Sąd rozpoznał wniosek. Strona skarżąca wykazała posiadanie nieruchomości rolnej, spłatę kredytu na ciągnik, ponoszenie opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa, a także trudną sytuację materialną spowodowaną pożarem i podziałem majątku.Rozstrzygnięcie
I. przyznać M. A. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. A. o przyznanie prawa pomocy w sprawie VII SA/Wa 2381/09 ze skargi M. A. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego postanawia: I. przyznać M. A. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić.
W dniu 24 lutego 2010 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy M. A., w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Pismem z dnia 9 marca 2010 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku.
Wnioskodawca nadesłał wyjaśnienia przy piśmie z dnia 29 marca 2010 r. (data prezentaty Sądu).
Na mocy postanowienia Referendarza sądowego z dnia 12 kwietnia 2010 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Na postanowienie to wpłynął sprzeciw, z tego względu wymienione postanowienie straciło moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny.
Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych lub opłacenie zawodowego pełnomocnika.
Biorąc pod uwagę sytuację majątkową M. A. uznać należy, iż uzasadnione jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku i przyznanie stronie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Z nadesłanego przez M. A. wniosku o przyznanie prawa pomocy jak również z nadesłanych dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawca posiada nieruchomość rolną o pow. 29,80 ha, spłaca kredyt na zakup ciągnika wysokości około 6.000,00 złotych kwartalnie. Ponadto z wymienionych dokumentów wynika, że wnioskodawca zamieszkuje u syna i dokonuje zakupów artykułów spożywczych potrzebnych do wspólnego utrzymania. Ponosi także opłaty miesięczne związane z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa tj.: opłatę za energię elektryczną w wysokości 868, 63 złotych, opłatę za telefon w wysokości 123,95 złotych, spłatę kredytu za ciągnik i maszyny rolnicze w wysokości 2.262, 00 złotych, podatek od nieruchomości w wysokości 279,00 złotych. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca oświadczył, że uzyskał kwotę 15.107,00 złotych z tytułu bezpośrednich dopłat rolniczych. Poinformował, że gospodarstwo prowadzi bez produkcji zwierzęcej. Zaznaczył także, że zaciągnął kredyt na zakup ciągnika w wysokości 158.288,29 złotych oraz ma do spłaty pożyczkę na rzecz siostry w wysokości około 10.000 złotych. Podał również, że nie wykonuje dodatkowej pracy poza pracą we własnym gospodarstwie.
W sprzeciwie od postanowienia Referendarza sądowego, M. A. wskazał, iż w okresie ostatnich 5 lat znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, która spowodowana jest pożarem w gospodarstwie jak również koniecznością podziału majątku dorobkowego małżonków, po rozwodzie. Ponadto wskazał, że w chwili obecnej posiada jedynie grunty orne, które dają przychody z produkcji roślinnej raz w roku (pod koniec każdego roku). Zaznaczył także, że raty kredytu za sprzęt rolniczy, spłaca syn.
Biorąc pod uwagę sytuację materialną wnioskodawcy uznano, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do zwolnienia z kosztów sądowych. Uznano jednak, że z uwagi na ogólną sytuację rodzinną wnioskodawcy nie stać na opłacenie zawodowego pełnomocnika. Z tego względu przyznano prawo pomocy w części – ustanawiając zawodowego pełnomocnika, w pozostałym zaś zakresie, tj. w zakresie kosztów sądowych wniosek oddalono.
Oceniając zasadność ustanowienia dla strony profesjonalnego pełnomocnika Sąd uznał, że skarżący wykazał, iż jego możliwości płatnicze przekraczają spełnienie żądań finansowych wybranego pełnomocnika i z tej przyczyny konieczne jest przyznanie wnioskodawcy adwokata z urzędu w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony przed Sądem jego interesów.
Mając na względzie powyższe na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 260 powołanej ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło