VII SA/Wa 239/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. przyznać J. W. prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia połowy wpisu sądowego od skargi, tj. od kwoty 100 zł, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 15 lutego 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na formularzu PPF wniosek J. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż J. W. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2997,84 zł. Posiadany majątek obejmuje mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany na wsi liczący 64 lata, dwie działki na wsi (V klasa użytku rolnego) o łącznej pow. 0,35 ha. Podała, że posiada zadłużenie kredytowe w banku w wysokości 1906,10 zł. Miesięczne wydatki poniesione w miesiącu styczniu jakie strona wskazała, to: czynsz 512,71 zł., telefon 102,84 zł., telewizor 111 zł., światło 87,34 zł., znaczki pocztowe 65,90 zł., materiały piśmiennicze 15,98 zł., ksero 99,45 zł., spłata kredytu 491,40 zł., ubezpieczenia 300, 57 zł., usługa medyczna 58 zł., wpis sądowy z opłatą przesyłki 102,50 zł., dług sąsiedzki 100 zł., odsetki i prowizje bankowe 28,06 zł., życie i środki czystości, fryzjer oraz kosmetyki, pralnia, drobne artykuły odzieżowe, pomoc osób trzecich w sprawach codziennych 900 zł. Podała, że są z mężem osobami schorowanymi i nie czerpią dochodów z działek. Wskazała, że ponosi wysokie koszty prowadzenia postępowań administracyjnych i sądowych. W miesiącu grudniu strona zmuszona była do pożyczenia pieniędzy na wykup leków. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2012 r. odmówiono J. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia pismem z dnia 6 marca 2012 r. skarżąca wniosła sprzeciw. Poinformowała, że nie unika uiszczania wpisów sądowych czy innych opłat kancelaryjnych, lecz uiszcza je każdego miesiąca w miarę swoich możliwości finansowych. Wyjaśniła, iż wielość spraw sądowych pociąga za sobą koszty. Ponadto wskazała, że spłaca kredyt w kwocie ok. 500 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni poinformowała, iż wydatki w miesiącu lutym ukształtowały się następująco: czynsz – 522 zł, telefon – 133,07 zł, wpisy sądowe – 350 zł, energia elektryczna – 42,32 zł, podatek od nieruchomości – 124 zł, okulary męża – 145 zł, kredyt – ok. 470 zł, opłaty bankowe – ok. 20 zł, znaczki pocztowe – 18,10 zł, życie, środki czystości, kosmetyki – 900 zł, ksero – ok. 80 zł, lekarstwa – ok. 101 zł, pomoc w codziennych zakupach w czasie mrozów – 50 zł, łącznie – 2955,49 zł. Wnioskodawczyni przewidziała podobne wydatki w miesiącu marcu oraz dodała, że chociaż nie będzie wówczas wydatków z tytułu podatku od nieruchomości i być może będą mniejsze wydatki z tytułu wpisów sądowych, to jednak wygospodarowane w ten sposób środki finansowe przeznaczy na lekarstwa. Ponadto dodała, że musi wykupić okulary dla siebie, gdyż jest po zabiegu oka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 ww. ustawy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zaznaczyć trzeba, iż podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W niniejszej sprawie biorąc pod uwagę sytuację finansową wnioskodawczyni Sąd uznał za zasadne przychylenie się do wniosku skarżącej w zakresie dotyczącym zwolnienia od obowiązku uiszczenia części wpisu sądowego od skargi, stanowiącej połowę wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. A zatem, na obecnym etapie postępowania pozostanie skarżącej do uiszczenia kwota 100 zł, co ze względu na możliwości płatnicze wnioskodawczyni, nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.