VII SA/Wa 2391/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2007 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2006 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej T. L. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. znak: [...], na podstawie art. 105 § 1 Kpa (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po wszczęciu postępowania nieważnościowego na wniosek T. L., umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta i Gminy w [...] z dnia [...] lipca 1989r. Nr [...]. W/w decyzją zatwierdzono plan realizacyjny i udzielono pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego według projektu typowego W-0150 na działce przy ul. [...] w [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż sporny budynek mieszkalny został posadowiony zgodnie z przepisami prawa, ponieważ zostały zachowane minimalne odległości od granicy działki sąsiedniej oraz w stosunku do istniejącego budynku T. L. Ponadto sporna inwestycja nie naruszyła art. 5 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r., który odnosi się do ochrony interesów osób trzecich. W związku z powyższym Wojewoda [...] stwierdził, iż T. L. nie może być uznana za stronę postępowania, gdyż nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kpa i przepisów prawa materialnego. Brak legitymacji procesowej powoduje, że nie może ona skutecznie wnioskować o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2006r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpoznaniu odwołania T. L., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż w postępowaniu zakończonym wydaniem badanej decyzji, właścicielka działki przy ul. [...] w [...] – T. L. nie została uznana za stronę i nie brała w nim udziału. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie, w świetle przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974r. (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.) oraz przepisów wykonawczych do tejże ustawy, tj. rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. (Dz. U. Nr 17 poz. 62 ze zm.), przymiot strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę ma inwestor. Inne podmioty aby mogły zostać uznane za stronę muszą zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo budowlane z 1974r. wykazać się "uzasadnionym interesem". Ponadto organ II instancji wskazał, iż jak wynika z planu realizacyjnego dla działki Nr [...], odległość zatwierdzonego badaną decyzją budynku względem granicy z działką T. L. o Nr [...] wynosi 3 m, natomiast odległość pomiędzy budynkami znajdującymi się na działce Nr [...] i [...] wynosi ok. 15 m. Zdaniem organu, odległości przewidziane w zatwierdzonym badaną decyzją planie realizacyjnym są zgodne z § 12 ust. 2 cytowanego wyżej rozporządzenia. W związku z powyższym T. L. nie posiada interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożyła T. L. Skarżąca zarzuciła w/w decyzji naruszenie art. 6 i 77 § 1 Kpa oraz wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazała, iż organy administracyjne w stopniu niewystarczającym przeprowadziły analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zdaniem skarżącej, dopiero po dokładnym ustaleniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, organy mogłyby przyznać lub odmówić interesu prawnego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego w/w przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględnia skargę tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. Skarga jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego oraz procesowego. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Organ odwoławczy, jak również organ I instancji, uznały, iż w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, o której jest mowa w art. 105 § 1 Kpa. Zgodnie z art. 105 § 1 Kpa, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W/w przepis wprowadza regułę umorzenia postępowania z urzędu przez organ administracyjny w przypadku wystąpienia bezprzedmiotowości postępowania. W tym miejscu należy wskazać, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezprzedmiotowe w dwóch przypadkach. Pierwszym z nich jest brak decyzji, której nieważność miałaby być stwierdzona, drugim - niedopuszczalności weryfikacji decyzji w tym trybie. W pozostałych przypadkach zawsze istnieje przedmiot sprawy, to jest decyzja, co do której jest konieczne rozstrzygnięcie o istnieniu lub braku kwalifikowanych wad (por. B. Adamiak: Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, publ. PiP 2001, nr 8, s. 29). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów obu instancji nie są prawidłowe ze względu na brak podstaw do umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 Kpa. W swoich rozstrzygnięciach organy wskazały na błędną przesłankę umorzenia postępowania, tj. brak interesu prawnego T. L. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. W świetle art. 105 § 1 Kpa nie jest to przesłanka, na podstawie której można umorzyć postępowanie administracyjne. Ponadto należy wskazać, iż organ wydając decyzję o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga merytorycznie sprawy, natomiast takim rozstrzygnięciem zamyka drogę do konkretyzacji praw lub obowiązków i kończy bieg postępowania w danej sprawie. W niniejszej sprawie, zarówno organ I jak i II instancji, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo budowlane z 1974r. ustaliły, iż T. L. nie posiada interesu prawnego, ponieważ usytuowanie spornego budynku w planie realizacyjnym stanowiącym załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę nie narusza przepisu § 12 w/w rozporządzenia. Takie rozstrzygnięcie organu administracyjnego w oparciu o art. 105 § 1 Kpa należy uznać za błędne, ponieważ umarzając postępowanie - organy wypowiedziały się merytorycznie w zakresie ustalenia, iż sporny budynek został usytuowany zgodnie z prawem oraz określony podmiot nie posiada interesu prawnego. Jak wynika z powyższego, zdaniem Sądu nie było przeszkód do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Pomimo tego, organy z naruszeniem art. 105 § 1 Kpa umorzyły postępowanie administracyjne. Ponadto należy wskazać, iż organy obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo budowlane z 1974r., ponieważ błędnie odmówiły T. L. interesu prawnego w niniejszej sprawie. O naruszeniu uzasadnionych interesów osób trzecich w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy można mówić jedynie wtedy, gdy naruszone są w tym względzie konkretne przepisy, warunki techniczne lub normy obowiązujące w budownictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 1983r., sygn. akt I SA 1513/82, publ. Gazeta Prawna 1984/11 str. 8, Monitor Prawniczy - Zestawienie Tez 2000/4 str. 258, ONSA 1983/1 poz. 20). § 12 ust. 1 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, iż budynki mieszkalne (...) powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych. Natomiast ust. 2 stanowi, iż przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m. Jak wynika z ustaleń organów sporna inwestycja została posadowiona w odległości 3m od granicy działki, z tym że w ścianie budynku od strony działki sąsiedniej zostały wykonane trzy otwory okienne. Jest to stan niezgodny z § 12 ust. 1 w/w rozporządzenia. Tak usytuowany budynek nie powinien posiadać otworów okiennych w ścianie budynku od strony sąsiedniej działki. W związku z powyższym, T. L. jako właścicielka nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z działką, na której znajduje się sporna inwestycja, w świetle art. 5 ust. 1 pkt 6 w/w ustawy w zw. z art. 28 Kpa, niewątpliwie posiada interes prawny do żądania zbadania, czy decyzja o pozwoleniu na budowę oraz faktyczne posadowienie spornego budynku mieszkalnego było zgodne z obowiązującymi przepisami. Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 105 § 1, 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 5 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo budowlane z 1974r. i § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska, co powoduje konieczność jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W punkcie II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 w/w ustawy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy.