VII SA/Wa 2393/24
WyrokWSA w Warszawie2025-01-15
Skład orzekający: Mirosław Montowski, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Rady Doskonałości Naukowej odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie utraty tytułu profesora przez osobę, która uzyskała ten tytuł na podstawie przepisów wcześniejszych niż ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, jest zgodne z prawem, mimo prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego naruszenie praw autorskich przez tę osobę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Rada Doskonałości Naukowej prawidłowo odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie utraty tytułu profesora przez prof. dr. hab. B. S. Przepis art. 231 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, który stanowi podstawę do utraty tytułu profesora w przypadku naruszenia praw autorskich, odnosi się wyłącznie do osób, którym tytuł profesora nadano na podstawie tej ustawy (art. 227 ust. 1 lub 2). Ponieważ prof. dr hab. B. S uzyskał tytuł profesora na podstawie wcześniejszych przepisów, prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające naruszenie praw autorskich nie może skutkować utratą tego tytułu w rozumieniu wskazanej ustawy. W związku z tym, zaistniała "inna uzasadniona przyczyna" odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek do Rady Doskonałości Naukowej (RDN) o podjęcie działań zmierzających do pozbawienia prof. dr. hab. B. S tytułu profesora, powołując się na prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego stwierdzający naruszenie praw autorskich przez B. S. RDN odmówiła wszczęcia postępowania, uznając, że przepis dotyczący utraty tytułu profesora w przypadku naruszenia praw autorskich ma zastosowanie tylko do tytułów nadanych na podstawie obecnej ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Po utrzymaniu w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania przez RDN, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Waldemar Śledzik (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] czerwca 2024 r. znak [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania oddala skargę
Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie z dnia [...] czerwca 2024r., znak: [...], Rady Doskonałości Naukowej, która działając na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 231 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742 z póżn.zm., zwanej dalej także:"p.s.w.n."), utrzymała w mocy postanowienie Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] marca 2024 r., znak: [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie utraty przez prof. dr. hab. B. S. tytułu profesora.
Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 26 lutego 2024r. radca prawny A.W. (zwany dalej także jako "Skarżący"), powołując się na prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w W z dnia [...] stycznia 2024r., sygn. akt [...], w której pozwanym był prof. B. S., skierował do Rady Doskonałości Naukowej (zwanej dalej także: "RDN"; "Organ") wniosek celem podjęcia przez RDN działań mających "zaskutkować" pozbawieniem B. S tytułu profesora oraz członka RDN. Skarżący w piśmie wskazał ponadto, iż "sentencja w/w wyroku w jego pkt. 1 w sposób niezwykle jasny i precyzyjny skonstatowała, że pozwany dopuścił się w sposób oczywisty naruszenia praw autorskich powoda, a w konsekwencji tymże wyrokiem został zobligowany do złożenia stosownego oświadczenia. Jakakolwiek ekspektatywna odmienna interpretacja tejże sentencji, jej niuansowanie czy też absolutnie niedopuszczalna gradacja dokonanego deliktu musi zostać apriorycznie zakwalifikowana wyłącznie do irrelewantnych kategorii. Konsekwencja czynu jakiego dopuścił się pozwany wobec powoda ujęta jest treścią art. 231 ustawy o szkolnictwie wyższym t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 742, 1088, 1234, 1672, 1872, 2005".
Postanowieniem z dnia [...] marca, znak: [...], RDN odmówiła wszczęcia postępowania w sprawie utraty przez prof. dr hab. B. S tytułu profesora. Od ww. postanowienia r. pr. A.W. złożył zażalenie, wskazując w uzasadnieniu, iż: "(...) Zaskarżone postanowienie w swym błędnym uzasadnieniu w sposób wręcz wzorcowy, aczkolwiek niedopuszczalny uzbroiło B. S. w prawny oręż umożliwiający mu eschatologiczne dokonywanie kolejnych naruszeń praw autorskich bez jakiejkolwiek obawy, że za popełnienie takiego deliktu grozić mu może odebranie aktualnie posiadanego tytułu profesora. Skonkludować zatem zasadnie należy, że zaskarżone postanowienie RDN dokonuje absolutnie nieaprobowalnej apriorycznie ekskulpacji profesorskiej profesji skorelowanej z faktem funkcjonowania w/w ustaw: tj. znowelizowanej w 2023r ustawy o szkolnictwie wyższym i z 14.03.2003r o stopniach naukowych. To absolutnie niedopuszczalny nihilizm i próba zdelejtowania obowiązującego prawa. Dążąc zatem do eliminacji jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych RDN winna w trybie odwrotnym wystąpić subsydiarnie do ustawodawcy, czyli do Sejmu z wnioskiem o dokonanie przez Sejm wykładni autentycznej zakresu podmiotowego obowiązywania art. 231.1.2 ustawy o szkolnictwie wyższym" albowiem "(...) Podkreślić należy z całą mocą, że to właśnie Sejm posiada wyłączne uprawnienie do dokonania wykładni autentycznej, a nie organ rządowy będący w istocie rzeczy instytucją niższego szczebla." Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024r. RDN utrzymała w mocy wydane postanowienie z dnia [...] marca 2024r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie utraty przez prof. dr hab. B.S. tytułu profesora.
W uzasadnieniu RDN podniosła, że materialnoprawne przesłanki utraty tytułu profesora określa przepis 231 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu "Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające fakt:
złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego lub
naruszenia praw autorskich
przez osobę, o której mowa w art. 227 ust. 1 albo 2, której nadano tytuł profesora, skutkuje utratą tego tytułu", zaś stosownie do ust. 2 "Orzeczenie sądu, o którym mowa w ust. 1, prezes sądu przesyła przewodniczącemu RDN."
Wskazując na powyższe, Organ wyjaśnił, że sankcja utraty tytułu profesora ma miejsce w dwóch przypadkach, tj. tzw. kłamstwa lustracyjnego osoby ubiegającej się o nadanie tytułu profesora oraz naruszenia praw autorskich. Jednocześnie podkreślił, że norma z art. 231 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce odnosi się wyłącznie do osób, którym nadano tytuł profesora na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Ustawodawca jednoznacznie wskazuje, iż utrata tytułu profesora musi wiązać się z naruszeniem praw autorskich przez osoby, którym nadano tytuł profesora na podstawie, o której mowa w art. 227 ust. 1 albo 2 ustawy, a więc odwołuje się do nadania tytułu profesora na podstawie wyłącznie przesłanek określonych w art. 227 ust. 1 albo 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Przesłanką do nadania tytułu profesora na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jest posiadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz wybitnych osiągnięć naukowych krajowych lub zagranicznych, uczestnictwo w pracach zespołów badawczych realizujących projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbycie staży naukowych w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych lub prowadzenie badań naukowych lub prac rozwojowych w uczelniach lub instytucjach naukowych lub zagranicznych (art. 227 ust. 1) bądź posiadanie stopnia doktora wraz z najwyższą jakością osiągnięć naukowych albo artystycznych (art. 227 ust. 2). Ustawodawca odnosząc się do utraty tytułu profesora w związku z naruszeniem praw autorskich przez osoby, który uzyskały tytuł na podstawie konkretnych przesłanek wskazanych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wyraźnie zatem zakreśla krąg osób, którym taki tytuł może zostać odebrany. W związku z powyższym, utrata tytułu profesora określona w tym przepisie nie dotyczy więc osób, które uzyskały ten tytuł na podstawie wcześniejszych regulacji, w tym m.in. ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, czy ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, nawet jeżeli nastąpiło uprawomocnienie się orzeczenia sądowego stwierdzającego naruszenie praw autorskich. Organ podkreślił, iż ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki przewidywała inne wymagania do nadania tytułu profesora, a mianowicie nie było to posiadanie "wybitnych osiągnięć" lecz posiadanie "osiągnięć naukowych znacznie przekraczające wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym". Ustawodawca nie wskazał obecnie, iż prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające fakt naruszenia praw autorskich przez osobę posiadającą tytuł profesora skutkować będzie utratą tego tytułu, tylko odwołuje się wprost do art. 227 ust. 1 albo 2 ustawy na podstawie którego nadano tytuł profesora. Tym samym regulacja nie dotyczy wszystkich nadanych tytułów profesora, tylko tych nadanych na podstawie art. 227 ust. 1 albo 2 ustawy. Ponadto Organ podniósł, że – wbrew twierdzeniom Skarżącego – przedstawiona interpretacja przepisu art. 231 p.s.w.n. nie narusza art. 32 ust. 1 Konstytucji RP traktującej o zasadzie równości obywateli wobec prawa i tym samym nie może podzielić stanowiska Skarżącego, iż "(...) w istocie rzeczy uzasadnienie postanowienia całkowicie w sposób premedytacyjny "utrupia" w/w art. 231.1.2 ustawy o szkolnictwie wyższym, czyniąc go martwą literą prawa", podkreślając przy tym, że Rada Doskonałości Naukowej nie kwestionuje instytucji utraty tytułu profesora w przypadku naruszenia praw autorskich przez osobę posiadającą tytuł, a jedynie wskazuje, iż nie ma ona zastosowania do przypadków, kiedy tytuł nie został nadany na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. W świetle przytoczonych przesłanek materialnoprawnych, skoro zatem prof. dr hab. B. S nie otrzymał tytułu profesora na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, to tym samym nawet orzeczenie przez sąd powszechny wobec w/wym. naruszenia praw autorskich, nie może skutkować pozbawieniem B. S tytułu profesora. W związku z powyższym, zdaniem Organu, żądanie przez Skarżącego wszczęcia postępowania administracyjnego przez RDN w celu pozbawienia prof. dr hab. B. S tytułu profesora, a także członka RDN, było niedopuszczalne w świetle art. 61 a § 1 k.p.a. Organ wyjaśnił, że zgodnie z przywołanym przepisem, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Użyte w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny, przy czym wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Skoro bowiem prof. dr hab. B. S nie otrzymał tytułu profesora na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, to tym samym "nawet" orzeczenie sądowe dotyczące naruszenia praw autorskich przez prof. dr hab. B. S nie może skutkować pozbawieniem go tytułu profesora. Niniejsze stanowi o "innej uzasadnionej przyczynie", o której mowa w art. 61 a § 1 k.p.a., skutkującej odmową wszczęcia postępowania i dlatego wniesienie zażalenia na odmowę wszczęcia postępowania z dnia [...]marca 2024r. nie mogło zostać uwzględnione i obligowało Organ do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia. Końcowo Organ wskazał, że Zespół V Nauk Społecznych Rady Doskonałości Naukowej, na posiedzeniu w dniu [...] czerwca 2024 r. w wyniku tajnego głosowania zarekomendował utrzymanie w mocy postanowienia Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...] marca 2024 r. nr [...]odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie utraty przez prof. dr. hab. B. S tytułu profesora (wynik głosowania: za utrzymaniem w mocy postanowienia z dnia [...] marca 2024 r. - 31 głosów, przeciw - 0 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów) oraz, że także Prezydium Rady Doskonałości Naukowej w dniu [...] czerwca 2024 r., po zapoznaniu się ze stanowiskiem powyższego Zespołu, postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy postanowienie Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...]marca 2024 r. nr [...]odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie utraty przez prof. dr. hab. B. S tytułu profesora (wynik głosowania: za utrzymaniem w mocy postanowienia z dnia [...] marca 2024 r. - 14 głosów, przeciw - 0 głosów, wstrzymujących się - 0 głosów). Pismem z dnia 18 lipca 2024r. Skarżący złożył skargę do tut. Sądu, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu z dnia [...]czerwca 2024r. naruszenie przez Radę Doskonałości Naukowej w W. art. 12 § 1 k.p.a., poprzez postępowanie budzące nieufność nie tylko Skarżącego, ale także "wielu odbiorców medialnych do władzy publicznej, jak również brak zachowania bezstronności i równego traktowania naruszając tym samym jednocześnie interes prawny nie tylko skarżącego, ale także interes prawny sensu largo".
Wskazując na powyższe, Skarżący wniósł o:
uchylenie postanowienia Rady Doskonałości Naukowej w W. z dnia [...].06.2024r sygn. [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie utraty przez B. S tytułu profesora, poprzez jego uchylenie w całości oraz podjęcie i wydania postanowienia o utracie przez w/wym. tytułu profesora oraz pozbawienie go praw członka RDN; 2) zasądzenia od uczestnika kosztów postępowania w sprawie; 3) przeprowadzenia rozprawy z udziałem skarżącego w trybie zdalnym.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania, akcentując w pierwszej kolejności "przewlekłość postępowania uczestnika (sprawa toczy się od dnia 26.02.2024r.)" oraz – na tym tle – wskazał, że "(...) można domniemywać symptomatycznej ekspektatywności ze strony uczestnika w kontekście kwestii eschatologicznych. Bowiem zarówno starczy wiek skarżącego jak i jego mandanta tj. dr J.W. być może uprawnia uczestnika do wysnucia życzeniowych jego przypuszczeń, że sprawa "sama się zakończy" wraz z dniem udania się w/w na drugą stronę Styksu." Zdaniem Skarżącego "(...) Takowe dywagacje pozostają jednak jedynie w definiowanej irrelewantnością kategorii, albowiem zakończony prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia [...].01.2024r proces o naruszenie praw autorskich J. W. przez B. S odbił się tzw. szerokim echem w domenie akademickiej i nie tylko w tym kręgu (...)", na okoliczność czego Skarżący "sukursywnie" przywołał tytuły felietonów poruszających ten aspekt sprawy, a publikowanych na portalu [...].PL: cieszące się sporą ilością odbiorców, a zatem "(...) Można zasadnie skonstatować, że w przypadku konieczności skierowania sprawy do TSUE również opinia międzynarodowa będzie miała możliwość dokładnego zapoznania się z ewidentnym nieposzanowaniem prawa w RP, wręcz jego bezkarnego łamania przez jednak niezbyt doskonałą instytucję co najmniej w zakresie rażącego uchybiania terminów załatwiania spraw". Jednocześnie Skarżący wskazał, że "(...) Pomimo zaistniałego faktu aroganckiego odnoszenia się uczestnika wobec osoby skarżącego ten w przypływie misericordialnych miazmatów oświadcza, że dokonuje wobec uczestnika absolucji", z tym, że "(...) W żadnym jednak wypadku takowa absolucja nie może mieć miejsca ze strony rządowej bowiem jak sam uczestnik udowodnił swoim zaniechaniem w sprawie kompletnie ignorując przepisy kpa naraził RP na stwierdzenie, że jest państwem niepraworządnym w którym pomimo zasady dura lex sed lex - są "równi i równiejsi", a także schowani pod parasolem bezkarności." Dlatego też "(...) Paralelnie tenże problem winien być łatwo dostrzeżony przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego i z tego tytułu wobec osób naruszających prawo zastosowane powinny zostać adekwatne środki dyscyplinarne, finansowych nie wyłączając. Takie działanie pozwoli na uniknięcie zapewne nieuzasadnionych przypuszczeń, że nad RDN funkcjonuje tzw. ochronny parasol" i w związku z tym "(...) należy skonstatować, że nie tylko w interesie prawnym skarżącego, ale także sensu largo w interesie prawnym ogółu społeczeństwa RP leży, aby zaskarżone postanowienie RDN z [...].06.2024r zostało uchylone, a B. S został zasadnie pozbawiony tytułu profesora oraz członka RDN." Odnosząc się do treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Skarżący wskazał, że Organ (zwany przez Skarżącego w skardze "uczestnikiem") "(...) zawłaszczył sobie prerogatywę Sejmu jako jedynego podmiotu uprawionego do wydawania tzw. wykładni legalnej każdej normy prawnej stanowionej przez Sejm" oraz, że "(...) Interpretacja (wykładnia) przepisu o temporalnym odniesieniu się wobec różnej daty profesorów jest zatem, wyłącznie jego prywatnym poglądem, który zdaniem skarżącego winien absolutnie pozostawać przez Wysoki Sąd w strefie całkowicie nieaprobowalnej oraz irrelewantnej." Mimo tego, Organ "(...) Nie zwrócił się z jakimkolwiek wnioskiem w tym zakresie do Sejmu, aby uzyskać w efekcie ostatecznym niepodważalną wykładnię", ale "omnipotencyjnie uznał, że może podobnie jak skarżącego zignorować suwerena i sam dokonać swoistej interpretacji". Tymczasem Skarżący już w swoim zażaleniu sugerował, aby uczestnik zwrócił się do Sejmu z wnioskiem o sporządzenie wykładni legalnej definitywnie kończącej wszelkie dywagacje interpretacyjne, a tym samym spory mogące wyniknąć na jej tle; "Uczestnik jednakże absolutnie negatywnie odniósł się do tej sugestii i dlatego zasadnym jest molierowska konstatacja: sam tego (nie) chciałeś G. D." Dalej, Skarżący podkreślił, że "(...) Tolerowanie w domenie akademickiej faktu dopuszczenia się deliktu określonego treścią art. 115 ustawy z dnia 04.02.1994r o prawie autorskim i prawach pokrewnych przez osobę posiadającą tytuł profesorski oraz legitymującej się członkostwem RDN w sposób oczywisty narusza dobre imię Rady; jej wizerunek względnie image" albowiem "(...) W sposób oczywisty i niepodważalny B. S utracił atrybut osoby o nieposzlakowanej opinii i przestrzegającej etyki naukowej, a zatem pozostającym w rażącej sprzeczności z conditio sine qua non jaki ujęty jest treścią art. 233.1.1 ustawy o szkolnictwie wyższym." Taka postawa jaką w tym aspekcie sprawy zajął Organ, to "klasyczne himalaje hipokryzji oraz całkowity brak jakiejkolwiek konfuzji", zaś "(...) Treść i wymowa zarówno zaskarżonego postanowienia jak i jego uzasadnienia pozwala na rekapitulacyjne stwierdzenie, że zalicza się ona do kategorii horrendalnych wręcz. Subsydiarnie można także wielce trafnie przywołać synonimiczny wyraz: curosium". Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – zwaną dalej "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części na podstawie art. 151 p.p.s.a. Jednocześnie wskazać należy, że stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym oraz, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem sądowej kontroli legalności aktu jest postanowienie Rady Doskonałości Naukowej z dnia [...]czerwca 2024r. utrzymujące w mocy postanowienie tegoż Organu z dnia [...]marca 2024r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie utraty przez prof. dr. hab. B. S tytułu profesora, zaś podstawą materialną rozstrzygnięcia stanowi art. 231 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742 z póżn.zm. – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego aktu) w związku z art. 61a § 1 k.p.a.
Ponieważ zarzuty skargi zostały szeroko opisane w tzw. części historycznej nin. uzasadnienia, Sąd odstępuje od ich ponownego omówienia, akcentując jedynie, że Skarżący, w szczególności, kwestionuje dokonaną przez organ wykładnie wskazanego wyżej przepisu art. 233 ust. 1 pkt 2) u.p.s.w.n., co w konsekwencji spowodowało odmowę wszczęcia przez RDN postępowania w sprawie utraty przez B. S tytułu profesora oraz członka RDN i to pomimo niespornej między stronami okoliczności, tj. prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w W. w sprawie [...] uznającego naruszenie prawa autorskich dr. J. W przez pozwanego prof. dr hab. B. S.
W punkcie wyjścia rozważań Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. Jednocześnie w myśl art. 61a § 1 tejże ustawy (tj. k.p.a.), jeżeli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przedmiotowej sprawie, jak wynika akt sprawy oraz z uzasadnień zaskarżonych decyzji, Organ pomimo przyznania Skarżącemu statusu strony uznał, iż w postępowanie nie może być wszczęte z uwagi na zaistnienie w sprawie "innych uzasadnionych przyczyn", skutkujących odmową wszczęcia postępowania. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca nie zdefiniował wprost pojęcia "innych uzasadnionych przyczyn", pozostawiając ich wyjaśnienie doktrynie oraz przede wszystkim orzecznictwu sądowoadministracyjnemu. Mimo, iż prawidłowość tegoż pojęcia na gruncie zaskarżonego postanowienia nie jest przez Skarżącego podważana, to porządkowo przypomnieć należy, z uwagi na skutki procesowe dla strony, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż przez "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, a zalicza się do nich, przykładowo, takie przypadki jak: żądanie dotyczy sprawy rozstrzygniętej już decyzją, żądanie dotyczy sprawy, w której prowadzone jest postępowanie, czy też upływ terminu, po którym nie można domagać się przyznania uprawnienia (por. dla przykładu: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2023 r., sygn. I OSK 917/22). Z kolei użyte w art. 61a § 1 k.p.a. wyrażenie "nie może być wszczęte", także wypracowane na gruncie orzecznictwa i doktryny, należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny. Inaczej określając, wszczęcie postępowania na żądanie strony nastąpić może jedynie wówczas, gdy przepis prawa normuje możliwość żądania określonego zachowania organu administracji. A contrario, wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku, muszą być oczywiste, a więc dostrzegalne prima facie, obiektywne, których ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu (por. dla przykładu wyrok NSA z 29 września 2022 r., II OSK 3057/19). W ocenie Organu, w rozstrzyganej sprawie taką "inną uzasadnioną przyczyną", o której mowa w art. 61 a § 1 k.p.a., skutkującą odmową wszczęcia postępowania jest okoliczność, iż prof. dr hab. B. S nie otrzymał tytułu profesora na podstawie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, a zatem nawet orzeczenie wobec w/wym naruszenia praw autorskich (co raz jeszcze należy podkreślić, jest w sprawie bezsporne) nie może skutkować pozbawieniem tytułu profesora. W ocenie Sądu, stanowisko to, choć może wywoływać u Skarżącego "dysonans eschatologiczny", w związku z zapadłym w stosunku do prof. B. S wyrokiem Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...]stycznia 2024r. popełnienia "deliktu naruszenia cudzych praw autorskich jest jednak prawidłowe. Zauważyć bowiem należy fundamentalną dla rozpoznawanej sprawy okoliczność, a mianowicie, że – jak słusznie zauważa Organ - prof. dr hab. B. S nie otrzymał tytułu profesora na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce a w związku z tym utrata tytułu profesora, o której mowa na gruncie art. 233 ust. 1 pkt 2) u.p.s.w.n., nie dotyczy osób, które uzyskały ten tytuł na podstawie wcześniejszych regulacji, w tym m in. ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, czy też ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych, nawet jeżeli nastąpiło uprawomocnienie się orzeczenia sądowego stwierdzającego naruszenie praw autorskich (a więc ziściła się przesłanka określona w art. 233 ust. 1 pkt 2) u.p.s.w.n.). Zauważyć bowiem trzeba, że przesłanką do nadania tytułu profesora na podstawie "nowej", obowiązującej ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce jest posiadanie stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz wybitnych osiągnięć naukowych (podkreślenie Sądu) krajowych lub zagranicznych, uczestnictwo w pracach zespołów badawczych realizujących projekty finansowane w drodze konkursów krajowych lub zagranicznych lub odbycie staży naukowych w instytucjach naukowych, w tym zagranicznych lub prowadzenie badań naukowych lub prac rozwojowych w uczelniach lub instytucjach naukowych lub zagranicznych (art. 227 ust. 1) bądź posiadanie stopnia doktora wraz z najwyższą jakością osiągnięć naukowych albo artystycznych (art. 227 ust. 2). Ustawodawca, odnosząc się do utraty tytułu profesora w związku z naruszeniem praw autorskich przez osoby, który uzyskały tytuł na podstawie konkretnych przesłanek wskazanych w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wyraźnie zatem zakreśla krąg osób, którym taki tytuł może zostać odebrany. Inaczej określając, dotychczasowe przepisy, jak przywołana wcześniej ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki, przewidywała inne wymagania do nadania tytułu profesora, a mianowicie nie było to posiadanie "wybitnych osiągnięć" lecz posiadanie "osiągnięć naukowych znacznie przekraczające wymagania stawiane w postępowaniu habilitacyjnym". Ustawodawca nie wskazał "obecnie", tj. na gruncie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742 z póżn.zm. – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego aktu), iż prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające fakt naruszenia praw autorskich przez osobę posiadającą tytuł profesora skutkować będzie utratą tego tytułu, tylko odwołuje się wprost do art. 227 ust 1 albo 2 ustawy na podstawie którego nadano tytuł profesora. Tym samym regulacja ta nie dotyczy wszystkich nadanych tytułów profesora, tylko tych, nadanych na podstawie art. 227 ust. 1 albo 2 u.p.s.w.n. Taki pogląd i sposób wykładni "spornych" przepisów jest powszechnie akceptowany również w doktrynie i komentarzach do art. 231 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, w których podkreśla się, że w art. 231 wprowadzono nieznaną ustawodawstwu od 1990r. instytucję utraty tytułu profesora. O ile od 2014r. występowała jedynie utrata prawa do posługiwania się tytułem profesora – w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania o nadanie tytułu profesora albo uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, uchwały o przedstawieniu kandydata do tytułu profesora (art. 29b u.s.n.t.n.), to w ramach nowelizacji z 13 stycznia 2023r. przesłanką obligatoryjnej utraty tytułu profesora może być także (obok niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego) naruszenie praw autorskich, notabene także poza działalnością naukową albo artystyczną osoby, która uzyskała tytuł profesora. Jak jednak podkreśla się, wykładnia nowego przepisu powinna być zawężająca, bowiem inaczej należałoby go uznać za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Co istotne, jednoznaczne odwołanie się do art. 227 ust. 1 albo ust. 2 u.p.s.w.n. dodatkowo i jednoznacznie potwierdza, że przepis art. 231 ust. 1 komentowanej ustawy stosuje się wyłącznie do osób, które uzyskały tytuł profesora na podstawie przepisów ustawy – Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (por. komentarz do art. 231 u.p.s.w.n., H. Izdebski, J. Zieliński - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, wyd. III, stan prawny 15.04.2023r. – dostępny https:sip.lex.pl). Dodać można, że taka wykładnia omawianego przepisu art. 231 ustawy, wbrew twierdzeniom Skarżącego, nie narusza art. 32 ust. 1 konstytucji RP traktującej o zasadzie równości obywateli wobec prawa.
W ocenie Sądu, jako oczywiście chybione należało zatem uznać zarzuty skargi dotyczące wadliwej wykładni przepisu 231 u.p.s.w.n. w znaczeniu nieprawidłowego "temporalnego odniesienia się wobec różnej kategorii profesorów", skoro właśnie taką konstrukcję przyjął ustawodawca. W związku z tym nie można też przychylić się do poglądu skargi, że wykładnia przedmiotowego przepisu jest "wyłącznie poglądem prywatnym" organu, a także, że Organ winien zwrócić się "(...) do Sejmu aby uzyskać w efekcie ostatecznym niepodważalną wykładnię". Jedynie ubocznie Sąd zwraca uwagę, że wykładnia przepisów w procesie ich stosowania należy do podstawowych obowiązków organów władzy publicznej i organ nie może wyręczać się w tym zakresie "innymi" organami, jeśli sprawa dotyczy jego właściwości. Jednocześnie podkreślić należy, że organy nie mogą poprzez np. wykładnię teleologiczną albo "swoiste" pozaustawowe założenia aksjologiczne zmieniać sensu gramatycznego brzmienia przepisów. W ocenie Sądu, z przyczyn wskazanych wcześniej, przepis art. 231 ust. 1 pkt 2) u.p.s.w.n. poprzez jednoznaczne odwołanie się - po tirecie – w brzmieniu "przez osobę, o której mowa w art. 227 ust. 1 albo 2, której nadano tytuł profesora ..." wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że – jak przyjął Organ – regulacja ta nie dotyczy wszystkich nadanych tytułów profesora, tylko tych nadanych na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742 z póżn.zm. – w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego aktu). Reasumując dotychczasowe rozważania i ustalenia, ponieważ prof. dr hab. B. S nie otrzymał tytułu profesora na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, to tym samym, mimo orzeczenia wobec w/wym. prawomocnym wyrokiem sądu naruszenia praw autorskich dr J. W., RDN prawidłowo przyjęła, iż w sprawie zachodzi przesłanka "innej uzasadnionej przyczyny", o której mowa w art. 61a § 1 k.p.a., skutkująca odmową wszczęcia postępowania w sprawie odebrania mu tytułu profesora. W tym stanie rzeczy, ponieważ zaskarżony akt odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. obowiązany był skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło