VII SA/Wa 2395/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Monika Kramek, , Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego Z. R. kwotę 200 zł (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO) decyzją z [...] sierpnia 2019r. [...], na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 1 i 2 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570), po rozpatrzeniu odwołania Z. R. – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2019 r. [...] orzekającą o zatrzymaniu Z. R. prawa jazdy kategorii A, B [...] na okres 3 miesięcy, zobowiązaniu do jego zwrotu i nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ wskazał, że z Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego wpłynęła informacja, w trybie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 ze zm.) o skierowaniu do Sądu Rejonowego [...] wniosku o ukaranie Z. R. za to, że kierując pojazdem marki [...] nr rej. [...] w dniu [...] grudnia 2018 r. przy ul. P. w W. przekroczył na obszarze zabudowanym dopuszczalną prędkość o 56 km/h. tj. o czyn z art. 92 a Kw. Dalej zaznaczył, że zgodnie z art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r. poz. 341 ze zm. - dalej u.k.p) starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Stosownie do art. 102 ust. 1 c u.k.p. starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 Prawo o ruchu drogowym. Ponadto, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z 20 marca 2015 r. do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5 podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1 a ustawy wymienionej w art. 4 lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem. Z powyższego wynika, że ww. decyzja jest decyzją związaną. Organ ma zatem obowiązek zatrzymać, na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d., prawo jazdy w związku z przekroczeniem przez kierowcę dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym lub informacją o ujawnieniu popełnienia takiego wykroczenia, jaką przekazał Główny Inspektor Transportu Drogowego. Tym samym, wobec uzyskania informacji od Głównego Inspektora Transportu Drogowego o popełnieniu przez Z. R. opisanego wykroczenia organ I instancji miał obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące. Argumenty odwołania SKO oceniło jako niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia. Na poparcie tego stanowiska organ powołał uchwałę z [...].07.2019 r. ([...]), w której NSA stwierdził, że podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.) w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks Karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 541 ze zm.) może stanowić wyłącznie informacja o ujawnieniu czynu polegającego na kierowaniu pojazdem z przekroczeniem dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. NSA wskazał, że podstawę wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi informacja Policji o ujawnieniu naruszenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym lub prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie. Informacja jest dokumentem urzędowym i ten jej walor jest weryfikowany w trybie postępowania administracyjnego. Odpowiedzialność za informację ponosi podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, a w aspekcie odszkodowawczym Skarb Państwa. Natomiast w sytuacji podniesienia przez stronę, że do przekroczenia dopuszczalnej prędkości doszło z uwagi na sytuację spowodowaną stanem wyższej konieczności, mając na względzie art. 102 ust. 1 aa u.k.p. organ prowadzi postępowanie wyjaśniające w tym zakresie. Zdaniem SKO zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skargę na powyższą decyzję złożył Z. R. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania: - art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust 1 c u.k.p. poprzez ich błędne zastosowanie, - art. 7, art. 7 b, art. 8 § 1, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego - art. 1 § 1 KW poprzez wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji braku sprawstwa skarżącego w popełnieniu wykroczenia z art. 92 a KW. Skarżący wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił niezweryfikowanie kto kierował pojazdem i wydanie przedwczesnej decyzji oraz niewłaściwe zastosowanie art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust 1 c u.k.p., w sytuacji gdy GITD nie dostarczył żadnego dowodu w tym zakresie. Dalej podkreślił, że z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. wprawdzie wynika obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, ale tylko wtedy, gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny odpowiada hipotezie tej normy tj. kierujący pojazdem, przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Jeżeli jednak strona kwestionuje fakt kierowania pojazdem i nie została zatrzymana przez Policję, a więc ukarana mandatem karnym, to organ nie może opierać rozstrzygnięcia na samej informacji o wykroczeniu. Wówczas organ powinien ustalić, na jakich dowodach GITD oparł informację, przekazując wniosek o ukaranie. GITD jednak wiedział jedynie, kto jest właścicielem samochodu, a nie kto prowadził pojazd. Skarżący wskazał, że tylko decyzja oparta na rzetelnie ustalonym stanie faktycznym realizuje zasadę pogłębiania zaufania i w tej sprawie dotyczyć może rzeczywistego sprawcy wykroczenia. Brak takich ustaleń narusza art. 7, art. 7 b, art. 8 § 1, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 KPA oraz art. 1 § 1 KW). W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawując wymiar sprawiedliwości kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd administracyjny bada zatem, czy poddany kontroli akt zgodny jest z przepisami prawa materialnego oraz czy postępowanie, w którym go wydano przeprowadzono zgodnie z regulacjami procesowymi. Ustalenie naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy stwierdzenie innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje sąd do uchylenia kwestionowanej decyzji (postanowienia) w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej p.p.s.a.). Kontroli Sądu została poddana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] sierpnia 2019r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] maja 2019 r. orzekającą m.in. o zatrzymaniu Z.R. prawa jazdy na okres 3 miesięcy, na podstawie z art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. Zasadniczym problemem prawnym w tej sprawie jest zakres postępowania dowodowego w sprawie, której przedmiotem jest zatrzymanie prawa jazdy w związku z przekroczeniem przez kierującego pojazdem dopuszczalnej prędkości o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym, w przypadku, gdy informację o popełnieniu tego wykroczenia kieruje do właściwego starosty inny organ niż Policja. Odnosząc się do powyższej kwestii należy podkreślić, że w każdej sprawie administracyjnej zakres postępowania dowodowego wyznaczają przepisy prawa materialnego. W rozpatrywanej sprawie ramy postępowania dowodowego określa niewątpliwe art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c u.k.p. w związku z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej. Wskazać zatem należy, że na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Natomiast w myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. ustawy zmieniającej, podmiot który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem. Z przytoczonych przepisów wynika zatem jednoznacznie, że decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy właściwy starosta może wydać wyłącznie na podstawie prawomocnego rozstrzygnięcia za naruszenie, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. lub informacji o ujawnieniu tego naruszenia, ale również w oparciu o ustalenie osoby, kto kierowała pojazdem, a więc dokonała naruszenia. Trafnie wskazuje SKO, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy na mocy art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p. jest decyzją związaną, bowiem ustawodawca nie pozostawił tego rozstrzygnięcia uznaniu administracyjnemu. Rację ma organ również co do tego, że z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej wynika, że podstawą wydania takiej decyzji może być informacja o ujawnieniu naruszenia prawa polegającego na kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą dopuszczalną o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Celem wprowadzenia przepisów umożliwiających czasowe zatrzymanie prawa jazdy w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkości na obszarze zabudowanym o 50 km/h, było bowiem większe zdyscyplinowanie kierujących pojazdami w przestrzeganiu przepisów ruchu drogowego, poprzez obawę utraty możliwości legalnego kierowania pojazdami w przypadkach nagminnego przekraczania przez kierowców prędkości na obszarze zabudowanym. (zob. druk nr 2586 Sejmu RP VII kadencji; uchwała NSA z 1 lipca 2019 r. sygn. akt I OPS 3/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Realizacji powyższego celu służy właśnie cyt. art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej, pozwalający na czasowe zatrzymanie prawa jazdy wyłącznie w oparciu o ustalenia zawarte w dokumencie urzędowym, którym jest informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia prawa, o której mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. W uzasadnieniu uchwały z 1 lipca 2019 r. sygn. akt I OPS 3/18 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że odpowiedzialność za treść tej informacji ponosi podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, a w aspekcie odszkodowawczym Skarb Państwa. Niemniej – zdaniem Sądu - w świetle treści art. 102 ust. 1 pkt 4 u.k.p., który jednoznacznie jako adresata decyzji - o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku przekroczenia dopuszczalnej prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym – wymienia tylko kierującego pojazdem, nie może być kwestionowane, że możliwość wydania orzeczenia w tym przedmiocie uzależniona jest od ustalenia przez właściwego starostę osoby kierującej pojazdem w dniu popełnienia wykroczenia. O ile ustalenie to nie będzie konieczne w sytuacji bezpośredniego zatrzymania kierującego pojazdem przez organy Policji, o tyle w przypadku ujawnienia tego naruszenia przez inne organy okoliczność ta winna być w postępowaniu dowodowym wyjaśniona, a w szczególności gdy jest ona kwestionowana przez adresata decyzji. Pomimo zatem, że organ może oprzeć rozstrzygnięcie tylko na informacji, o której mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d., co już istotnie zawęża zakres postępowania wyjaśniającego, to zawężenie to nie może prowadzić do pozbawienia strony jej gwarancji procesowych w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem Sądu, wprowadzenie przez ustawodawcę dualizmu trybów w kwestiach związanych z przekroczeniem prędkości na obszarze zabudowanym o ponad 50 km/h, a więc administracyjnego (zatrzymanie prawa jazdy), jak i sankcji karnych za popełnienie czynu zabronionego, nie oznacza, że w pierwszym z trybów organ nie ma obowiązku prowadzenia postępowania z zachowaniem podstawowych zasad wymienionych w art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. Tym samym organ poprzestając w tej sprawie na ocenie informacji pochodzącej od Głównego Inspektora Transportu Drogowego, bez ustalenia podmiotu kierującego pojazdem marki [...] nr rej. [...] w dniu [...] grudnia 2018 r. przy ul. P. w W., który przekroczył na obszarze zabudowanym dopuszczalną prędkość o 56 km/h. tj. o czyn z art. 92 a kw. naruszył art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c u.k.p. w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej i art. 135 ust. 1 pkt 1a p.r.d. Skarżący zarówno w toku postępowania, w skardze, jak i na rozprawie przed Sądem konsekwentnie podnosił, że nie kierował ww. pojazdem w dniu zdarzenia. Rzeczą organu odwoławczego będzie zatem przeprowadzenie postępowania z uwzględnieniem ww. argumentacji Sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.