VII SA/Wa 2405/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę budynku postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. R. K. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku skarżący wskazał, że posiada dom o powierzchni 70 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,5 ha. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się wyłącznie z prowadzenia gospodarstwa rolnego, uzyskując dochód w wysokości 400 zł miesięcznie. Pismem z dnia 16 listopada 2015 r., w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego, zobowiązano skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni, danych zawartych w złożonym wniosku. Skarżący udzielił odpowiedzi na wezwanie pismem z dnia 23 listopada 2015 r. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r. referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku R. K. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza sądowego na podstawie informacji wynikających ze złożonego wniosku oraz z pisma z dnia 23 listopada 2015 r. nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy, z uwagi na wątpliwości dotyczące rzeczywistych dochodów skarżącego. Referendarz sądowy zauważył, że R. K. nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi na zawarte w piśmie z 16 listopada 2015 r. wezwanie do wyjaśnienia, czy oprócz dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego skarżący uzyskuje inne dochody, czy podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp., a także czy prowadzi działalność gospodarczą, w szczególności działalność związaną z wyłapywaniem bezdomnych zwierząt, a jeśli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje z tego tytułu. W postanowieniu z dnia 1 lutego 2016 r. referendarz sądowy wskazał, że z dostępnego w internecie "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie gminy [...] w roku 2014" wynika, że cyt.: "Odławianiem bezdomnych zwierząt i umieszczaniem ich w schronisku będzie zajmował się Pan R. K. zam. [...], ul. [...], który posiada zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wyłapywania bezdomnych zwierząt na terenie naszej gminy". Skarżący na 2014 r. miał podpisaną umowę na odławianie zwierząt także z Gminą [...], co wynika z "Programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy [...] w 2014 roku" przyjętego uchwałą Rady Gminy [...] z [...]marca 2014 r. nr [...]. Również z dostępnego w internecie sprawozdania Burmistrza [...]z lutego 2010 r. wynika, że w styczniu 2010 r. została podpisana umowa z R.K. na wyłapywanie bezdomnych zwierząt z terenu Gminy [...] i dostarczanie ich do schroniska, z ceną ryczałtową za 1 miesiąc wynoszącą 3900 zł. Zdaniem referendarza sądowego w świetle tych informacji brak jakiejkolwiek odpowiedzi skarżącego na pytanie, czy aktualnie prowadzi działalność gospodarczą, w szczególności związaną z wyłapywaniem bezdomnych zwierząt, a także na pytanie, czy oprócz dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego uzyskuje inne dochody, czy podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów o dzieło, zlecenia, powoduje, że wątpliwości budzi jego twierdzenie o utrzymywaniu się wyłącznie z dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości 400 zł miesięcznie. Na postanowienie to R. K. złożył sprzeciw. Skarżący zarzucił, że w uzasadnieniu postanowienia podane są jego dochody sprzed wieków, np. z 2010 r., a skarżący utrzymuje się z tego, co posiada obecnie. Wskazał też, że nie zauważono, że posiada zaległości z tytułu podatku od nieruchomości (ponad 2.000 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego wydanego w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 ustawy prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to wnioskodawca powinien udowodnić, iż jego sytuacja finansowa uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zatem zawierać wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Jeżeli zaś oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy). Mając na uwadze powołane przepisy oraz treść wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy i sprzeciwu stwierdzić należy, iż R.K. nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy, brak jest więc podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia. Z treści złożonego przez skarżącego wniosku wynika, że R. K. utrzymuje się wyłącznie z dochodów uzyskiwanych z prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 400 zł miesięcznie, posiada dom o powierzchni 70 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,5 ha. Przypomnieć trzeba, że pismem z dnia 16 listopada 2015 r. (w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 13 listopada 2015 r.) wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku. R. K., udzielając odpowiedzi pismem z dnia 23 listopada 2015 r., nie odniósł się w żaden sposób do zawartego w piśmie z 16 listopada 2015 r. wezwania do wyjaśnienia, czy oprócz dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego skarżący uzyskuje inne dochody, czy podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów o dzieło, zlecenia itp., a także czy prowadzi działalność gospodarczą, w szczególności działalność związaną z wyłapywaniem bezdomnych zwierząt, jeśli tak, jakiej wysokości dochody uzyskuje. Z dostępnych w internecie informacji wynika, że R. K. na rok 2014 miał podpisane umowy na wyłapywanie bezdomnych zwierząt z terenu gminy [...] oraz z terenu gminy[...], w roku 2010 miał również podpisaną umowę na wyłapywanie bezdomnych zwierząt z terenu gminy [...]. Pytania skierowane do skarżącego w trybie art. 255 ustawy, zawarte w piśmie z dnia 16 listopada 2015 r., zmierzały do ustalenia, czy skarżący również obecnie prowadzi taką działalność (a jeśli tak, jakie dochody uzyskuje), a także miały na celu ustalenie, czy uzyskuje jakiekolwiek inne dochody oprócz dochodów z gospodarstwa rolnego. Z uwagi na brak odpowiedzi skarżącego na te pytania nie jest możliwe dokonanie rzetelnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, a co za tym idzie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy. Co istotne, informacji tych R. K. nie udzielił również w sprzeciwie od postanowienia z dnia 1 lutego 2016 r., pomimo że po otrzymaniu odpisu postanowienia winien mieć świadomość, że to właśnie niewyjaśnienie tych kwestii skutkowało odmową uwzględnienia złożonego przez skarżącego wniosku. W ocenie Sądu informacje przedstawione przez R. K. są zatem niewystarczające do oceny jego sytuacji finansowej. Z uwagi na niewyjaśnienie przez skarżącego, czy oprócz dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości 400 zł miesięcznie uzyskuje jeszcze inne dochody, uznać należy, że R. K. nie wykazał w sposób przekonujący, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, zasadne jest zatem utrzymanie w mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2016 r. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.