VII SA/Wa 2410/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2015 znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić H. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek H. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż H. K. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i synem. Rodzina wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu działalności rolniczej męża wnioskodawczyni, działalności gospodarczej wnioskodawczyni i umowy o pracę syna w łącznej wysokości około 7 900 zł. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką (z mężem) domu o pow. 250 m2, nieruchomości rolnych o pow.: 8 ha, 11 ha, ponadto posiada budynek służący do prowadzenia działalności gospodarczej o pow. 600 m2. Mąż wnioskodawczyni posiada auto opel vivaro o wartości ok. 10 000 zł. Wnioskodawczyni spłaca kredyty w wysokości 4 500 zł. Wskazała, że syn pracuje od listopada 2015 r. dochody z działalności wystarczają na pokrycie bieżących wydatków. Wnioskodawczyni wskazała, że leczy się na kręgosłup, ginekologicznie i neurologicznie. Wskazała na następujące miesięczne wydatki – opłaty (gaz, prąd, woda) ok. 1 000 zł., leczenie 1 000 zł., żywność 1 000 zł., kredyt 4 500 zł. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową H. K. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ich ponieść. Należy zauważyć, że z nadesłanego wniosku i okoliczności sprawy nie wynika by strona była w trudnej sytuacji majątkowej. Wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne o pow. 8 i 11 ha,. Z gospodarstwa rolnego uzyskuje stały dochód, prowadzi także działalność gospodarczą. Posiada także majątek w postaci domu o pow. 250 m2, budynku służącego do prowadzenia działalności gospodarczej o pow. 600 m2. Wnioskodawczyni zaznaczyła wprawdzie, że jej sytuacja materialna jest trudna, jednakże z ogólnego obrazu sytuacji majątkowej wynika, że strony nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy. Pamiętać także należy, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Wszak udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. To, że strona korzysta z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Także strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 571., tak też NSA w uzasadnieniu postanowienia z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt I OZ 704/12 oraz I OZ 982/14). Okoliczności sprawy wskazują, że strona posiada środki na opłacenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie wynoszą 200 zł. wpisu sądowego od skargi. Wydatek ten może pozostać jedynym wydatkiem strony w sprawie (inne ew. wydatki to 100 zł za opłatę za sporządzenie uzasadnienia wyroku, jeżeli uzasadnienie nie będzie sporządzane z urzędu i ew. 100 zł wpisu od skargi kasacyjnej). Z tych względów odmówiono przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.