VII SA/Wa 2411/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi J. D. i R. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki altany śmietnikowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Sygnatura akt VII SA/Wa 2411/12 UZASADNIENIE [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. - po rozpatrzeniu odwołania J. D. i R. D. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. , która nakazano J. D. i R. D. rozbiórkę samowolnie wybudowanej altany śmietnikowej na działce nr ew. [...] z obr. [...]przy ul [...] w [...], usytuowanej przy granicy z nieruchomością przy [...] w [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na następujące ustalenia faktyczne i prawne: Na wniosek I. i S. U. w dnia [...] stycznia 2004 r. PINB dla [...] wszczął postępowanie administracyjne m. in. w sprawie śmietnika na nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] umorzył postępowanie. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2006 r. uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W wyniku ponownej analizy całości materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy PINB [...] wydał w dniu [...] sierpnia 2011 r. decyzję Nr [...]. Od powyższej decyzji z zachowaniem ustawowego terminu odwołanie wnieśli J. i R. D. Rozpoznając ponownie sprawę na skutek wniesionego odwołania organ odwoławczy wskazał, że w zebranym materiale dowodowym znajduje się protokół z oględzin przeprowadzonych przez przedstawicieli Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w dniu [...] lipca 2010 r., w których ustalono, że na działce nr ew. [...] z obr. [...] przy ul. [...] w [...] znajduje się m.in.: śmietnik o wymiarach ok. 2,30 x 3,60m i wysokości ok. 2,44 m usytuowany w "ostrej granicy" z działką nr ew. [...]. Powyższe ustalenia potwierdzają wyniki kontroli przeprowadzonej przez przedstawicieli PINB [...] w dniu [...] sierpnia 2010 r. (protokół Nr [...] z dnia [...].08.2010r.). W materialne dowodowym znajduje się również przyjęte przez Urząd [...] zgłoszenie z dnia [...] października 2003 r. dotyczące zamiaru wykonania wymiany ogrodzenia działki nr [...] od strony ul. [...] gdzie w załączniku graficznym naszkicowany jest śmietnik. Inwestycje prowadzone na podstawie pozwoleń na budowę przez J. D. jak też przez R. Dz. - właścicieli działki nr ew. [...] nie przewidywały realizacji i nie obejmowały swym zakresem budowy pomieszczeń na odpady stałe, zadaszonych osłon śmietnikowych czy też altan śmietnikowych. W zatwierdzonych projektach na projekcie zagospodarowania terenu widnieje tylko projektowany pojemnik na odpadki stałe" - nie jest to więc żaden z obiektów wskazanych w unormowaniu § 22 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dn. 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Nie mieści się on w kategorii "zadaszonej osłony lub pomieszczenia na odpadki stałe". Analiza materiału dowodowego wykazuje, że przedmiotowa altana śmietnikowa została samowolnie wybudowana po 2003 r. W trakcie przeprowadzonych kontroli i prowadzonego postępowania wyjaśniającego właściciele posesji nie przedłożyli dokumentu organu administracji architektoniczno-budowlanej potwierdzającego legalność budowy przedmiotowego obiektu. Przepisy ustawy - Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. zezwalają na legalizację samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie naruszają przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzanie obiektu lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W myśl § 23 wyżej cytowanego rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 1994 r. odległość zadaszonych osłon lub pomieszczeń ze ścianami pełnymi bądź ażurowymi powinna wynosić co najmniej 10 m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz co najmniej 3 m od granicy z sąsiednią działką a zachowanie odległości od granicy działki nie jest wymagane jedynie gdy osłony lub pomieszczenia stykają się z podobnymi urządzeniami na działce sąsiedniej. Wobec powyższego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podzielił stanowisko organu I instancji, iż brak jest możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami w tym techniczno-budowlanymi. Przedmiotowa altana śmietnikowa znajduje się w narożniku nieruchomości, działki nr [...], przy ul. [...] w [...], w "ostrej granicy z działką nr ew. [...], na której nie występuje podobne urządzenie "w granicy działki". Przedmiotowy obiekt narusza przepisy techniczno-budowlane tj. warunki techniczne jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie i nie ma możliwości doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem. W myśl przepisu z art. 48 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy - Prawo budowlane gdy budynek narusza przepisy w tym techniczno-budowlane w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem: "właściwy organ nakazuje w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę." Odnosząc się do argumentu zawartego w odwołaniu J. D. organ stanął na stanowisku, że protokół oględzin GUNB z dnia [...] lipca 2010 r. został włączony do materiału dowodowego na zasadzie art. 75 § 1 Kpa. Oględziny te zostały przeprowadzone przez przedstawicieli innego organu, wobec czego trudno czynić zarzut organowi prowadzącemu sprawę na temat prawidłowego powiadomienia stron o tych czynnościach. PINB [...] własne oględziny przeprowadził w dniu [...] sierpnia 2010 r., w których J. D. brała udział. R. D. i J. D. złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. R. D. wskazał, że organ administracji nie wyjaśnił w oparciu, o jakie dokumenty ustalił, że altana śmietnikowa została wybudowana samowolnie po 2005 roku. Nadto podkreślił, że jego obiekt stykał się z miejscem składowania odpadów stałych na sąsiedniej działce czyli spełniał wymogi określone w przepisach, dlatego też PINB decyzją z dnia [...] marca 2004 r. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek pp. U.. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I pierwszej instancji. J. D. w złożonej skardze wskazała natomiast, że została pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu co narusza art. 10 § 1 k.p.a., a organy ograniczyły się jedynie do umożliwienia jej zapoznania się z aktami sprawy określając 4 - dniowy termin. Wobec powyższych uchybień wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ja decyzji organu pierwszej instancji aczkolwiek nie tylko z przyczyn w niej wskazanych. Należy przy tym przypomnieć, że na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem szeregu przepisów postępowania, które to naruszenie w okolicznościach niniejszej sprawy nie tylko mogło ale i miało wpływ na wynik sprawy. I tak: jak wynika z zaskarżonej decyzji jej podstawą prawną był art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010, Nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej: Prawo budowlane). Zgodnie z treścią tego przepisu właściwy organ nakazuje – z zastrzeżeniem ust. 2 – w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. A zatem jedną z podstawowych przesłanek, którą organ musi ustalić przed wydaniem decyzji w tym trybie to fakt zrealizowania (rozpoczęcia realizacji) obiektu, który wymagał wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Wprawdzie art. 28 Prawa budowanego wprowadził zasadę, że roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę jednakże ustawodawca w tym przepisie wprowadził wyjątek zwalniający z uzyskania takiego pozwolenia niektóre obiekty budowlane (roboty budowlane). Te ostatnie obiekty (których realizacja została zwolniona z uzyskania pozwolenia na budowę) zostały enumeratywnie wymienione w art. 29 i 30 Prawa budowlanego. Art. 29 ust. 1 pkt 2 wskazuje m.in. że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolnostojących budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni do 25 m2 przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Nakazem rozbiórki w niniejszej sprawie objęta została altana śmietnikowa a zatem obiekt, którego realizacja, co do zasady, zwolniona jest od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę a winna być poprzedzona jedynie dokonaniem zgłoszenia. Organ administracji w żaden sposób nie wyjaśnił przyczyn, dla których uznał, że przedmiotowy obiekt wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Już jedynie ta okoliczność uzasadnia przyjęcie ze zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a., w zw. z art. 48 i 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się zgłoszenie dokonane przez R. D. w dniu [...] października 2003 r. zamiaru wymiany ogrodzenia działki nr [...] od strony ul. [...]. Z załączonego do zgłoszenia rysunku wynika, że w ciągu ogrodzenia ma być zrealizowany śmietnik. Wprawdzie zgłoszenie nie wymienia zamiaru realizacji śmietnika jednakże obowiązkiem organu działającego w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej było ustalenie zakresu robót zamierzonych przez R. D. w oparciu o całokształt dokumentacji dołączonej do zgłoszenia. W konsekwencji organ administracji nie wyjaśnił ponad wszelką wątpliwość czy została spełniona druga z przesłanek warunkujących wszczęcie postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego (zarówno na podstawie art. 48 jak i 49b Prawa budowlanego) – realizacja bez uprzedniego dokonania zgłoszenia (o ile organ ustali, że realizacja obiektu wymagała takiego zgłoszenia). Należy także podkreślić, że obiekty budowlane znajdujące się na nieruchomości przy ul. [...] były wielokrotnie przedmiotem kontroli organów nadzoru budowlanego a wszczynane co do legalności ich realizacji postępowania kończyły się decyzjami administracyjnymi będącymi przedmiotem kontroli Sądu. Przedmiotem takiej kontroli była również decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2009 r., mocą której organ utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] stwierdzającą nieważność decyzji Starosty Powiatu [...] z [...] lutego 2000 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu J. i R. D. pozwolenia na budowę wielorodzinnego budynku mieszkalnego na posesji przy ul. [...] w [...]. Uchylając te decyzje Sąd wskazał na obowiązek zbadania czy usytuowanie śmietnika znajdującego się na działce o nr [...] nie narusza w sposób rażący uzasadnionych interesów osób trzecich. Powyższe wskazywałoby, że przedmiotowy śmietnik mógł być zrealizowany w ramach pozwolenia na budowę udzielonego decyzja Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lutego 2000 r. Powyższe również przemawia za twierdzeniem, że decyzja będąca przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu została wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, bez należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy to jest z naruszeniem art. 7, 77 § 1 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 48 Prawa budowlanego. I wreszcie niezależnie od powyższego wskazać należy, że zebrane przez organ dowody nie wskazują w sposób jednoznaczny wymiarów obiektu objętego nakazem rozbiórki. Organ powołuje się wprawdzie na ustalenia dokonane przez przedstawicieli GUNB z dnia [...] lipca 2010 r. podczas gdy pracownicy PINB - u podczas kontroli dokonanej dnia [...] sierpnia 2010 r. stwierdzili istnienie altany śmietnikowej o wymiarach: 1,90m x 3,70m o wysokości 2,25 m (protokół kontroli w aktach sprawy) Wprawdzie powyższa rozbieżność nie ma znaczenia dla ewentualnego ustalenia czy obiekt ten mógł być realizowany jedynie w oparciu o uprzednie dokonanie zgłoszenia (o ile takie będą ustalenia organu co do legalności obiektu) jednakże niewątpliwie powyższe uchybienie organu stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a. Obowiązkiem organu było bowiem wyjaśnienie przyczyn stwierdzonych rozbieżności które to wyjaśnienia winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu sporządzonym zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Na koniec wskazać należy, że organ w żaden sposób nie uzasadnił przyczyn powoływania się w uzasadnieniu tak decyzji pierwszej jak i drugiej instancji na przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ani bowiem z dacie wydawania kontrolowanych decyzji ani nawet realizacji obiektu rozporządzenie to nie obowiązywało. Ze wskazanych wyżej przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie jak i poprzedzająca je decyzja organu pierwszej instancji naruszają szereg wskazanych wyżej przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik sprawy a w konsekwencji należało je wyeliminować z obrotu prawnego. Rozpoznając ponownie sprawę organ związany będzie wskazaną wyżej oceną prawną. A zatem: po pierwsze obowiązkiem organu będzie ustalenie czy przedmiotowa altana śmietnikowa nie została zrealizowana w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia [...] lutego 2000 r. jeśli nie, to czy altana ta nie została objęta zgłoszeniem z [...] października 2003 r. biorąc pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną. Prawidłowe ustalenie powyższych okoliczności pozwoli organowi (w przypadku uznania, że obiekt zostali zrealizowany bez wymaganej zgody organu architektoniczno budowlanego) na wszczęcie postępowania we właściwym trybie. W zależności od tych ustaleń właściwy będzie tryb wskazany w art. 48, 49b lub 50 Prawa budowlanego. Ustalenie organu, że obiekt został zrealizowany w oparciu o zgłoszenie z dnia [...] października 2003 r. winno skutkować rozważeniem przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 ust. 1 pkt 4 i 51 Prawa budowlanego łącznie z konsekwencjami wynikającymi z art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Niewątpliwym jest bowiem w sprawie że altana została posadowiona niezgodnie z warunkami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jaki powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75. poz. 690 ze zm.), które mają zastosowanie w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit c oraz art. 135 i 152 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.