VII SA/Wa 2414/13

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lutego 2014 r. po rozpoznaniu wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 5 grudnia 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy R. P. w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wnioskodawca wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i synem. Wspólnie utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 200,00 -800,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca zaznaczył, iż małżonka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Załączył do wniosku zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia 28 listopada 2013r. potwierdzające statut osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podkreślił, że jest jedynym żywicielem rodziny i nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego. Podał, że małżonka opiekuje się dwuletnim synem i jej praca ogranicza się do gospodarstwa domowego. Wnioskodawca dodał, że rozłożenie wymaganego wpisu na raty również nie odbyłoby się bez uszczerbku w jego utrzymaniu oraz rodziny. Wnioskodawca wskazał, że posiada działkę o pow. 0,018 ha w B. Oświadczył, że nie posiada, żadnych nieruchomości, mieszkania, oszczędności pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2013r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi, należało wskazać branżę oraz charakter wykonywanej pracy, - wysokości uzyskanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej z trzech ostatnich miesięcy, - czy samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby, jeśli tak, należało wskazać ile osób, - gdzie wnioskodawca wraz z rodziną zamieszkuje (dom, mieszkanie) należało podać jego powierzchnię oraz wskazać czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem czy też najemcą, - jakie ponosi miesięcznie koszty związane z utrzymaniem domu, mieszkania (gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości, czynsz, koszty wynajmu itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, -orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, środki chemiczne itp.), - czy wnioskodawca lub małżonka posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), oraz do nadesłania -wyciągów z konta bankowego wnioskodawcy oraz małżonki z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli posiadają konto bankowe, - kserokopii zeznania podatkowego za rok 2012 r. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 2 stycznia 2014 r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na powyższe zarządzenie. Wnioskodawca wyjaśnił, że samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, która obejmuje branże kształtowania i optymalnej obróbki skrawaniem, wykonuje pracę doradcy i handlowca, jak również serwisanta narzędzi skrawających. Podał, że wysokość uzyskanych dochodów z trzech ostatnich miesięcy kształtuje się na poziomie strat 2.000,00 złotych. Wnioskodawca poinformował, że zamieszkuje z rodziną w 47 m ² mieszkaniu matki. Wskazał, że "w miarę możliwości" stara się opłacać czynsz w wysokości 350,00 złotych, opłatę za prąd w wysokości 80,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 30,00 złotych, wywóz śmieci w wysokości 40,00 złotych. Wnioskodawca oświadczył, że orientacyjnie na dzień przeznacza ok. 30,00 złotych na bieżące potrzeby, co podkreślił, że z ledwością wystarcza na codzienne utrzymanie. Podał, że posiada wraz z żoną samochód osobowy marki [...] oraz samochód [...], które wyłącznie służą do pracy zarobkowej związanej z prowadzoną działalnością. Wskazał, że miesięczne koszty z nimi związane (paliwo, naprawy) wynoszą 50-300 złotych miesięcznie. Wnioskodawca nadesłał także kserokopię wyciągu z konta bankowego oraz zeznania podatkowego za rok 2012 r. Kolejnym zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2014 r. wezwano R. P. do nadesłania dodatkowych wyjaśnień poprzez: - wskazanie źródeł finansowania wydatków związanych z budową domu mieszkalnego oraz innych obiektów (altany, budynek gospodarczy, studnia) w stosunku do których toczy się postępowanie administracyjne; w przypadku finansowania budowy z kredytu bankowego lub pożyczek należało wskazać ich wysokość oraz w jakich ratach miesięcznie zadłużenie jest spłacane, - na jakim etapie znajduje się obecnie prowadzona budowa domu mieszkalnego, - czy wnioskodawca z małżonką otrzymują pomoc od rodziny, matki, krewnych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo i w jakiej wysokości, - czy wnioskodawca pobiera zasiłek rodzinny na dziecko, jeśli tak, należało podać jego wysokość, - czy wnioskodawca bądź małżonka pobierają stypendium (naukowe, socjalne) z tytułu nauki na wyższej uczelni, jeśli tak, należało podać w jakiej wysokości miesięcznie, kwartalnie, - czy małżonka wnioskodawcy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, umowy zlecenia, a jeśli tak, jakie uzyskuje z tego tytułu dochody, należało podać, ich wysokość, - z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawca utrzymuje się wraz rodziną w przypadku gdy ponosi straty z tytułu ponoszonej działalności gospodarczej. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadania dokumenty. W dniu 3 lutego 2014 r. wpłynęła do Sądu odpowiedź wnioskodawcy na powyższe zarządzenie. Wnioskodawca poinformował, że wydatki związane z finansowaniem budowy domu oraz innych obiektów "pochodzą z pracy własnej jak również, z prowadzonej kiedyś działalności gospodarczej". Dodał także, że na prowadzenie ww. budowy zaciągał w banku pożyczki, które już spłacił. Zaznaczył, że w prowadzonych pracach na budowie pomagała mu rodzina, przyjaciele i znajomi. Wyjaśnił, że obecnie od kilku lat prace na budowie nie są kontynuowane. Dom jest na etapie stanu surowego, zamkniętego i zabezpieczonego. Wnioskodawca podał, że nie ma obecnie żadnych kredytów i innych zobowiązań finansowych. Oświadczył, że pobiera stypendium socjalne z tytułu nauki na wyższej uczelni w wysokości 500,00 złotych miesięcznie. Małżonka pobiera zasiłek rodzinny w wysokości 77,00 złotych miesięcznie. Podkreślił, że żona opiekuje się schorowaną matką i pomaga jej w pełnieniu obowiązków domowych. Nie podejmuje prac dorywczych. Wnioskodawca wyjaśnił, że obecnie gdy ponosi straty z tytułu działalności gospodarczej, utrzymuje się przy pomocy rodziców. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Przesłankę zwolnienia strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych może zatem stanowić sytuacja finansowa, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków. Należy pamiętać, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Podkreślić zatem należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty kosztów sądowych bądź też zapłata przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób wiarygodny i przekonywujący, że nie dysponuje żadnymi środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd/referendarz nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku PPF były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, stąd też został on wezwany zarządzeniami z dnia 16 grudnia 2013 r. i dnia 21 stycznia 2014 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia. Skarżący wprawdzie udzielił odpowiedzi na powyższe zarządzenia, jednakże wskazane informacje nie dowiodły, że kwalifikuje się on do przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawił swoją sytuację finansową w sposób enigmatyczny nie wyjaśniając wystarczająco i bez żadnych wątpliwości swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Dane zawarte w złożonym przez niego w formularzu oraz w nadesłanych wyjaśnieniach są mało precyzyjne i nie oczywiste. Wnioskodawca przedstawił tylko wybiórcze okoliczności świadczące o jego sytuacji materialnej i rodzinnej akcentując przy tym te z nich, które mają podkreślać jego trudną sytuację materialną. W nadesłanych wyjaśnieniach w dniu 24 grudnia 2013r. (data wpływu do Sądu 2 stycznia 2014r.) wnioskodawca oświadczył, że w ostatnich trzech miesiącach poniósł stratę w wysokości 2.000.00 złotych. W kolejnym piśmie z dnia 30 stycznia 2014 r. (data wpływu do Sądu 3 lutego 2014 r.) wyjaśnił, że obecnie utrzymuje się wraz z rodziną przy pomocy rodziców. Powyższe twierdzenie jest zbyt ogólnikowe i nie wystarczające do oceny sytuacji materialnej strony. Dodać przy tym należy, iż wnioskodawca nie wykazał z czego utrzymują się rodzice, trudno zatem ocenić jaką pomoc mogą wnioskodawcy i jego rodzinie zapewnić. Nadto, wnioskodawca nie wyjaśnił dokładnie w jakim zakresie i przez jaki okres pomoc taką uzyskuje. Czy polega ona na zapewnieniu warunków bytowych tj. mieszkania związanych z nim opłat oraz kosztów wyżywienia czy całkowitym utrzymaniu tj. zapewnienie warunków bytowych, kosztów wyżywienia oraz innych niezbędnych wydatków wnioskodawcy i jego rodziny. Nadto, wnioskodawca nie wyszczególnił jakie ponosi wraz z rodziną wydatki na codzienne utrzymanie. Poinformował jedynie ogólnikowo, że stawka dzienne na bieżące potrzeby wynosi 30,00 złotych. Z pewnością nie są to wszystkie wydatki ponoszone przez wnioskodawcę. Nie podał jaką kwotę miesięcznie przeznacza na utrzymanie dziecka, opłaty za telefon, zakup odzieży, lekarstw, wydatki związane ze studiami itp. Skarżący nie udzielił zatem pełnych wyjaśnień w kwestii dotyczących kosztów miesięcznego utrzymania. Wnioskodawca podał wprawdzie, że "w miarę możliwości" ponosi opłaty związane z mieszkaniem tj. które wynoszą w sumie 550,00 złotych. Nie wyjaśnił jednak w jakich miesiącach opłaty te ponosi. Nadto ponosi wydatki związane z utrzymaniem samochodów w wysokości 50-300 złotych miesięcznie. Wskazać należy, że wnioskodawca w odpowiedzi na ww. zarządzenia udziela ogólnych informacji, ściśle odpowiadając na zadane pytania, nie przedstawiając jednak jasno swojej sytuacji finansowej i majątkowej oraz zdolności płatniczych. Odpowiadając na zarządzenie z dnia 21 stycznia 2014r. wnioskodawca poinformował, że uzyskuje stypendium socjalne z tytułu nauki na wyższej uczelni nie wyjaśniając jednocześnie, jakie ponosi wydatki związane z nauką (opłata za studia, zakup książek, dojazdy itp.). Nadto zauważyć należy, że wnioskodawca nie podał, jakie obiekty buduje, jakie wybudował, jedynie z akt sprawy wynika, że są to inwestycje: dom mieszkalny, altana, budynek gospodarczy, studnia. Fakt ten niewątpliwie nie wskazuje aby wnioskodawcę można było zaliczyć do grona osób ubogich, który nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, partycypować w kosztach sądowych. Wnioskodawca nie wskazał także kiedy rozpoczął budowę w którym roku, przez jaki okres ją prowadził, od kiedy prace na budowie nie są kontynuowane. Okoliczności te mają znaczenie przy ocenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Z nadesłanych wyjaśnień wynika bowiem, że wnioskodawca finansował budowę z prowadzonej działalności gospodarczej, dokonał także spłaty zaciągniętych na ten cel pożyczek. Świadczy to zatem o uzyskiwanych dochodach z prowadzonej działalności. Podkreślić należy, że za zasadnością wniosku skarżącego nie przemawia m.in. wykazanie straty za okres trzech miesięcy w wysokości 2.000,00 złotych. W ocenie orzekającego wykazanie powyższej straty nie jest okolicznością, która pozwala na miarodajną ocenę sytuacji finansowej strony. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza bowiem, iż podmiot traci płynność finansową i nie jest w stanie regulować własnych wymagalnych zobowiązań. Co istotne wnioskodawca nie wskazał, że z uwagi na złą sytuację finansową zaprzestaje prowadzenia działalności gospodarczej. Przeciwnie z podanych informacji wynika, że działalność tą prowadzi od kilku lat. Powyższe wskazuje, że wnioskodawca utrzymuje płynność finansową, która umożliwia mu prowadzenie takiej działalności. Reasumując w ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jeszcze raz należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że jest sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.