VII SA/Wa 2414/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej postanawia: odmówić R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 5 grudnia 2013 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy R. P. w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek ten został rozpoznany postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 lutego 2014 r. Na postanowienie to został złożony sprzeciw stąd, z mocy art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a., straciło ono moc, a sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. We wniosku oraz w dodatkowych wyjaśnieniach złożonych na wezwanie Sądu wnioskodawca wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną i synem. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 200-800 zł. miesięcznie. Wnioskodawca zaznaczył, iż małżonka jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Załączył do wniosku zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w P. z dnia 28 listopada 2013 r. potwierdzające statut osoby bezrobotnej. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podkreślił, że jest jedynym żywicielem rodziny. Podał, że małżonka opiekuje się dwuletnim synem i jej praca ogranicza się do gospodarstwa domowego. Wskazał, że posiada działkę o pow. 0,018 ha w B. Oświadczył, że nie posiada, żadnych nieruchomości, mieszkania, oszczędności pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych. W piśmie z dnia 24 grudnia 2013 r., złożonym na wezwanie Sądu, wnioskodawca wyjaśnił, że samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, która obejmuje branże kształtowania i optymalnej obróbki skrawaniem, wykonuje pracę doradcy i handlowca, jak również serwisanta narzędzi skrawających. Podał, że wysokość uzyskanych dochodów z trzech ostatnich miesięcy kształtuje się na poziomie strat 2 000 zł. Wnioskodawca poinformował, że zamieszkuje z rodziną w 47 m² mieszkaniu matki. Wskazał, że w miarę możliwości stara się opłacać czynsz w wysokości 350 zł., opłatę za prąd w wysokości 80 zł., opłatę za gaz w wysokości 30 zł., wywóz śmieci w wysokości 40 zł. Wnioskodawca oświadczył, że orientacyjnie na dzień przeznacza ok. 30 zł. na bieżące potrzeby, co z ledwością wystarcza na codzienne utrzymanie. Podał, że posiada wraz z żoną samochód osobowy marki ford "K" z 1997 r. oraz samochód Seat INCA z 1996 r., które wyłącznie służą do pracy zarobkowej związanej z prowadzoną działalnością. Wskazał, że miesięczne koszty z nimi związane (paliwo, naprawy) wynoszą 50-300 zł. miesięcznie. Wnioskodawca nadesłał także kserokopię wyciągu z konta bankowego oraz zeznania podatkowego za rok 2012 r. W kolejnych wyjaśnieniach z dnia 30 stycznia 2014 r. wnioskodawca poinformował, że wydatki związane z finansowaniem budowy domu oraz innych obiektów pochodzą z pracy własnej jak również, z prowadzonej kiedyś działalności gospodarczej. Dodał także, że na prowadzenie ww. budowy zaciągał w banku pożyczki, które już spłacił. Zaznaczył, że w prowadzonych pracach na budowie pomagała mu rodzina, przyjaciele i znajomi. Wyjaśnił, że obecnie od kilku lat prace na budowie nie są kontynuowane. Dom jest na etapie stanu surowego, zamkniętego i zabezpieczonego. Wnioskodawca podał, że nie ma obecnie żadnych kredytów i innych zobowiązań finansowych. Oświadczył, że pobiera stypendium socjalne z tytułu nauki na wyższej uczelni w wysokości 500 zł. miesięcznie. Małżonka pobiera zasiłek rodzinny w wysokości 77 zł. miesięcznie. Podkreślił, że żona opiekuje się schorowaną matką i pomaga jej w pełnieniu obowiązków domowych. Nie podejmuje prac dorywczych. Wyjaśnił, że obecnie gdy ponosi straty z tytułu działalności gospodarczej, utrzymuje się przy pomocy rodziców. W zażaleniu na postanowienie z dnia 10 lutego 2014 r. wnioskodawca wskazał, że sporadycznie otrzymuje pomoc od matki i teściowej, których emerytury wynoszą odpowiednio 1 600 zł. i 1 300 zł. Pomoc ta, jak zaznaczono, jest sporadyczna i odbywa się tylko w przypadkach, gdy jest niezbędna. Polega na pożyczeniu 50-100 zł., a także odroczenia terminu spłaty kosztów za mieszkanie. Pomoc tę uzyskuje od połowy 2013 r., gdy działalność gospodarcza wnioskodawcy zaczęła przynosić straty. Dodał, że obecnie nie ma kredytów w bankach i innych zobowiązań, oprócz tych które zalega najbliższej rodzinie. Wyjaśnił, że inwestycje budowlane zostały zrealizowane w latach 2006-2010 z materiałów rozbiórkowych i zakupionych w okresie, gdy wnioskodawca i jego żona mieli pracę. Dodał, że jego sytuacja materialna pogorszyła się od roku 2010. Wydatki związane z mieszkaniem w kwocie 550 zł. wnioskodawca ponosi od 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Przesłankę zwolnienia strony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych może zatem stanowić sytuacja finansowa, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty kosztów sądowych bądź też zapłata przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Owe wykazanie polegać, więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób wiarygodny i przekonywujący, że nie dysponuje żadnymi środkami, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd/referendarz nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. Rozpoznając merytorycznie wniosek należy wskazać, że nie jest zasadne przyznanie prawa pomocy w zawnioskowanym zakresie. Z przedstawionych danych zarówno w formularzu PPF jak i w dodatkowych wyjaśnieniach nie wynika by wnioskodawcę zaliczyć można było do osób ubogich, wobec których należałoby zastosować instytucję prawa pomocy. Wnioskodawca utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej, jest inwestorem budowy domu jednorodzinnego z garażem, posiada dwa samochody osobowe, z których jeden wykorzystywany jest do prowadzenia działalności gospodarczej. Wnioskodawca wskazał, że posiadając na wcześniejszym etapie kredyty zaciągnięte w celu realizacji inwestycji budowlanej, spłacił je i obecnie jest zadłużony jedynie u rodziny. Pożyczki od rodziny są sporadyczne. Okoliczności te wskazują, że wnioskodawca nie jest w trudnej sytuacji materialnej i stać go będzie na opłacenie we własnym zakresie kosztów sądowych, które na obecnym etapie wynoszą 200 zł wpisu sadowego. Koszty te mogą pozostać jedynymi kosztami w sprawie. Należy również zauważyć, że wnioskodawca w formularzu PPF wskazał, że nie jest go stać na uiszczenie wpisu sądowego w wymaganym 7 dniowym terminie. Postępowanie wpadkowe dotyczące przyznania prawa pomocy toczy się już ponad trzy miesiące, jest to zatem długi okres, który powinien wystarczyć na zgromadzenie odpowiedniej gotówki. Należy również zauważyć, że z ogólnodostępnych na stronach internetowych danych z bazy CEIDG wynika, że wnioskodawca podejmuje okresowo działalność gospodarczą, a następnie zawiesza ją. Okoliczności te wskazują, że wnioskodawca posiada źródło dochodu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.