VII SA/Wa 2414/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. M. i S. M. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lutego 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. M. i S. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowanych postanawia : utrzymać w mocy postanowienie z dnia 15 lutego 2018 r. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 2414/17 wpłynęły wnioski H. M. i S. M. o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosków skarżący wskazali, że posiadają dom o powierzchni 248 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,45 ha. Wnioskodawcy wśród osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym wymienili córkę i wnuka. Oświadczyli, że S. M. otrzymuje rentę z zasiłkiem pielęgnacyjnym w wysokości 1838,38 zł, H. M. emeryturę w kwocie 1881,99 zł netto miesięcznie, natomiast córka nie uzyskuje żadnych dochodów. Wnioskodawcy wskazali na zadłużenie debetowe w banku wynoszące 5794,96 zł, zwrócili uwagę na zły stan zdrowia, zwłaszcza skarżącego. Jako zobowiązania i stałe wydatki wymienili m.in.: opłaty za wodę – 120 zł, za energię elektryczną – 750 zł, za gaz – 100 zł, odpady – 54 zł, wydatki związane z rehabilitacją skarżącego (łóżko i materac przeciwodleżynowy 2000 zł, chodzik, kule, piłki, taśmy ok. 1000 zł), wydatki na leki skarżącego – 350-500 zł, na leki skarżącej – 200 zł. Z dodatkowo nadesłanych na wezwanie referendarza informacji wynika, że ani skarżący, ani też ich córka, nie uzyskują innych dochodów, poza wymienionymi w złożonym wniosku, w szczególności związanych z działalnością [...]. Wskazali, że córka skarżących (według jej oświadczenia), nie uzyskuje żadnych dochodów, nie otrzymuje środków na utrzymanie dziecka od jego ojca, a także świadczenia wychowawczego na dziecko ("500 plus"). Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2018 r. w sprawie VII SA/Wa 2414/17 odmówiono H. M. i S. M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawcy wskazali, że "wniosek został rozpoznany na podstawie informacji z jawnych rejestrów publicznych o rzekomych dochodach uzyskiwanych przez córkę. W rzeczywistości nie ma znaczenia także szerokość dzielności przedsiębiorcy jednostek, w których skarżący są wymienieni jako osoby zasiadające w radzie, zarządzie spółki, gdyż wiadomości te nie są aktualne i rzetelne. Spółka [...] ma zawieszoną działalność i nie ma obrotów od maja 2009 roku – wykazane w deklaracji VAT-7. Córka złożyła w urzędzie skarbowym PIT-37 z którego wynika, że nie ma żadnych dochodów. Córka od 2008 roku leczy się na depresję co skutkuje trudną sytuacją domową i samotnym wychowaniem dziecka oraz wiążącymi się z tym długimi okresami niezdolności do pracy. Ponadto rzeczywisty stan warunków mieszkalnych skarżących jest poniżej przeciętnej – brakuje pieniędzy na wydatki życia codziennego, na ogrzewanie domu (znaczna część naszych dochodów pochłaniają wydatki na leki, pampersy). Nadto, w związku z sytuacją zdrowotną S. przeciąga się usunięcie nieaktualnych wpisów we wszelkich rejestrach dotyczących informacji publicznej, w których skarżący widnieją, a co mogło wpłynąć na rozstrzygnięcie. " Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 21 grudnia 2017 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja ta ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko wobec osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 15 lutego 2018 r. - brak jest podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy, H. M. i S. M. nie wykazali bowiem w sposób wiarygodny, aby znajdowali się w tak trudnej sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie kosztów sądowych we własnym zakresie. Z treści wniosku wynika, że H. M. i S. M. posiadają dom o powierzchni 248 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,45 ha. Wnioskodawcy jako osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym wymienili córkę i wnuka. Oświadczyli, że córka nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów, cała rodzina utrzymuje się ze świadczeń skarżących (emerytalnego i rentowego) w łącznej wysokości 3720,37 zł. Z deklarowanych we wnioskach wydatków wynika, że nie wszystkie z nich mają stały charakter, bowiem wydatki związane z rehabilitacją skarżącego w łącznej wysokości 3.000 zł zostały poniesione jednorazowo, a przy tym nie wiadomo nawet, jakiego okresu dotyczą (w sprzeciwie takiej informacji również brak). Za referendarzem zauważyć trzeba, że z udostępnianych przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości www.ems.ms.gov.pl danych z rejestru przedsiębiorców, wynika, że H. M. i S. M. oraz ich córka zasiadają w zarządzie i w radzie nadzorczej spółki [...]., której siedziba znajduje się pod adresem zamieszkania skarżących. Przedmiot działalności przedsiębiorcy został określony bardzo szeroko i obejmuje m.in. wykonywanie instalacji elektrycznych, sprzedaż hurtową pojazdów mechanicznych, działalność dochodzeniowo-detektywistyczną i ochroniarską, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania. Skarżący twierdzą, że ani oni ani ich córka nie uzyskują dochodów związanych z działalnością [...]. (nie nadesłano PIT córki o którym wspomniano w sprzeciwie). Z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie wynika jednak -co również zauważył referendarz- aby wobec [...]. prowadzone było postępowanie upadłościowe, nie wynika również jej rozwiązanie, czy choćby zawieszenie działalności gospodarczej, o którym skarżący wspominają w sprzeciwie (brak wydruku potwierdzającego taką informację). Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Nie jest rolą Sądu ani referendarza prowadzenie dochodzenia w tej sprawie. A zatem, to do strony wnioskującej o uzyskanie prawa pomocy należy wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jej osoby, nie wystarczy bowiem samo powoływanie się na trudną sytuację materialną. Strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna rzetelnie i wiarygodnie przedstawić w urzędowym formularzu wszelkie informacje niezbędne do oceny jej sytuacji majątkowej, a także złożyć stosowne dokumenty które wykażą, że sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, o niskich dochodach, czy o dużych wydatkach. Sąd uznał, że w świetle posiadanych a podanych przez wnioskodawców informacji, nie jest w stanie wiarygodnie ocenić sytuacji materialnej skarżących. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że należało odmówić przyznania prawa pomocy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.