VII SA/Wa 2418/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2014 r. przyznającego P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata (pkt 1) i oddalającego wniosek w pozostałym zakresie (pkt 2) w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. przyznać P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek P. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek ten został uzupełniony dodatkowymi wyjaśnieniami nadesłanymi do Sądu. Wnioskodawca w formularzu PPF wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną i trójką dzieci. Dzieci są w wieku szkolnym. Posiada mieszkanie o pow. 62 m2, nieruchomość rolną o pow. 2,4 ha oraz kamienicę w T.. Wnioskodawca utrzymuje się z własnych dochodów, tj. z wynajmu kamienicy, za co uzyskuje dochód 3060 zł. Zarobki żony uzależnione są od dyżurów, w listopadzie uzyskała dochód w wysokości 3400 zł. Przy piśmie datowanym na dzień 27 grudnia 2013 r. wykazał wydatki żony: ZUS 1000 zł, urząd skarbowy 300 zł, paliwo (dojazd do pracy i do szkoły) 300 zł, spłata kredytu 500 zł, oraz wydatki wnioskodawcy: urząd skarbowy 789 zł, KRUS 125 zł, urząd miasta 185 zł. Ponadto wnioskodawca wskazał na następujące wydatki stałe: czynsz 100 zł, gaz 200 zł, prąd 200 zł, bilety dla dzieci do szkoły 150 zł, paliwo i opłaty samochodu 200 zł, środki czystości 50 zł, odzież 100 zł, żywność 1500 zł, internet 85 zł, składki do szkoły (wycieczki, imprezy szkolne) 50 zł średnio na troje dzieci, lekarstwa 50 zł, lekcje gry na gitarze 120 zł Do wniosku dołączono kopię dokumentów PIT, nie dołączył natomiast wyciągu z rachunku bakowego. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 stycznia 2014 r. przyznano P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez adwokata oraz oddalono wniosek w pozostałym zakresie. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie P. K. podniósł, że z uwagi na okres zimowy konieczne jest poniesienie dodatkowych wydatków, jak zakup ubrań, lekarstw, bieżące naprawy samochodu, remont bieżący kamienicy. Po opłatach zostaje ok. 200 zł. Bez pomocy rodziny nie byłoby stać rodziny wnioskodawcy na w miarę normalne funkcjonowanie. Jeśli coś zostanie, nie jest możliwe odkładanie pieniędzy z uwagi na ilość zaległych wydatków i potrzeb. Dodał, że tylko dzięki pomocy rodziny syn może iść na studniówkę, której koszt wyniesie 800 zł. Do tego dochodzi spłata kredytu na remont kamienicy w wysokości 500 zł miesięcznie. Wydatki powodują, że nie stać wnioskodawcy na opłacenie kosztów spraw sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, przy czym prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie całkowitym Sąd przyznaje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Całkowity zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać należy, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie, lecz tylko w ograniczonym zakresie, tj. w zakresie ustanowienia adwokata. W gospodarstwie domowym wnioskodawcy pozostaje pięć osób, w tym trójka dzieci w wieku szkolnym. Dochód około 6460 zł, jaki uzyskuje strona, w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi 1292 zł. W tym stanie rzeczy uznano, że strona nie jest w stanie samodzielnie opłacić zawodowego pełnomocnika. Jednakże uznano, że ww. dochód, nawet po odliczeniu stałych wydatków, pozwala skarżącemu na samodzielne opłacenie kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.