VII SA/Wa 2435/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2013 r. sprawy ze skargi H. S.-Ł. w przedmiocie skargi na czynność Rzecznika Praw Pacjenta I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego M. F., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). UZASADNEINIE Pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r., Rzecznik Praw Pacjenta podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w piśmie z dnia 9 sierpnia 2012 r. - nie stwierdzające naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych. Z akt sprawy, wynika, iż na skutek skargi H. S.-Ł. w dniu 11 czerwca 2012 r. wszczęto postępowanie wyjaśniające w związku z powzięciem informacji uprawdopodobniającej naruszenie prawa pacjenta tj. prawa pacjenta do dostatecznie wczesnej informacji o odstąpieniu od leczenia przez dr M. L. z NZOZ "[...]" znajdującego się w [...] przy ul. [...] określonego w art. 10 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W związku z ustaleniem, że pacjent H. S.-Ł. 22 maja 2012 r. został pisemnie poinformowany o odstąpieniu od leczenia oraz wskazano mu adresy placówek w [...] w których może w każdej chwili zapisać się do lekarza POZ, postępowanie zostało zakończone nie stwierdzeniem naruszenia prawa pacjenta. Organ nadto przedstawił cały przebieg sprawy zgłoszonej do Rzecznika Praw Pacjenta z którego wynika że: Pierwsze pismo H. S.-Ł. (adresowane równocześnie do Ministerstwa Zdrowia oraz Sekcji Skarg i Wniosków [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ) wpłynęło do Biura Rzecznika Praw Pacjenta 2 kwietnia 2012 r. Dotyczyło ono odmowy wypisania recepty z refundacją na lek Anesteloc przez dr M. L. w NZOZ "[...]" w P.. W związku z tym, że dołączona przez pacjenta karta informacyjna z leczenia szpitalnego w której zalecono przyjmowanie przedmiotowego leku nie zobowiązywała lekarza POZ do wypisania tego leku z refundacją (wypis był sprzed 2 lat to jest z marca 2010 r.), Biuro Rzecznika Praw Pacjenta 26 kwietnia 2012 r. przekazało pismo zgodnie z właściwością do Kierownika NZOZ [...] A. Ł. z prośbą o przekazanie kopii wyjaśnienia. Dnia 23 maja 2012 r. do organu wpłynęła odpowiedź na skargę od Kierownika NZOZ [...] A. Ł. w której wyjaśniono, że stosowanie u pacjenta H. S.-Ł. leku Anesteloc "podyktowane było stosowaniem go jako leku osłonowego" a w tym przypadku nie przysługuje na ten lek refundacja. Dnia 25 maja 2012 r. H. S. - Ł. przekazał do wiadomości organu odpowiedź od A. Ł. Kierownika NZOZ [...] wraz z pismem informującym pacjenta o odstąpieniu od leczenia oraz pismo kierowane do A. Ł. w którym H. S. - Ł. informuje, że "nie przyjmuje rezygnacji". Dnia 28 maja 2012 r. do Biura wpłynęło kolejne pismo w którym H. S. - Ł. podnosi, że w dniu 28 maja 2012 r. kiedy zgłosił się na wizytę do dr A. Ł. w celu uzyskania recept na stosowane stale leki takie jak insulina, Metocard, Enarenal, Apo-Tamis, Flonidan, Symbicort, Eonic, Hydrochlorothiazidum lekarka odmówiła ich wypisania twierdząc, że został on wykreślony z listy pacjentów poradni. Dnia 11 czerwca wpłynęło kolejne pismo w którym H. S.- Ł. informuje, że obecnie pożycza leki od rodziny i znajomych oraz twierdzi, że "najprostszym rozwiązaniem byłoby przepisanie się do innej przychodni POZ. Obawiam się jednak, że POZ "[...]" wystawiłby mu tzw. "wilczy bilet". W ten sposób będzie marginalizowany aż do całkowitego wykluczenia". Po zapoznaniu się z treścią powyższego pisma organ skontaktował się telefonicznie z pacjentem w celu wyjaśnienia sprawy. Pacjent został poinformowany o tym, że lekarz zgodnie z art. 38 ustawy 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2011 r., Nr 277, poz. 1634 z późn. zm.) ma prawo odstąpić od leczenia i że pacjent może w każdej chwili zapisać się do każdego innego wybranego przez siebie lekarza POZ i przedstawiając swoją dokumentację medyczną otrzyma recepty na potrzebne leki. Pomimo sugestii złożenia deklaracji wyboru do innej poradni udzielającej świadczeń w ramach POZ pacjent poinformował, że nie zapisze się do żadnego innego lekarza. Mając na uwadze pilny charakter sprawy (pacjentowi kończyły się leki) oraz wątpliwości czy pacjent został odpowiednio wcześnie poinformowany o odmowie leczenia oraz czy wskazano mu realne możliwości uzyskania przedmiotowego świadczenia u innego świadczeniodawcy zgodnie z treścią art. 10 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, Biuro Rzecznika Praw Pacjenta wszczęło postępowanie wyjaśniające. Pacjent został poinformowany pisemnie o wszczętym przez organ postępowaniu. Jednocześnie organ wystąpił do Narodowego Funduszu Zdrowia z prośbą o udzielenie informacji o wynikach prowadzonego przez NFZ w przedmiotowej sprawie postępowania. Dnia 12 lipca 2012 r. wpłynęła odpowiedź z NFZ z której wynikało, że pracownik NFZ podczas rozmowy telefonicznej ustalił, że dr M. L. niezwłocznie wystawi pacjentowi recepty do kontynuacji leczenia oraz omówi dalsze postępowanie. Dnia 16 lipca 2012 r. Biuro otrzymało odpowiedź od A. Ł. Kierownika NZOZ [...], która poinformowała, że dr M. L. w dniu 28 czerwca 2012 r. wypisała H. S.- Ł. recepty na leki na okres 3 miesięczny. Dnia 7 sierpnia 2012 r. wpłynęło kolejne pismo od H. S.- Ł. (kierowane równocześnie do Ministerstwa Zdrowia oraz Sekcji Skarg i Wniosków [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ), który prosi o wyjaśnienie czy jest, czy nie jest pacjentem NZOZ [...]. Rzecznik Praw Pacjenta po przeanalizowaniu posiadanej dokumentacji w przedmiotowej sprawie 9 sierpnia 2012 r. zakończył wszczęte postępowanie nie stwierdzając naruszenia prawa pacjenta. Rzecznik podniósł, iż badał sprawę działając na podstawie art. 50-53 ustawy jedynie z uwagi na możliwość naruszenia art. 10 ustawy zgodnie z którym pacjent ma prawo do dostatecznie wczesnej informacji o zamiarze odstąpienia przez lekarza od leczenia pacjenta i wskazania przez tego lekarza możliwości uzyskania świadczenia zdrowotnego u innego lekarza lub podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych. Badano czy pacjent został odpowiednio wcześnie poinformowany o odstąpieniu od leczenia i czy wskazano mu realne możliwości uzyskania świadczenia u innego świadczeniodawcy. Z zebranej dokumentacji wynika, że pacjent został poinformowany pisemnie 22 maja 2012 r. o odstąpieniu od leczenia i przedstawiono mu adresy placówek w których może zapisać się do lekarza POZ. Ponadto wskutek interwencji NFZ dr M. L. zabezpieczyła pacjenta w recepty na leki na okres trzech miesięcy. W związku z powyższym Biuro nie mogło stwierdzić naruszenia prawa pacjenta. Natomiast kwestia badania zgodności postępowania lekarza (odstąpienie od leczenia oraz decyzja lekarza o przepisaniu leku Anesteloc ze 100 procentową odpłatnością) z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty nie należy do kompetencji Rzecznika, a do organów odpowiedzialności zawodowej stosownie do treści art. 53 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz. U. z 2009 r., Nr 219, poz.1708 z późn. zm.) o czym pacjent został poinformowany w przekazanym piśmie z dnia 9 sierpnia 2012 r. Ponadto Rzecznik Praw Pacjenta podał, że dnia 22 sierpnia 2012 r. wpłynął do Biura wniosek H. S.-Ł. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zastrzeżenia zawarte w piśmie dotyczyły prawidłowości postępowania medycznego dr M. L. (pacjent twierdził, że lekarka powinna skierować pacjenta na gastroskopię) oraz zasadności odstąpienia od leczenia. Organ, ze względu na brak legitymacji ustawowej do oceny postępowania medycznego lekarza oraz badania czy lekarz wykonuje swój zawód zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty podtrzymał stanowisko przedstawione w piśmie z dnia 9 sierpnia 2012 r. oraz poinformował pacjenta o możliwości skierowania powyższej sprawy do zbadania Rzecznikowi Odpowiedzialności Zawodowej znajdującemu się przy Okręgowej Izbie Lekarskiej (pismo z dnia 30 sierpnia 2012 r.). Wskazał, że postępowanie w sprawie H. S.-Ł. zostało przeprowadzone i zakończone przez Rzecznika Praw Pacjenta zgodnie z ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawą z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071 z późn. zm.). Podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego Pacjent był na bieżąco pisemnie informowany o czynnościach podejmowanych w sprawie. Osoba podpisująca kierowane do pacjenta pisma - M. B. Kierownik Zespołu Interwencyjno-Poradniczego - działała na podstawie upoważnienia K. B. K. Rzecznika Praw Pacjenta. Ponadto wskazał, że Rzecznik Praw Pacjenta nie ma legitymacji ustawowej do unieważnienia "skreślenia z listy pacjentów" H. S. - Ł.. Skargę na powyższe do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniósł H. S.-Ł. zarzucając Rzecznikowi Praw Pacjenta przewlekłość i biurokratyczność postępowania, błędną interpretację ustawy z dnia 5. 12. 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty, opieranie się głównie na pisemnych wyjaśnieniach Kierownika POZ "[...]" oraz odsyłanie do innej instytucji tj. Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Lekarzy. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 Sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. § 2. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r. Nr 52 poz. 417) - Rzecznik jest centralnym organem administracji rządowej. Co prawda nie ma uprawnień do wydawania indywidualnych decyzji lub postanowień, ma jednak kompetencje do wszczynania i prowadzenia postępowań wyjaśniających, jeżeli podejmie wiadomość co najmniej uprawdopodabniającą o naruszeniu praw pacjenta. Stosownie do art. 51 ww. ustawy Rzecznik po zapoznaniu się ze skierowanym wnioskiem może: - podjąć sprawę, - poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych, - przekazać sprawę według właściwości, - nie podjąć sprawy, zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta którego sprawa dotyczy. Na mocy art. 53 ustawy Rzecznik w przypadku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego może stwierdzić lub nie, naruszenie praw pacjenta, skierować wystąpienie do organu, który to spowodował lub do organu nadrzędnego z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. Do przeprowadzanych w trybie art. 49-53 w/w ustawy działań stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu (biorąc pod uwagę fakt, iż Rzecznik Praw Pacjenta nie wydaje indywidualnych decyzji lub postanowień), możliwe jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego na czynność Rzecznika Praw Pacjenta dotyczącą jego uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów art. 49-53 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Biorąc pod uwagę powyższą regulację w ocenie Sądu czynność prawna Rzecznika nie narusza prawa, zaś skarga nie jest zasadna. W przypadku zarzutów zgłoszonych przez pacjenta pod adresem podmiotu leczniczego obowiązkiem Rzecznika Praw Pacjenta jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego mającego na celu ocenę czy zostały naruszone prawa pacjenta. Zgodnie z przepisami ustawy z 6 listopada 2008 r. - o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - Rzecznik może: 1. wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta; 2. skierować wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta; 3. zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, której działalności dotyczą zarzuty z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. W przypadku nie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta obowiązkiem Rzecznika jest poinformowanie o tym tak pacjenta jak i podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych którego zarzut naruszenia tych praw dotyczył. W rozpoznawanej sprawie Rzecznik Praw Pacjenta przeprowadził postępowanie wyjaśniające, na jego podstawie stwierdził że, nie doszło do naruszenia prawa pacjenta o czym poinformował skarżącego. Biorąc pod uwagę powyższe, w odniesieniu do uprawnień i obowiązków Rzecznika Praw Pacjenta wynikających z powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. (art. 49-53) nalezy uznać, że czynności organu są zgodne z prawem, a skarga nie zasługuje na uzwzględnienie. Rzecznik Praw Pacjenta wszczął zasadnie postepowanie wyjaśniające, prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał podejmując czynności na podstawie art. 53 w/w ustawy i informując skarżącego (przez wskazanie właściwych przepisów prawa) - o przysługujących mu uprawnieniach w kwestii zarzutów które nie podlegają kompetencji Rzecznika. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.