VII SA/Wa 244/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi L. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: odrzucić skargę VIISA/Wa 244/10 UZASADNIENIE Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. decyzją nr [...] wydaną [...] na podstawie art. 36 ust. 2 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, podwyższył dla Sp. z o.o. L. – w okresie rozliczeniowym od 1 kwietnia 2009 r. do 31 marca 2010 r. – stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe o 100 %. W dniu 18 czerwca 2009 r. spółka L. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W uzasadnieniu wniosku podano, że spółka złożyła od powyższej decyzji odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z tym, że odwołanie to zostało przez Sąd odrzucone z uwagi na przekroczenie terminu dla jego wniesienia. Postanowienie Sądu wydane w tym przedmiocie zostało doręczone spółce 23 lutego 2009 r., zaś postanowienie Sądu Apelacyjnego oddalające zażalenie na postanowienie Sądu odrzucające odwołanie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki 9 czerwca 2009 r. Po rozpatrzeniu wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. decyzją znak [...] wydaną [...] na podstawie art. 149 § 3, art. 150 § 1, art. 151 § 2 oraz art. 146 § 2 kpa postanowił stwierdzić wydanie decyzji z [...] z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ podał, iż objęta wnioskiem decyzja została doręczona adresatowi 28 sierpnia 2008 r. Spółka wniosła w dniu 24 listopada 2008 r. odwołanie od tej decyzji do Sądu Okręgowego we W., Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Pierwszy wniosek o wznowieniu postępowania spółka wniosła do zakładu 24 listopada 2008 r. i nie był rozpatrzony z uwagi na toczące się sądowe postępowanie odwoławcze. Dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania odwoławczego mógł zostać skutecznie wniesiony wniosek o wznowienie postępowania, a termin określony w art. 148 kpa rozpoczął bieg po prawomocnym zakończeniu postępowania odwoławczego. Wobec tego zdaniem organu wniosek w niniejszej sprawie został wniesiony w terminie. Organ podniósł też, że w jego ocenie wobec braku dowodu zawiadomienia spółki o wszczęciu postępowania, a także niedopełnieniem obowiązku jakim było umożliwienie wypowiedzenia się stronie co do zebranych dowodów, doszło do naruszenia prawa, ale nie można stwierdzić, ze miało ono wpływ na treść rozstrzygnięcia. Organ powołał też art. 83a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczący przesłanek ponownego rozpatrzenia sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych i uznał, że przepis ten wyłącza stosowanie przepisu art. 145 kpa. Odwołanie od tej decyzji wniosła spółka E. Sp. z o.o. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją nr [...] wydaną [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję organu I instancji i odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania oraz podniósł, że instytucja wznowienia postępowania dotyczy jedynie decyzji ostatecznych. Organ powołał art. 269 kpa zgodnie z którymi decyzje określone w innych przepisach jako prawomocne uważa się za ostateczne, podnosząc, że jeżeli z tych przepisów wynika , że dotyczą one decyzji utrzymanych w mocy w postępowaniu sądowym lub niezaskarżalnych w tym postępowaniu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi tryb wznowienia postępowania zostaje wyłączony. Organ podkreślił, że w myśl art. 269 kpa do prawomocnych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie stosuje się przepisów kpa, które dotyczą decyzji ostatecznych. Decyzje organu rentowego dotyczące podwyższenia składki na ubezpieczenie wypadkowe z chwilą ich wydania są ostateczne. Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych od ostatecznych decyzji zakładu przysługuje odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Decyzje te stają się aktami prawomocnymi w przypadku oddalenia odwołania przez Sąd lub nie wniesienia odwołania. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła spółka E. wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji bowiem decyzja jest obarczona wadą z art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Pełnomocnik skarżącego podał, że mimo błędnego pouczenia wniósł odwołanie od decyzji tak do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jak i Sądu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem pełnomocnika tryb odwoławczy od decyzji Zakładu reguluje art. 83 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniach społecznych niezależnie od tego czy decyzja została wydana w trybie zwykłym czy też nadzwyczajnym, bowiem merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych zawsze będzie podlegało zaskarżeniu do Sądu Ubezpieczeń Społecznych. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 z późn. zm.) Sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności w niniejszej sprawie należało ustalić czy do rozpatrzenia skargi wniesionej w niniejszej sprawie rzeczowo właściwy jest sąd administracyjny. Unormowanie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych zawierają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. art. 1, art. 2, art. 3 i art. 5. Zgodnie z przepisem art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Ponadto, jak stanowi art. 3 § 3 p.p.s.a. - sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Należy przy tym zaznaczyć, że nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym zostały poddane kognicji sądów administracyjnych. Według definicji zawartej w art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, sprawami cywilnymi sensu largo są sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, a także inne sprawy (w tym zakresu stosunków o charakterze publicznoprawnym), do których na podstawie ustaw szczególnych stosuje się przepisy tego kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że nie każda sprawa dotycząca działalności administracji publicznej w rozumieniu art. 3 p.p.s.a. może być rozpoznana przez sąd administracyjny. Jeżeli bowiem będzie istniał przepis szczególny, w myśl którego właściwy będzie sąd powszechny, to charakter sprawy – czy jest to sprawa cywilna, czy administracyjna - będzie miał drugorzędne znaczenie. Przedmiotem skargi wniesionej w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. podwyższającej skarżącej spółce stopę procentową składki na ubezpieczenia wypadkowe. Podstawą prawną decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania jest art. 36 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych i art. 83 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych zgodnie z zapisem którego (ust. 1 pkt 3) Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w sprawach m.in. ustalania wymiaru składek. Z ust. 2-go tego przepisu wynika, że od decyzji wydanej przez zakład przysługuje odwołanie do sądu w terminie i według zasad określanych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego – co znaczy, że decyzję mającą charakter administracyjny wydaną w przedmiocie wymiaru składki ustawodawca poddał ocenie sądu powszechnego. Podkreślić nadto należy, że zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Oparcie się przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego regulujących wznowienie postępowania, nie ma wpływu na właściwość rzeczową sądu, która oceniać należy przez pryzmat przepisu materialnoprawnego, wyznaczającego przedmiotowy zakres sprawy, której dotyczy. Przy czym brak jest podstaw do różnicowania właściwości rzeczowej sądów w zależności od tego czy decyzja wydana została w trybie zwykłym czy też nadzwyczajnym, bowiem decyzje podejmowane w trybach nadzwyczajnych, służących do weryfikacji decyzji ostatecznych z istoty swojej muszą odnosić się do przedmiotu sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. W zaskarżonej decyzji z [...] pouczono skarżącą spółkę o przysługującym jej prawie do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zgodnie z art. 52 i 53 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wprawdzie stosowanie do art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji, co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, niemniej przepis ten nie może stwarzać podstaw do rozpoznania skargi w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego – na podstawie art. 58 § 1 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji postanowienia.