VII SA/Wa 2449/20

WyrokWSA w Warszawie2021-09-28

Skład orzekający: Artur Kuś, Wojciech Sawczuk, Andrzej Siwek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ ochrony zabytków może odmówić wydania pozwolenia na zmianę przeznaczenia lub sposobu korzystania z działki wpisanej do rejestru zabytków, jeśli taka zmiana naruszałaby chronione wartości zabytku, mimo że właściciel nabył nieruchomość z zamiarem jej rekreacyjnego zagospodarowania?
Ratio decidendi
Organ ochrony zabytków może odmówić wydania pozwolenia na zmianę przeznaczenia lub sposobu korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, jeśli taka zmiana naruszałaby chronione wartości zabytku, nawet jeśli właściciel nabył nieruchomość z zamiarem jej rekreacyjnego zagospodarowania. Właściciel nie może dowolnie zmieniać sposobu korzystania z zabytku, a interes społeczny w ochronie dziedzictwa kulturowego ma pierwszeństwo przed interesem ekonomicznym właściciela.
Stan faktyczny
Skarżący, będący współwłaścicielami działki nr [...] w K., zwrócili się o pozwolenie na zmianę sposobu korzystania z tej działki (z rolnej na rekreacyjną) w celu ubiegania się o warunki zabudowy dla zabudowy letniskowej. Działka ta znajduje się w granicach wpisanego do rejestru zabytków układu ruralistycznego wsi K. i [...]. Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił wydania pozwolenia, wskazując na niezgodność z historycznym przeznaczeniem, potencjalny uszczerbek dla wartości zabytku i naruszenie krajobrazu kulturowego. Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i błędne ustalenia faktyczne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Artur Kuś, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Sawczuk, sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 września 2021 r. sprawy ze skargi [...][...] na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] października 2020 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na zmianę przeznaczenia lub sposobu korzystania z zabytku oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r., znak: [...] Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej jako: "Minister", "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 8, art. 89 pkt 1 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r., poz. 710 ze zm., dalej jako "u.o.z.o.z.") oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej jako "Konserwator", organ I instancji") z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...], którą odmówiono A. D. i J. W. zmiany przeznaczenia lub sposobu korzystania z działki nr [...] w K.. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 29 sierpnia 2019 r. A. D. i J. W., współwłaściciele działki nr [...] położonej w K. (dalej jako: "skarżący") zwrócili się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o, o pozwolenie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 9 u.o.z.o.z., tj. o zmianę przeznaczenia lub zmianę sposobu korzystania z zabytku w lokalizacji: K. dz. nr [...], w związku z zamiarem ubiegania się o uzyskanie tzw. "warunków zabudowy". We wniosku podnieśli, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta w 1995 roku w celach rekreacyjnych i wypoczynkowych. Kupując nieruchomość skarżący tkwili w przekonaniu o możliwości posadowienia na nieruchomości zabudowy letniskowej pozwalającej na korzystanie z zakupionego terenu zgodnie z celem nabycia. Zdaniem skarżących decyzja o wpisie do rejestru zabytków znacząco utrudnia korzystanie z uprawnień właścicielskich nieruchomości. W ocenie wnioskodawców ich żądanie nie koliduje z ochroną zabytków a wręcz przeciwnie - może przysłużyć się realizacji ratio legis przywołanego aktu normatywnego (przypisany prawodawcy cel jaki ten chciał osiągnąć ustanawiając dany przepis prawny). [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...], powołując się na art. 104 § 1 i2, art. 107 § 1 i 2 k.p.a. a także art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 9 u.o.z.o.z., odmówił udzielenia na rzecz wnioskodawców pozwolenia na zmianę przeznaczenia lub sposobu korzystania z dz. nr [...] w K.. W uzasadnieniu orzeczenia organ I stwierdził, że działka skarżących znajduje się w obszarze układu ruralistycznego wsi K. i [...] w granicach historycznych wraz z otoczeniem, wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [...] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w G. z dnia 17 czerwca 2005 roku - obecnie pod numerem [...]. Konserwator wskazał, że wydanie pozwolenia zgodnie z żądaniem strony jest niemożliwe, ponieważ przedmiotowa działka stanowi część niwy rolnej/polderu, a więc obszaru funkcjonalnie przeznaczonego do produkcji rolnej. Zmiana jej przeznaczenia lub sposobu korzystania byłaby m.in.: niezgodna z historycznym przeznaczeniem; spowodowałaby trwały uszczerbek zabytku; stanowiłaby dopuszczenie do niewłaściwego korzystania z zabytku; w następstwie dalszych działań spowodowałaby naruszenie wartości widokowych zabytku (budowa obiektu letniskowego); doprowadziła do zniszczenia historycznego układu funkcjonalnego wsi - funkcji rolniczej; byłaby działaniem obcym i nienaturalnym w krajobrazie kulturowym historycznej wsi oraz godziłaby w przyjętą podczas wpisu do rejestru zabytków zasady, w imię której określono obszar niwy rolnej jako obszaru wolnego od zabudowy. Od ww. decyzji skarżący pismem z dnia 25 marca 2020 złożyli odwołanie. Postawili zarzuty: - naruszenia art. 8 k.p.a. przez wydanie decyzji sprzecznej z zasadą pogłębiania zaufania obywateli; - naruszenia art. 7 k.p.a. tj. zasady prawdy obiektywnej przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; - naruszenia art. 7b k.p.a. przez nieuwzględnienie słusznego interesu obywateli (zarówno skarżących jak i ludności lokalnej) w postępowaniu oraz będącej jego wynikiem decyzji; - naruszenia art. 12 k.p.a. przez brak wystarczającej/należnej wnikliwości prowadzonego postępowania; - dokonania błędnych ustaleń/założeń prowadzące do swoistego nadużycia instytucji uznania administracyjnego. Skarżący podnieśli, że treść zaskarżonego rozstrzygnięcia sugeruje brak wystarczającej wnikliwości prowadzonego postępowania z uwagi na zbagatelizowanie charakteru zakupu nieruchomości i nie wyjaśnieniu przez organ okoliczności mu towarzyszących a podniesionych przez nich w dotychczasowej korespondencji, szczególnie w kontekście nabycia działki na ponad 10 lat przed wpisem obszaru jej położenia do rejestru zabytków. Ponadto organ dokonał błędnych ustaleń twierdząc między innym, że pozytywna decyzja spowodowałby trwały ubytek wartości zabytku i groziłaby jego zniszczeniem, bowiem jest wręcz przeciwnie. To właśnie obecność letników sprzyja utrzymaniu drożności historycznego systemu melioracyjnego, a tym samym funkcjonowaniu przedmiotowego obszaru, który już by dawno zdegradował w przypadku samej "opieki administracyjnej". Zdaniem skarżących wydając decyzję organ pominął również bardzo istotną przesłankę jaką jest słuszny interes obywateli - tu ludności lokalnej/miejscowej, która żyje z turystyki. W wyniku wniesienia odwołania Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2020 r., utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2020 r. Organ odwoławczy podniósł, że właściwość rzeczowa organu ochrony zabytków w tej sprawie wynika z faktu, że objęta wnioskiem nieruchomość - działka nr [...] w K., gm. K., jest zlokalizowana w granicach wpisanego do rejestru zabytków decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca .2005 r., pod numerem [...] (obecnie [...]) układu ruralistycznego K. i [...], którego granice określono w załączniku graficznym będącym integralną częścią tej decyzji. W uzasadnieniu ww. orzeczenia stwierdzono m.in., że K. to nowożytna wieś, która została lokowana na tzw. surowym korzeniu przez starostę [...] J. W., który w [...] sprowadził na ten teren osadników fryzyjskich. Przed rozplanowaniem osady osuszono teren, wprowadzając regularną sieć kanałów odwadniających, a także utwardzono grunt pod tereny budowlane i uprawne. System melioracyjny składał się z kanałów odpływowych i zbiorczych, zewnętrznych i wewnętrznych oraz sieci rowów. Kanały zewnętrzne, szersze, ujęte groblami, wyznaczały jednocześnie granice wsi. W strukturę kanałów wpisano układ drożny w formie tzw. rzędówki bagiennej, oparty na dwóch równoległych drogach wyznaczających I i II rząd zabudowy, rozdzielonych polderami. Przy wytyczeniu drogi rzędu I wykorzystano naturalne wzniesienie terenu, z czego wynika jej nieregularny przebieg. Poldery podzielono prostopadle biegnącymi rowami na długie, regularne działki. Historyczny układ przestrzenny wsi zachował do czasów współczesnych pierwotny kształt, zarówno w zakresie granic wyznaczonych kanałami i groblami, jak również w zakresie układu drożnego, z dwiema równoległymi drogami, skupiającymi zabudowę I i II rzędu. Czytelna pozostała także wewnętrzna sieć kanałów, z których główne biegną równolegle do dwóch rzędów zabudowy, a prostopadle rozdzielają rozlegle poldery na długie parcele. Jedynie na terenie polderu II rzędu nastąpiło zagęszczenia podziałów własnościowych. Jak jednak podkreślono, wieś K. to jedyny nadmorski przykład osady typu olenderskiego w Polsce, o ponad czterystuletniej metryce, z zachowaną strukturą przestrzenną tzw. rzędówki bagiennej. Przedmiotowy układ ruralistyczny stanowi więc nie tylko świadectwo XVI-wiecznej kultury technicznej, lecz również przykład "wspólnoty działań osadniczych" na terenie północnej Europy, której wyjątkowość polegała na umiejętnym powiązaniu niezbędnego dla funkcjonowania wsi systemu melioracyjnego z regularnym i starannie zakomponowanym układem przestrzennym osady, harmonijnie wpisanym w nadmorski krajobraz. Celem wyznaczenia otoczenia układu na terenach powiązanych historycznie ze wsią jest ochrona wartości widokowych i należyta ekspozycja krajobrazu wsi. Historyczna, szachulcowa zabudowa holenderska zachowała się w K. formie szczątkowej, a jej najstarszy przykład pochodzi z XVIII w. Większość pozostałej zabudowy historycznej stanowią natomiast obiekty z przełomu XIX i XX w., wzniesione w konstrukcji murowanej, częściowo kontynuujące jednak tradycyjny typ przestrzenny zagrody holenderskiej. Zdaniem Ministra w przedmiotowej sprawie zachodzi kolizja zamierzonej zmiany przeznaczenia lub sposobu korzystania z działki nr [...] z chronionym przez organ konserwatorski interesem społecznym. Z punktu widzenia ochrony zabytków zmiana ta naruszałaby wartości zabytkowe, dla zachowania których układ ruralistyczny K. i [...] został objęty ochroną konserwatorską. Przedmiotowa działka stanowi użytek rolny. Jest położona północnej części układu ruralistycznego K. i [...], na terenie zmeliorowanych gruntów rolnych, podzielonych wtórnie na niewielkie nieruchomości celem użytkowania rekreacyjnego indywidualnie zagospodarowywanych przez właścicieli. Grunty te są stopniowo grodzone, obsadzane drzewami i krzewami, na których ustawiane są domki letniskowe. Dzieje się tak pomimo konsekwentnie wyrażanego sprzeciwu dla tych działań przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, m.in. przez odmowę uzgadniania decyzji o warunkach zabudowy dla zmiany sposobu zagospodarowania tych nieruchomości oraz zmian przeznaczenia lub sposobu z nich korzystania. Utrzymanie bowiem historycznego, rolniczego sposobu ich zagospodarowania jest istotne dla zachowania wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych. Skargę na tę decyzję wywiedli A. D. i J. N. zarzucając: • uchybienie art. 7 i 7b k.p.a. przez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji naruszającej słuszny interes strony (skarżących) jak i też słuszny interes społeczny tj. obywateli - ludności lokalnej/miejscowej; • uchybienie art. 8 k.p.a. polegające na wydaniu sprzecznej z zasadami współżycia społecznego decyzji niepogłębiającej zaufania obywateli do organów Państwa; • uchybienie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego błędne zastosowanie; • uchybienie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez jego błędne niezastosowanie; • uchybienie art. 138 § 2 k.p.a.przez jego błędne niezastosowanie; • swoiste nadużycie instytucji uznania administracyjnego przez przyjęcie prymatu zasady ochrony zabytków nad słusznym interesem społecznym ludności miejscowej w związku z błędnym przyjęciem/założeniem negatywnych skutków w przypadku wydania pozytywnej decyzji; • błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż zmiana przeznaczenia we wnioskowanym zakresie prowadziłaby do uszczerbku dla wartości zabytku lub jego zniszczenie; • naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 9 u.o.z.o.z. przez brak wydania zgody na określone w nim czynności w związku z błędnymi ustaleniami/założeniami. Podnosząc powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej praz zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący powtórzyli argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 2449/20. Postanowieniem z dnia [...] maja 2021 r. odrzucono skargę J. W. na ww. decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] października 2020 r. ze względu na uzupełnienie braków formalnych skargi (numer PESEL) po terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu nie naruszył przepisów prawa. Wskazać należy, że zaskarżoną decyzją Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] marca 2020 r., znak: [...], którą odmówiono A. D. i J. W. zmiany przeznaczenia lub sposobu korzystania z działki nr [...] w K.. Przedmiotem sprawy jest zmiana przeznaczenia lub sposobu korzystania z działki nr [...] w K., powierzchni 0,06 ha zlokalizowanej w granicach wpisanego do rejestru zabytków układu ruralistycznego K. i [...], z działki rolnej (łąka) na rekreacyjną. Działka została nabyta w 1995 r. z zamiarem postawienia na niej niezwiązanej stale z gruntem zabudowy letniskowej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 36 ust. 1 pkt. 9 u.o.z.o.z., zgodnie z którym pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, wydanego w formie decyzji administracyjnej, wymaga zmiana przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku. Zaskarżona decyzja wydana na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 9 u.o.z.o,z. należy do rozstrzygnięć wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przepisy ww. ustawy nie określają bowiem, w jakich przypadkach konieczne jest wydawanie pozwolenia, a w jakich odmawia się jego udzielenia, pozostawiając tę kwestię ocenie organu ochrony zabytków. Decyzja taka powinna się w każdym przypadku opierać na ustaleniu, jaki wpływ konkretna inwestycja, będzie miała na chronione wartości danego zabytku. Tego rodzaju decyzja, podlega ocenie sądu administracyjnego jedynie od strony formalno-prawnej. Sąd ocenia więc, czy została ona wydana z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego oraz czy przytoczona w rozstrzygnięciu argumentacja jest spójna i nie zawiera cech dowolności. Podkreślić należy, że organa ochrony konserwatorskiej, oceniając dopuszczalność zmiany przeznaczenia działki znajdującej się na terenie układu ruralistycznego wpisanego do rejestru zabytków rejestru zabytków, prowadząc postępowanie administracyjne w ramach wytyczonych przez art. 36 ust. 1 pkt 9 u.o.z.o.z., zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy (art. 11 k.p.a.), działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.), w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy przesłanki istotne dla treści rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony zostały udowodnione (art. 80 k.p.a.). Tylko takie przeprowadzenie postępowania administracyjnego umożliwia bowiem wydanie sprawiedliwej decyzji i jej uzasadnienie, zawierające wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej i uzasadnienie prawne z wyjaśnieniem podstawy prawnej decyzji i przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Jak już wyżej wskazano, wydawana przez organ ochrony konserwatorskiej na podstawie art. 36 ust. 1 u.o.z.o.z. decyzja ma niewątpliwie charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednakże dowolności orzeczniczej, ale jej swobodę. Organ wówczas może odmówić wydania pozwolenia na zmianę przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku, jeśli np. może to doprowadzić do zniszczenia zabytku lub spowodować uszczerbek dla wartości zabytku (art. 4 pkt 2 i 3 u.o.z.). Jeżeli jednak organ nie wykaże takiego zagrożenia, to tym samym wykracza poza ramy swobodnego uznania, orzekając dowolnie. Z akt sprawy wynika, że obszar spornej działki znajduje się w granicach wpisanego do rejestru zabytków decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2005 r., pod numerem [...] (obecnie [...]) układu ruralistycznego K. i [...]. Tym samym prawidłowo skarżący złożyli do organu I instancji w trybie art. 36 ust. 1 u.o.z.o.z. wniosek o wydanie pozwolenia na zmianę przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku. Prawidłowo organa obydwu instancji wskazały, że wieś K. to to jedyny przykład nadmorskiej osady typu "olenderskiego" w naszym kraju, z zachowaną strukturą przestrzenną "rzędówki bagiennej". Podkreślono także niezwykłość systemu, melioracyjnego z regularnym i starannie zakomponowanym układem przestrzennym osady, harmonijnie wpisanym w nadmorski krajobraz. Organa wskazały, że układ przestrzenny wsi zachował pierwotny kształt, zarówno w zakresie granic wyznaczonych kanałami odpływowymi i zbiorczymi z groblami, a także układu drożnego, z dwiema równoległymi drogami, skupiającymi zabudowę I i li rzędu. Czytelna pozostała także wewnętrzna sieć kanałów, z których główne biegną równolegle do dwóch rzędów zabudowy, a prostopadłe rozdzielają rozległe poldery na długie parcele. W tym miejscu wskazać należy, że Minister Kultury decyzją z dnia [...] listopada 2005 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w G. z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] wpisującą do rejestru zabytków pod nr [...] układ ruralistyczny wsi K. i [...] w granicach historycznych wraz z otoczeniem, oznaczając granice wpisu. Skargi na tę decyzję złożyło szereg podmiotów, w tym Gmina K.. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia z dnia 22 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 334/06 oddalił skargi na ww. decyzję, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2009 r. sygn.. akt II OSK 1635/07 oddalił skargi kasacyjne od powyższego wyroku. Natomiast wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 1284/13 WSA w Warszawie oddalił skargi na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w przedmiocie odmowy skreślenia z rejestru zabytków ww. układu ruralistycznego, NSA wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2924/14 oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W powyższych rozstrzygnięciach wskazano, że w granicach ww. obszaru czytelny pozostaje rozłóg (tj. rozmieszczenie pól w gospodarstwach), ukształtowany w formie łanów opartych na module łanów holenderskich. W ocenie Sądu organ I instancji w sposób wyczerpujący uzasadnił decyzję odmawiającą zmiany sposobu użytkowania zabytku, wskazując, że działka nr [...] stanowi część niwy rolnej/ polderu a więc obszaru funkcjonalnie przeznaczonego do produkcji rolnej. Obszar ten nie możne zmienić przeznaczenia lub sposobu użytkowania, albowiem przedmiotowa zmiana: - nie posiada przesłanek merytorycznych z dziedziny ochrony zabytków - byłaby niezgodna z historycznym przeznaczeniem /funkcjonalnym użytkowaniem w kontekście historycznym, - spowodowałyby trwały uszczerbek dla wartości zabytku, - niszczyłyby zabytek, do którego prawo (czerpania pożytków) posiada całość społeczeństwa, - stanowiłaby o dopuszczeniu przez organ do niewłaściwego korzystania z zabytku, - spowodowałaby w następstwie dalszych działań - naruszenie wartości widokowych zabytku (dalsze następstwa takie jak .warunki zabudowy" a później budowa obiektu letniskowego - stanowiłby czynnik zewnętrzny o szkodliwym skutku oddziaływania dla zabytku); - godzi w zasadę przypisaną w art. 3 pkt 12 u.o.z.o.z., tj. zniszczeniu uległyby chronione dobra zabytku, którymi jest m.in. historyczny układ funkcjonalny - w tym przypadku funkcja/przeznaczenie rolnicze, - byłaby działaniem obcym i nienaturalnym w krajobrazie kulturowym przestrzeni historycznej, albowiem krajobraz kulturowy w myśl art. 3 pkt 14 u.o.zo.z., jest to "postrzegana przez ludzi przestrzeń, zawierająca elementy przyrodnicze i wytwory cywilizacji, historycznie ukształtowana w wyniku działania czynników naturalnych i działalności człowieka", - godziłaby w przyjętą podczas wpisu do rejestru zasadę, w imię której określono obszar niwy rolnej obszar wolny od zabudowy, pozbawiony zabudowy. Powyższą argumentację w pełni podzielił organ II instancji, podkreślając, że utrzymanie historycznego, historycznego, rolniczego sposobu zagospodarowania spornej nieruchomości jest istotne dla zachowania wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych. W ocenie Sądu organy wykazały w sposób wystarczający, że prawidłowo odmówiono wydania pozwolenia A. D. i J. W. na wnioskowaną zmianę przeznaczenia lub sposobu korzystania z dz. nr [...] w K., gdyż byłoby to sprzeczne z zasadami ochrony zabytków. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w trakcie postępowania administracyjnego, jak i w skardze, wskazać należy, że błędnie skarżący utożsamiają interes społeczny z interesem "miejscowej ludności". W interesie społecznym (ogółu społeczeństwa) leży zachowanie zabytku w należytym stanie, co słusznie wzięły pod uwagę organu konserwatorskie w niniejszej sprawie. Natomiast interes "miejscowej ludnośći" (w tym skarżących) to interes ekonomiczny właścicieli działek położonych w granicach chronionego układu ruralistycznego K. i [...], którzy dążą do zmiany sposobu użytkowania działek rolnych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (zarobkowe) co w niniejszej sprawie stoi w sprzeczności z wartościami chronionymi przez organy obydwu instancji. Natomiast w ocenie Sądu niezrozumiała jest argumentacja skarżącego, że "obecność letników sprzyja utrzymaniu drożności historycznego systemu melioracyjnego, a tym samym funkcjonowaniu przedmiotowego obszaru". Tytułem dopełnienia argumentacji Sądu należy dodać, że wbrew zarzutom formułowanym w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W szczególności w postępowaniu nie doszło do naruszenia art. 7, art. 7b, art. 8 k.p.a. Materiał zgromadzony w sprawie jest kompletny i został oceniony i uwzględniony w zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy. Sąd nie dopatrzył się też przesłanek naruszenia przez organy konserwatorskie, zwłaszcza Ministra, zasady działania organów administracji publicznej w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania, przede wszystkim wnioskodawcy, do władzy publicznej przy jednoczesnym respektowaniu zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Biorąc pod uwagę przedstawioną analizę przepisów prawa znajdujących zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, zasady rozumowania prawniczego i okoliczności faktyczne istotne w sprawie, Sąd w pełni podzielił stanowisko organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga niezasadna. Mając na względzie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło