VII SA/Wa 2454/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 30 grudnia 2016 r. odmawiającego Z. P. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru budowy postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek Z. P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych wyjaśnień wynika, iż skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 63,5 m2 (wartość ok. 420.000 zł) oraz nieruchomość rolną (0,3 ha) o wartości ok. 600.000 zł, wykorzystywaną na uprawę warzyw i owoców na potrzeby rodziny. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostają żona oraz dwie córki, które uczą się w liceum. Skarżący oświadczył, że żona nie pracuje, rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącego w wysokości 3570 zł netto miesięcznie. Wskazał, że 3 miesiące wcześniej ujawniła się u skarżącego choroba, z którą w ostatnim miesiącu wiązały się kilkukrotne wyjazdy do szpitali w R. oraz w P. Wskazał, że koszty tych wyjazdów i koszty wyjazdów żony do szpitala w G. wynoszą ponad 800 zł. Skarżący oświadczył także, że wydatki na leki wynoszą 200 zł miesięcznie. Wśród wydatków wymienił także czynsz w wysokości 900 zł, opłaty za gaz i energię elektryczną 240 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie starszego referendarza sądowego brak jest uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, ponieważ wnioskodawca nie wykazał w sposób bezsporny i niebudzący wątpliwości, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z tej instytucji. Zauważył, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] wydana w przedmiocie wniesienia sprzeciwu do zgłoszenia zamiaru budowy domu. Jak wynika z akt sprawy, Z. P. w marcu 2016 r. zgłosił zamiar budowy domu jednorodzinnego, dwukondygnacyjnego, o powierzchni użytkowej 194,86 m2 (powierzchni całkowitej 257,61 m2). Informacje te nie mogą pozostać bez wpływu na rozstrzygnięcie złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oczywiste jest bowiem, iż budowa domu wymaga posiadania znacznych środków finansowych, powyższe okoliczności rodzą zatem uzasadnione wątpliwości co do rzetelności oświadczeń skarżącego. Trudno bowiem uznać za wiarygodne zawarte w złożonym wniosku oświadczenie skarżącego na temat jego sytuacji finansowej, z którego należałoby wnioskować, że wnioskodawca nie posiadając jakichkolwiek oszczędności zamierza zrealizować powyższą inwestycję wyłącznie z emerytury w wysokości 3570 zł, z której utrzymuje się czteroosobowa rodzina. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 30 grudnia 2016 r. skarżący podniósł, że budowę domu wymusiła jego sytuacja rodzinna. Córki skarżącego uczęszczają do szkoły muzycznej i ich gra na instrumentach muzycznych zaczęła przeszkadzać sąsiadom skarżącego. Skarżący uznał, że wyjściem z tej konfliktowej sytuacji jest wybudowanie domu na działce poza Warszawą. Uznał, że środki na budowę domu może przeznaczyć ze sprzedaży mieszkania. Dodał, że to, czy uda mu się wybudować dom nie zależy jedynie od możliwości finansowych, ale również od bardzo poważnej choroby, więc budowa domu może być nieaktualna. Sprostował, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał nieprawdziwą informację, że posiada działkę o pow. 3000 m², gdy faktycznie posiada połowę działki, tj. 1500 m². Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych prawidłowo oceniając sytuację majątkową strony. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 63,5 m2 (wartość ok. 420.000 zł) oraz nieruchomość rolną o wartości ok. 600.000 zł, wykorzystywaną na uprawę warzyw i owoców na potrzeby rodziny. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostają żona oraz dwie córki, które uczą się w liceum. Skarżący oświadczył, że żona nie pracuje, rodzina utrzymuje się z emerytury skarżącego w wysokości 3570 zł netto miesięcznie. Wskazał, że 3 miesiące wcześniej ujawniła się u skarżącego choroba, z którą w ostatnim miesiącu wiązały się kilkukrotne wyjazdy do szpitali w R. oraz w P. Wskazał, że koszty tych wyjazdów i koszty wyjazdów żony do szpitala w G. wynoszą ponad 800 zł. Skarżący oświadczył także, że wydatki na leki wynoszą 200 zł miesięcznie. Wśród wydatków wymienił także czynsz w wysokości 900 zł, opłaty za gaz i energię elektryczną 240 zł miesięcznie. Wobec takiej sytuacji finansowej skarżącego nie sposób uznać, że strona nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Nie można uznać, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy wskazuje, że ponoszenie kosztów postępowania jest dla skarżącego zbyt obciążające. Stwierdzić bowiem należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy nie może być nadużywane w sytuacji, gdy strona posiada stałe dochody i majątek nieruchomy. Wobec tego Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy, badając szczegółowo sytuację materialną strony i dokonując porównania wysokości kosztów sądowych z jej możliwościami finansowymi, zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.