VII SA/Wa 2461/06

WyrokWSA w Warszawie2007-04-04

Skład orzekający: Bożena Więch-Baranowska, Mirosława Kowalska, Elżbieta Zielińska-Śpiewak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym osoby prowadzącej działalność pozarolniczą powinien być ustalany wyłącznie na podstawie daty wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i daty jej wykreślenia, czy też należy brać pod uwagę faktyczne zaprzestanie prowadzenia tej działalności, nawet jeśli nie zostało formalnie zgłoszone?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie ograniczyły się do dat wpisu i wykreślenia działalności gospodarczej z ewidencji, pomijając dowody wskazujące na faktyczne zaprzestanie jej prowadzenia. Wpis do ewidencji ma charakter deklaratoryjny i może być obalony dowodami przeciwnymi, a ciężar ich przedstawienia spoczywa na osobie wywodzącej z nich skutki prawne. Organy miały obowiązek wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, w tym wyjaśnienia kwestii zawieszenia i faktycznego zaprzestania prowadzenia działalności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji stwierdzającą objęcie skarżącego R. T. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od stycznia 1999 r. do grudnia 2005 r. Skarżący podniósł, że w części tego okresu (od marca 1999 r.) zawiesił działalność z powodu złego stanu zdrowia i nie opłacał składek, a następnie zlikwidował ją. Organy oparły się na dacie wpisu i wykreślenia działalności z ewidencji, ignorując twierdzenia skarżącego o faktycznym zaprzestaniu jej prowadzenia.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, , Protokolant Mariusz Gąsiński-Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2007 roku sprawy ze skargi R. T. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącego R. T. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] decyzją znak [...] wydaną dnia [...] sierpnia 2006 r., po rozpatrzeniu wniosku R. T., stwierdził objęcie wnioskującego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej od dnia [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2005 r. W uzasadnieniu organ podał, że z przedstawionych dokumentów wynika, że R. T. jako osoba prowadząca działalność pozarolniczą podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 8 pkt. 1 lit. c uchylonej ustawy z dnia 6 lutego 1997 roku o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) oraz art. 9 ust.1 pkt. 1 lit. c uchylonej ustawy z dnia 23 stycznia 2003 roku o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) od [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2005 r. (art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.). Jak wynika z "Zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej" Nr [...] wydanej przez Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].02.1994 r. oraz z Decyzji wydanej przez Burmistrza Miasta [...] z dnia [...].01.2006 r. R. T. od dnia [...] maja 1991 r., rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej zarejestrowanej pod nr [...], którą wykreślono z ewidencji z dniem [...] grudnia 2005 r. Odwołanie od tej decyzji złożył R. T. podnosząc, iż w okresie od [...] marca 1999 r. nie prowadził działalności gospodarczej, powiadomił Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Urząd Skarbowy i Burmistrza Miasta o zawieszeniu działalności z uwagi na zły stan zdrowia i nie opłacał składki, a z dniem [...] stycznia 2005 r. działalność została całkowicie zlikwidowana. Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] wydaną dnia [...] września 2006 r. na podstawie Art. 102 ust. 5 pkt 24 w zw. z art. 110 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) obowiązującej od dnia 1 października 2004 roku, zgodnie z art. 9 ust.1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz.153 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 roku - obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimii współpracującymi. Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego tych osób, stosownie do art. 11 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz.153 z późn. zm.) oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) oraz art. 69 ust.1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U.. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.) - powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych. Zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), obowiązkowo ubezpieczeniom; emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby prowadzące działalność pozarolniczą od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności. Przy określeniu znaczenia pojęć "rozpoczęcie" i "zakończenie" prowadzenia działalności gospodarczej zasadnicze znaczenie mają przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101 poz. 1178 z późn. zm.) oraz przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173 poz. 1807 z późn. zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.), przedsiębiorca będący osobą fizyczną może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności. Natomiast stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (który jest odpowiednikiem uchylonego z dniem 1 stycznia 2004 r. art. 88 e) zawiadomienie o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej powoduje jej wykreślenie z ewidencji. R. T. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej od dnia [...] maja 1991 r., a wykreślenie działalności z ewidencji nastąpiło z dniem [...] grudnia 2005 r. Wobec tego prawidłowo ustalono, że dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego w niniejszej sprawie znaczenie ma moment rozpoczęcia i zakończenia wykonywania działalności, nie zaś zaprzestanie jej wykonywania np. na skutek zawieszenia działalności. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł R. T. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący podnosi, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązkowi ubezpieczenia podlegają osoby fizyczne od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia jej zaprzestania. Zawieszenie działalności gospodarczej bez jej przywrócenia należy przyjąć jako jej zaprzestanie. Skarżący podał, że od dnia [...] marca 1999 r. bezterminowo zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej, a następnie bez odwieszenia zlikwidował ją od [...].12.2005 r. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiDz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2006 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji wydaną dnia [...] sierpnia 2006 r. stwierdzającą objęcie skarżącego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do [...] grudnia 2005 r. W ocenie Sądu zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organ I instancji zapadły z naruszeniem prawa, w szczególności przepisów art. 7 i 77 kpa. Zgodnie z art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa organ administracyjny ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wskazać należy, że tylko realizując powyższe zasady organ prowadząc postępowanie administracyjne może trafnie ocenić istotne dla sprawy okoliczności faktyczne i prawidłowo rozstrzygnąć o prawach strony. W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że skarżący R. T. prowadził działalność gospodarczą w okresie od dnia [...] stycznia 1999 r. do dnia [...] grudnia 2005 r. W okresie objętym decyzjami organów w kwestii dotyczącej objęcia osób prowadzących działalność pozarolniczą ubezpieczeniem zdrowotnym obowiązywały kolejno: art. 8 pkt 1 lit. c i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 ze zm.), art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.). Wprowadzały one podobne unormowania dotyczące obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego i osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych, tj. stosownie do art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) od dnia rozpoczęcia do zaprzestania wykonywania takiej działalności. Okres ten należy liczyć według przepisów dotyczących działalności gospodarczej, a więc od uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej do jego wykreślenia. Jednakże, jak to stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym dnia [...] października 2006 r. w sprawie [...] należy mieć na uwadze, że "zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Z tego powodu wpisowi nadawano zawsze charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny. Nie kreował on również bytu prawnego przedsiębiorcy. Określanie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Nie chodzi więc o niedopuszczalność korygowania czasokresu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego". Tak więc, w rozpoznawanej sprawie organy bezpodstawnie pominęły dowody i wyjaśnienie skarżącego, iż w okresie od [...] marca 1999 r. nie prowadził pozarolniczej działalności gospodarczej. Dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy koniecznym jest zatem przeprowadzenie dowodu z pism znajdujących się w aktach organu, tj pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] informującego Zakład Ubezpieczeń Społecznych, iż skarżący nie wykazywał za lata 1999-2005 dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, pisma ZUS-u z dnia [...].11.2006 r. oraz z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] skierowanego do skarżącego, wyjaśniającego obowiązki skarżącego w zakresie ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej po wejściu w życie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2001 r. – o zmianie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 88, poz. 961) tj. jej art. 22 (złożonego na rozprawie przez skarżącego). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło