VII SA/Wa 2470/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Stawecki (spr.) Sędziowie: WSA Tomasz Janeczko WSA Krystyna Tomaszewska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. M.- G. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części dotyczącej J. G.; 2. uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej A. M.-G.; 3. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz A. M.- G.kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Przedmiotem skargi A. M.-G. (dalej "skarżąca") jest decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (dalej "Prezes ULC") z [...] sierpnia 2018 r., nr [...], stwierdzająca brak naruszenia przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 przez przewoźnika E.sp. z o.o. (dalej "przewoźnik") w odniesieniu do skarżącej oraz jej męża – J. G.. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. 2. W dniu 10 marca 2018 r. skarżąca oraz jej mąż, J. G., wystąpili do Prezesa ULC ze skargami dotyczącymi lotu o oznaczeniu kodowym [...] z dnia [...] stycznia 2018 roku wykonywanego przez przewoźnika na trasie [...], [...] – [...], [...]. Skarżąca oraz jej mąż zażądali stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie (EWG) nr 295/91 (Dz. U. UE L z 2004 r., nr 46, s.1 z późn. zm., dalej "rozporządzenie nr 261/2004"). Zdaniem obojga pasażerów opóźnienie odlotu trwało ponad 6 (sześć) godzin, przy czym przewoźnik nie udzielił pasażerom informacji o ich prawach. Według ww. pasażerów opóźnienie lotu wynikało z awarii samolotu i w związku z tym skarżąca oraz jej mąż domagali się wypłaty odszkodowania na podstawie art. 7 rozporządzenia nr 261/2004. 3. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., wydaną na podstawie art. 205b. ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1183 z późn. zm., dalej "ustawa Prawo lotnicze"), w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej "k.p.a."), w związku z art. 6 ust.1, art. 7 ust.1 lit. a, art. 8 ust. 1 lit. a, art. 9 ust. 1 i ust. 2, art. 14 ust. 2 rozporządzenia nr 261/2004, Prezes ULC stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika przepisów rozporządzenia nr 261/2004 w odniesieniu do pasażerów: skarżącej i jej męża. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pasażerowie w dniu [...] stycznia 2018 r. odbyli podróż na trasie [...] – [...] lotem o oznaczeniu kodowym [...]. Start przedmiotowego rejsu zaplanowany był na godzinę 12:00. Lot ten został jednak opóźniony, a według organu opóźnienie wynosiło ponad 5 godzin. Według ustaleń Prezesa ULC przyczyną opóźnienia były niekorzystne warunki atmosferyczne, które miały miejsce w trakcie lotu poprzedzającego odlot pasażerów z lotniska w A.. Samolot wykonywał rotację [...]- [...] na trasie [...] – [...] oraz następnie [...] – [...]. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji Prezesa ULC, rejs oznaczony [...] nie mógł wystartować w P. z uwagi na brak minimalnych wymogów widoczności na lotnisku w P. i w konsekwencji przedmiotowy lot [...] został opóźniony. Ustalenia takie potwierdzała dokumentacja meteorologiczna przedłożona przez przewoźnika. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że zdaniem Prezesa ULC zostały spełnione warunki zwalniające przewoźnika z obowiązku wypłaty odszkodowania, wynikające z art. 5 ust. 3 Rozporządzenia. W opinii Departamentu Operacyjno-Lotniczego Urzędu Lotnictwa Cywilnego nr [...] wynika, że w dniu [...] stycznia 2018 r. na lotnisku w P. od godziny 2:00 do godziny 9:30 UTC panowała mgła i warunki atmosferyczne nie pozwalały na wykonanie operacji startu (widzialność była poniżej wymaganych minimów operacyjnych). Zdaniem organu, zaszły więc nadzwyczajne okoliczności uzasadniające brak obowiązku zapłaty odszkodowania za opóźnienie przedmiotowego lotu, mimo że czas opóźnienia przekroczył 5 godzin w stosunku do zaplanowanego terminu odlotu. Prezes ULC uznał zatem, że nie doszło do naruszenia art. 7 ust. 1 lit. b rozporządzenia nr 261/2004. Ponadto, Prezes ULC w uzasadnieniu decyzji wskazał, że pasażerom zapewniono posiłki i napoje oraz poinformowano o przysługujących im prawach w zaistniałej sytuacji. W skargach ww. pasażerów wskazano co prawda inne okoliczności, ale powyższe ustalenie Prezes ULC przyjął na podstawie skarg innych pasażerów, którzy korzystali z tego samego lotu. Pozostałe obowiązki przewoźnika zostały więc spełnione zgodnie z art. 9 rozporządzenia nr 261/2004. 4. Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem Prezesa ULC. Jednocześnie zgodnie z pouczeniem zamieszczonym w końcowej części zaskarżonej decyzji skarżąca postanowiła nie składać do Prezesa ULC wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, tylko działając w swoim imieniu oraz w imieniu zmarłego męża – J. G. (data śmierci [...] kwietnia 2018 r.) wniosła skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga wpłynęła do organu z zachowaniem ustawowego terminu (data wpływu 19 września 2018 r.). Skarżąca zarzuciła decyzji Prezesa ULC naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności ustalenia tego, czy warunki atmosferyczne panujące na lotnisku w P. w określonych przedziałach czasowych były rzeczywistą przyczyną sześciogodzinnego opóźnienia startu samolotu z A.; 2) art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie przez organ w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie materiału dowodowego odnośnie rotacji wykonywanej przez samolot [...] – [...] na trasie [...]-[...]-[...] w szczególności, o której godzinie samolot miał możliwość bezpiecznego wystartowania z P., a o której przyleciał do A.; 3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn odmowy wiarygodności i mocy dowodowej informacji uzyskanej przez pasażerów odnośnie lotu samolotem zastępczym, który do A. przyleciał z K.. Skarżąca stwierdziła w skardze, że organ nie odniósł się do informacji, którą otrzymali pasażerowie lotu, o tym że samolot, którym odbyli podróż z [...] do [...] nie przyleciał faktycznie z P., jak wskazał przewoźnik w stanowisku przedstawionym w sprawie, ale z K., a także, że przyczyną zmiany i opóźnienia rejsu była usterka samolotu. Skarżąca w uzasadnieniu skargi zauważyła, że usterka samolotu nie stanowi okoliczności nadzwyczajnej, która uzasadniałaby opóźnienie lotu. Zdaniem skarżącej organ nie ustalił rzeczywistych przyczyn niewykonania startu samolotu z lotniska w P.. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.". Do skargi skarżąca dołączyła też dokumenty w formie aktu notarialnego potwierdzającego datę śmierci męża, J. G.. Z aktu notarialnego wynikało, że skarżąca jest następcą prawnym zmarłego. 5. Odpowiadając w dniu 23 października 2018 r. na ww. skargę Prezes ULC reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o: 1) odrzucenie skargi z uwagi na braki formalne dotyczące spadkobierców zmarłego J. G.. Zdaniem Organu skarżąca nie wskazała, że spadkobiercami zmarłego pasażera są oprócz skarżącej czterej synowie ww. pasażerów, a prawa wszystkich spadkobierców nie zostały w pełni udokumentowane. Ponadto, nie zostały zachowane wymogi dotyczące liczby odpisów skargi oraz kwoty wniesionego przez skarżącą wpisu sądowego; 2) z ostrożności procesowej Prezes ULC wniósł ewentualnie o oddalenie skargi skarżącej w zakresie w jakim działa ona w imieniu własnym oraz stwierdzenia nieważności decyzji w zakresie w jakim dotyczy ona zmarłego J. G. i o jednoczesne umorzenia postepowania administracyjnego prowadzonego na podstawie skargi. W zakresie, w jakim skarga odnosi się do skarżącej przesłanki, którymi kierował się Prezes ULC przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji, zostały – jego zdaniem - wskazane w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, a zarzuty podniesione przez skarżącą pozostają bez wpływu na treść wydanej decyzji. Prezes ULC stwierdził, w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę, że stan faktyczny został ustalony w sposób prawidłowy, rzetelny i niebudzący wątpliwości. Natomiast w stosunku do osoby zmarłej nie można bowiem wszcząć, ani prowadzić postępowania administracyjnego, a skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do zmarłego należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności w zakresie, w jakim dotyczy ona zmarłego pasażera. Organ podkreślił też, że zgodnie z art. 205b ustawy Prawo lotnicze uprawnionym do wniesienia skargi na naruszenie przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia nr 261/2004 jest jedynie pasażer, a nie jego następcy prawni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie w części dotyczącej skarżącej, natomiast nie zasługiwała na uwzględnienie w części dotyczącej zmarłego J. G.. 6. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) zadanie Sądu jest ściśle określone: Sąd ma dokonać kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. W związku z tym, Sąd ma obowiązek wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, jeśli stwierdzi, że niewątpliwie doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lub doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nakazuje to art. 145 § 1 pkt 1 powołanej już wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej "p.p.s.a.". Sąd ma też obowiązek stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia, jeśli akt taki jest dotknięty którąkolwiek z wad określonych w art. 156 k.p.a. Natomiast w przypadku niestwierdzenia wskazanych postaci naruszenia prawa przez organ administracji, skarga podlega oddaleniu. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. 7. Orzeczenie Sądu obejmuje trzy punkty z uwagi na fakt, że zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w skardze, wskazano dwie osoby, których dotyczyło twierdzenie, że wobec nich jako pasażerów przewoźnik lotniczy naruszył obowiązki wynikające z przepisów rozporządzenie nr 261/2004 w związku z przepisami ustawy Prawo lotnicze. Sąd stwierdził, że z uwagi na istotne okoliczności faktyczne zarzuty podnoszone w związku z opóźnionym lotem, powinny być w stosunku do każdego pasażera ocenione odrębnie. W punkcie I wyroku Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Prezesa ULC w części dotyczącej J. G.. Pasażer rzeczywiście uczestniczył w opóźnionym locie z dnia [...] stycznia 2018 r., ale zmarł w dniu [...] kwietnia 2018 r. Skarżąca nie zawiadomiła Prezesa ULC o śmierci męża, mimo że w dniu 30 maja 2018 r. otrzymała zawiadomienie prezesa ULC o wszczęciu postępowania w sprawie skargi na naruszenie praw pasażerów w związku opóźnionym lotem na trasie [...] – [...]. Z tego względu zaskarżona decyzja z [...] sierpnia 2018 r. adresowana była do obojga pasażerów: skarżącej oraz jej zmarłego męża. Fakt braku wiedzy organu o śmierci jednej ze stron postępowania administracyjnego nie ma wpływu na prawna ocenę zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto spójny sposób rozstrzygania o legalności decyzji skierowanych do osoby zmarłej. Podkreśla się, że Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy, która by wprost regulowała kwestię skutków prawnych skierowania decyzji do osoby zmarłej. Jednak prawna podstawę rozstrzygnięcia wyprowadza się zgodnie z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Nie ma bowiem wątpliwości, że osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest bowiem prowadzenie go wobec osób żyjących. W stosunku do osoby zmarłej nie można zatem ani wszcząć postępowania, ani prowadzić postępowania, ani skierować do osoby zmarłej decyzji. Skoro więc doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, to należy przyjąć, że decyzja taka jest obarczona wadą nieważności. Skierowana została bowiem do osoby niebędącej stroną w sprawie. Przesądza o tym art. 28 k.p.a. interpretowany i stosowany w związku z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Jak wskazano wyżej okoliczność śmierci strony, nawet jeśli nie jest znana organom administracji w dniu wydawania decyzji, nie zmienia faktu, że rozstrzygnięcie wydane zostało w stosunku do osoby nieżyjącej, która w chwili wydania nie miała już przymiotu strony. Należało zatem stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim odnosiła się ona do J. G. zmarłego trzy miesiące po fakcie opóźnionego lotu, ale krótko przed wszczęciem przez Prezesa ULC postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszenia przez przewoźnika lotniczego praw pasażerów wynikających z rozporządzenie nr 261/2004. Powyższe zasady znajdują potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (patrz: m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 3086/12 oraz z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2506/15, a także np. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1759/16, LEX nr 2507614 oraz z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2495/16, LEX nr 2328811. Prezes ULC nie kwestionował powyższych zasad, przeciwnie, w pełni je podziela, wskazując dodatkowe orzeczenia sądów administracyjnych, w których przedstawione zasady znajdują swoje uzasadnienie. W zakresie, w jakim skarga sporządzona przez skarżącą odnosi się do zmarłego męża skarżącej, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. 8. Natomiast w zakresie, w jakim skarga odnosiła się do skarżącej Sąd miał możność i obowiązek zbadania zarzutów skargi i stwierdził, że zasługują one na uwzględnienie. Analiza materiału zgromadzonego w sprawie prowadzi do wniosku, że zasadne są zarzuty skarżącej odnoszące się do naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego, przede wszystkim art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Nie może być wątpliwości, że w toku postepowania administracyjnego organ, działając z urzędu lub na wniosek stron, podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tymczasem okoliczności opóźnienia lotu zostały przez Prezesa ULC przedstawione w sposób co najmniej pobieżny W zaskarżonej decyzji organ ograniczył się do stwierdzenia, że przedmiotowy lot oznaczony jako [...] "doznał jednak opóźnienia w przylocie o ponad 5 godzin". Organ nie wskazał przy tym, o której samolot wyleciał z P. (lot [...]), ani o której wylądował w A., a także co kluczowe w sprawie: o której godzinie miał miejsce start i o której lądowanie w P.. Dalej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarte jest niezbyt jasne wyjaśnienie, że: "że w dniu [...].01.2018 r. na lotnisku w P. od godziny 02.00 do 09.30 UTC panowała mgła i do godziny 06:00 UTC warunki atmosferyczne nie pozwalały na wykonanie operacji startu (widzialność poniżej wymaganych minimów operacyjnych). W godzinach 08:00 - 09:00 UTC widzialność ponownie spadła poniżej minimów, wykluczając możliwość startu." Trudno więc zrozumieć, czy między godziną 6:00 a 8:00 można było startować, czy nie. Nie są to nieistotne szczegóły, lecz podstawowe informacje w sprawie rekompensaty za opóźnienie lotu. Dopiero w odpowiedzi na skargę wyjaśniono, że "ze względu na warunki meteorologiczne wystartował on o godzinie 11:26 UTC i wylądował na lotnisku w A. o godzinie 14:15 UTC. Następnie skarżony lot na trasie [...] – [...] został wykonany w najwcześniejszym możliwym terminie , tj. o godzinie 15:10 UTC". Znów jednak pojawia się wątpliwość: jeśli utrzymująca się w P. mgła uniemożliwiała start do godz. 9:30, a od godz. 10:05 warunki pogodowe zaczęły się poprawiać, dlaczego wylot z P. nastąpił dopiero o godz. 11:26. Analiza tych wyjaśnień sugeruje, że Prezes ULC przyjął informacje podane przez przewoźnika lotniczego i uznał je za w pełni wiarygodne i sprawdzone. Jednocześnie organ nie odniósł się do okoliczności wskazanych w piśmie skierowanym przez ww. pasażerów do przewoźnika lotniczego jeszcze w dniu 7 lutego 2018 r., a mianowicie, że "w trakcie lotu do P. pilot poinformował [wszystkich pasażerów], że opóźnienie wylotu nastąpiło z powodu awarii samolotu na lotnisku Ł., a samolot zastępczy przyleci do A. z K. po obsłużeniu lotu rejsowego". Dlatego też w skardze pasażerów złożonej do organu w dniu 10 marca 2018 r. wskazano, że "opóźnienie lotu wynikało z awarii samolotu". Prezes ULC nie rozstrzygnął jednak, czy należy przyjąć, że pasażerowie wymyślili sobie taką informację, ani tego, czy nie podważa ona wiarygodności informacji przedstawionych przez przewoźnika. Jak wskazano wyżej, organ administracji prowadzący postępowanie podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W aktach sprawy nie ma jednak, ani wezwania skierowanego do przewoźnika do wyjaśnienia przedstawionych wątpliwości, ani fachowego komentarza do raportów pogodowych dostarczonych Prezesowi ULC przez przewoźnika. Nie ma również żadnego dokumentu skierowanego przez organ do podmiotu odpowiedzialnego za serwis techniczny samolotów na lotnisku Ł. w P. mającego na celu wyjaśnienie, czy w odniesieniu do samolotu obsługującego lot nr [...] prowadzone były w dniu [...] stycznia 2018 r. jakieś prace serwisowe lub naprawcze. Nie było również pytania adresowanego do lotniska w K., czy wskazanego dnia został odprawiony samolot do A. i o której godzinie. Okoliczność przyczyn opóźnionego wylotu samolotu z P. ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie. Zarówno organ, jak i przewoźnik lotniczy wiedzą, że warunki pogodowe uniemożliwiające start samolotu mogą stanowić okoliczność zwalniającą przewoźnika lotniczego z obowiązku rekompensaty za znacznie opóźniony lot, a awaria techniczna samolotu zwykle takiego skutku nie powoduje. W świetle wskazanych elementów stanu faktycznego należało przyjąć, że Prezes ULC nie przeprowadził wszelkich czynności niezbędnych dla wyjaśnienia okoliczności sprawy, a tym samym naruszył art. 7 oraz art. 77 k.p.a. 9. Oprócz niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego Sąd stwierdził również, że wydając zaskarżoną decyzję Prezes ULC nie dochował obowiązku przewidzianego w art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie decyzji z 13 sierpnia 2018 r. nie zawiera rzetelnego wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wcześniejsze rozważania jednoznacznie wskazują na wady uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, powołany art. 107 § 3 k.p.a. nakazuje również, aby uzasadnienie prawne zawierało wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Nie oznacza to wyliczenia przepisów mających zastosowanie, ale również przedstawienia sposobu wykładni kluczowych wyrażeń zawartych w stosowanych przepisach. W rozpatrywanej sprawie powyższy zarzut odnosi się przede wszystkim do pojęcia "nadzwyczajnych okoliczności", których wystąpienie zwalnia organ z obowiązku wypłaty rekompensaty za znacznie opóźniony lot. Niewątpliwie art. 5 ust. 3 rozporządzenie nr 261/2004 przewiduje, że "przewoźnik lotniczy nie jest zobowiązany do wypłaty rekompensaty przewidzianej w art. 7, jeżeli może dowieść, że odwołanie [lotu] jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Dodatkowo, powołane przez organ orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych [...] i [...] C. S. i in. Przeciwko C. F. GmbH oraz S. B. i C. L. przeciwko A.S.A. rozciąga obowiązek zapłaty odszkodowania na loty, w przypadku których doszło do opóźnienia dłuższego niż przewidziane w art. 6 rozporządzenia nr 261/2004. Jednak ani z przepisów rozporządzenia nr 261/2004, ani z powołanego wyroku nie wynika jednoznacznie, czy złe warunki pogodowe, np. mgła ograniczająca widoczność na płycie lotniska, są przykładem owych "nadzwyczajnych okoliczności". Co więcej, pojęcie jako wyrażenie nieostre nie zostało zdefiniowane w art. 2 rozporządzenia nr 261/2004 (Definicje). Natomiast w punkcie 15 preambuły powołanego aktu wskazano, że "za nadzwyczajne okoliczności powinno się uważać sytuację, gdy decyzja kierownictwa lotów w stosunku do danego samolotu spowodowała danego dnia powstanie dużego opóźnienia, przełożenie lotu na następny dzień albo odwołanie jednego lub więcej lotów tego samolotu pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków przez zainteresowanego przewoźnika, by uniknąć tych opóźnień lub odwołań lotów". Kierując się zatem wykładnią językową wskazanego punktu 15, a jednocześnie biorąc pod uwagę fakt, że postanowienia preambuły nie są wprost wiążące dla adresatów, a jedynie wyznaczają kierunek rozumowania prawniczego, Sąd przyjął, że w przypadku badania wskazanej przesłanki zwalniającej z obowiązku zapłaty odszkodowania należy – w miarę możliwości - wykazać, że: a) opóźnienie powstało w efekcie wydania pozwolenia na start samolotu w określonym momencie, mimo że samolot był gotów do startu znacznie wcześniej; b) w przypadku tzw. złej pogody nie wystarczy ogólne powołanie się na takie warunki, ale niezbędne jest wykazanie, że opóźnienie lotu nastąpiło ze względu na "warunki pogodowe nieodpowiednie dla operacji lotniczych", czyli np. start samolotu o planowanej godzinie (meteorological conditions incompatible with the operation of the flight concerned). c) przewoźnik lotniczy podjął wszelkie racjonalne środki, aby uniknąć takiego opóźnienia. Przedstawiona wykładnia art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 jest też przyjmowana w praktyce wielu krajów członkowskich Unii Europejskiej. Ciężar dowodu w zakresie przesłanek zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności za opóźniony lot spoczywa oczywiście na samym przewoźniku, co nie znaczy, że organ administracji nadzorujący respektowanie prawa w lotnictwie cywilnym może czuć się zwolniony z obowiązku prawidłowego prowadzenia postępowania. W rozpatrywanej sprawie sposób interpretacji art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 oznacza, że przewoźnik aby powołać się na mgłę na lotnisku musiałby wykazać: (1) o której godzinie kapitan statku powietrznego zameldował wieży kontroli lotów gotowość do startu, (2) o której godzinie kontrola lotów na lotnisku Ł. w Poznaniu wydała pozwolenie na start oraz (3) że wiedząc o grożącym opóźnieniu podjął wszystkie racjonalne czynności, aby ograniczyć opóźnienie. W odniesieniu do trzeciej okoliczności, należało więc wyjaśnić, czy w rozpatrywanej sprawie doszło rzeczywiście do skierowania do A. samolotu z K., a także, czy pasażerowie, którzy mieli udać się do A. zostali przewiezieni z P. do K. lub czy samolot poleciał do A. pusty a lot [...] został odwołany. Dodatkowo, przewoźnik powinien wyjaśnić, jakie informacje zostały udzielone pasażerom, choćby na podstawie art. 5 ust 2 rozporządzenia nr 261/2004. Dopiero na podstawie przedstawionych ustaleń Prezes ULC miałby podstawę stwierdzić, że nie doszło do naruszenia przez przewoźnika lotniczego obowiązków wobec pasażerów. Warto przy tym zauważyć, że samo powołanie się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach połączonych [...] i [...], nie może być rozstrzygającym argumentem, gdyż kwestia "nadzwyczajnych okoliczności" w orzeczeniu tym była rozpatrywana jedynie pod kątem konsekwencji awarii technicznej, a nie warunków pogodowych na lotnisku. 10. Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie ze skargi skarżącej i w zakresie jej żądania wypłaty odszkodowania organ zbierze materiał dowodowy odnoszący się do wskazanych wątpliwych okoliczności faktycznych a następnie rozstrzygnie sprawę mając na uwadze wskazane zasady stosowania rozporządzenia nr 261/2004. 11. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł: - na podstawie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. – jak w punkcie I sentencji; - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jak w punkcie II sentencji; - o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a. - jak w punkcie III sentencji wyroku.