VII SA/Wa 2472/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2014 r., przyznającego P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata (pkt 1) i oddalającego wniosek w pozostałym zakresie (pkt 2) w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1) przyznać P. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego; 2) w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 9 grudnia 2013 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona, syn i dwie córki. Wnioskodawca wskazał, że posiada mieszkanie wielkości 62 m2, nieruchomość rolną wielkości 2,4 ha oaz kamienicę w T. Podał, że jego dochód miesięczny wynosi 3060 zł brutto, żony 3200 zł brutto, i że spłacają kredyt w ratach po 500 zł. W wykonaniu wezwania do uzupełnienia wniosku z dnia 19 grudnia 2013 r. skarżący wskazał, że żona w listopadzie zarobiła 3400 zł, a on 3060 zł, a jego dochód jest uzależniony od tego, czy lokatorzy płacą czynsz. Do tego oświadczenia skarżący załączył fragmenty mogące pochodzić z wyciągu bankowego (bez wskazania numeru rachunku, danych jego właściciela i wysokości zgromadzonych środków), listę stałych wydatków na utrzymanie, dwa formularze PIT-36, jeden PIT-0 i jeden PIT-B. Wnioskodawca nie podał, czy korzysta ze świadczeń pomocy społecznej lub pomocy rodziny ani też nie nadesłał kopii wyciągu bankowego za ostatnie trzy miesiące. Postanowieniem z dnia 14 lutego 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. W sprzeciwie wskazał, że jego żona w lutym uzyska dochód w wysokości 2900 zł, jego dochody są bez zmian, załączył te same fragmenty mogące pochodzić z wyciągu bankowego oraz wskazał listę wydatków. Podniósł, że nie jest w stanie wydać 400 zł (na co składa się wpis w wysokości 200 zł, opłata za sporządzenie uzasadnienia 100 zł i wpis od skargi kasacyjnej 100 zł) w związku ze sprawą sądową. Ponieważ skarżący ma w chwili obecnej cztery sprawy, koszty z nimi związane wyliczył na 1600 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl.). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Mając na uwadze powyższe, jak również dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu, sprzeciwie oraz dodatkowych pisemnych wyjaśnieniach i załączonych dokumentach, sąd zajął stanowisko, że wniosek skarżącego zasługiwał na częściowe uwzględnienie. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy częściowo, w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. W gospodarstwie domowym wnioskodawcy pozostają, oprócz niego, cztery osoby. Z przedstawionych przez wnioskodawcę zeznań podatkowych wynika, że uzyskał on w 2012 roku dochód w wysokości 35 570,56 zł. Jego żona uzyskała dochód w wysokości 38 591,79 zł. Łącznie zatem wnioskodawca miał do dyspozycji kwotę 74 162,35 zł, co na miesiąc na osobę w roku 2012 dawało 1236 zł. Deklarowany dochód netto w lutym 2014 r. wynosi 5960 zł, co na jedną osobę daje kwotę 1192 zł. Miesięczne stałe wydatki rodziny wnioskodawcy kształtują się następująco: ZUS 1000 zł, Urząd Skarbowy 1089 zł (łącznie), paliwo 300 zł (kwota wykazana w sprzeciwie dwukrotnie), spłata dwóch kredytów 720 zł, opłata za usuwanie odpadów 32,50 zł, składka członkowska [...] 38,75 zł, PZU 51,30 zł, KRUS 125 zł, podatek od nieruchomości 185 zł, czynsz 100 zł, gaz 200 zł, prąd 200 zł, bilety dla dzieci do szkoły 150 zł, środki czystości 50 zł, odzież 100 zł, opłata za Internet 85 zł, składki do szkoły 50 zł, lekarstwa 50 zł, lekcje gry na gitarze 120 zł, żywność 1000 zł oraz kieszonkowe dla dzieci w niewskazanej wysokości. Łącznie wydatki wynoszą 5646,55 zł miesięcznie. Odjęcie tej kwoty od dochodu rodziny wnioskodawcy pozostawia środki w wysokości 313,45 zł. Zarówno skarżący, jak i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód, którego suma oscyluje w granicach 6000 zł. Sytuacja finansowa skarżącego, w ocenie Sądu, nie pozwala mu jednak na poniesienie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. W odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało wskazać, że posiadany przez skarżącego wspólnie z małżonką miesięczny dochód jest wystarczający na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Trzeba wskazać, że jedynym kosztem, jaki skarżący będzie zobowiązany ponieść na obecnym etapie postępowania, będzie wpis sądowy od skargi, który z uwagi na przedmiot sprawy wynosi 200 zł. Należy jeszcze podkreślić, że obowiązkiem strony jest ponoszenie kosztów sądowych, a owe koszty stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i są dochodem Skarbu Państwa. Odstępstwo od wskazanej reguły jest możliwe w wyjątkowych sytuacjach, a mianowicie wówczas gdy strona przy dołożeniu największej staranności i poczynionych oszczędności w wydatkach, nie jest w stanie ponieść tych kosztów. W ocenie Sądu, skarżący nie znajduje się w takiej szczególnej sytuacji i jest on w stanie opłacić koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.