VII SA/Wa 2481/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Halina Emilia Święcicka po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. K. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2015 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 1 grudnia 2014 r. wpłynął wniosek J. K. o przyznanie prawa pomocy, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z kwoty odszkodowania, które wynosi 700 zł. Wnioskodawca wskazał, że warunki materialne nie pozwalają mu ponieść kosztów sądowych, gdyż nie posiada oszczędności, akcji, obligacji, samochodu osobowego i ciężarowego. Do majątku trwałego zaliczył nieukończony pawilon usługowo-handlowy o pow. zabudowy [...] m2. Dodał, że żona, J. K. posiada osobisty majątek z pierwszego małżeństwa. Wnioskodawca, w odpowiedzi na wezwanie Sądu do nadesłania dodatkowych wyjaśnień wskazał, że nie ma zgody od byłej żony A. K. na podanie danych dotyczących toczącego się postępowania działowego oraz że druga żona wnioskodawcy J. K. nie wyraża zgody na podanie jej dochodów, majątku oraz innych danych. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2481/14 odmówiono J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Na orzeczenie to został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie J. K. stwierdził, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy przedstawił swoją sytuację materialną i prosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego bowiem ma wadę słuchu. Wskazał, że nie zgadza się z postanowieniem referendarza sądowego odmawiającym skarżącemu przyznania prawa pomocy. Podniósł, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi realizację jednej z podstawowych zasad w państwie prawa, a mianowicie gwarancji prawa do sądu. Przypomniał, że wyrażona jest przede wszystkim w art. 45 Konstytucji RP, ale także w art. 6 Konwencji z 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności jako gwarancja poszanowania praw człowieka. Zdaniem skarżącego w tym stanie rzeczy sprzeciw jest uzasadniony i zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wyjaśnić trzeba, że ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać należy, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie, Sąd nie może prawidłowo i rzetelnie ocenić sytuacji finansowej wnioskodawcy wskutek nie udzielenia przez niego szczegółowych informacji. Wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z dodatkowych wyjaśnień nadesłanych do Sądu nie wynika dostatecznie dużo informacji, na podstawie których Sąd mógłby ocenić sytuację materialną wnioskodawcy, w szczególności w świetle nie udzielenia informacji na temat ponoszonych comiesięcznych wydatków, korzystanie z pomocy finansowej rodziny lub innych osób a zatem uniemożliwiła Sądowi podjęcie decyzji o przyznaniu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. Dopiero porównanie koniecznych wydatków z wpływami pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony. W szczególności podkreślić należy, że wnioskodawca nie nadesłał zaświadczenia z Urzędu Pracy o posiadaniu statusu bezrobotnego, kserokopii zeznania podatkowego za 2013 r., ani też dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymanego obecnie odszkodowania. Gdyby skarżący udzielił odpowiedzi w sposób, do którego został zobowiązany, Sąd miałby podstawy do oceny czy można skarżącego zaliczyć do osób wyjątkowo ubogich, spełniających warunek do przyznania prawa pomocy. Złożone przez skarżącego oświadczenia są zaś niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych. Jeszcze raz podkreślić należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia swojej sytuacji materialnej a zatem przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. W związku z niewystarczającym uzasadnieniem wniosku zawartym w formularzu PPF oraz ustosunkowaniem się do zawartych w zarządzeniu pytań w sposób wybiórczy brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Sąd w sytuacji braku informacji wymaganych od wnioskodawcy, na których mógłby oprzeć orzeczenie o przyznaniu prawa pomocy, uznał, że skarżący nie wykazał by spełniał ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy i zmuszony był odmówić jego przyznania. Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.