VII SA/Wa 2482/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. L. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 9 grudnia 2016 r. odmawiającego zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2015 r. odmawiającego J. L. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2015 r. starszy referendarz sądowy odmówił J. L. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (cykliniarstwo) i emerytury żony w łącznej wysokości około 4.000 zł. miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą chorą, ma pylicę płuc z uwagi na wykonywany zawód. Z tego względu nie może przyjmować wielu zleceń. Posiada dom w F. na ul M. i w S. ul. N. Dodał, że posiada 0,9 ha nieużytków rolnych, które są nieuprawiane. Zgromadził oszczędności w wysokości około 3.000 zł. Posiada samochód Peugeot Partner i Mercedes Vito (określony jako zepsuty). Wskazał następujące wydatki – światło, prąd, żywność 1.000 zł, lekarstwa 600 zł, ogrzewanie 4 000 zł (raz w roku – zakup węgla), ZUS, podatek dochodowy 1.500 zł. W dniu 21 października 2016 r. do tut. Sądu wpłynął na formularzu PPF kolejny wniosek J. L. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (cykliniarstwo) i emerytury żony w łącznej wysokości około 5.920 zł miesięcznie, w tym 4000 zł z działalności gospodarczej wnioskodawcy. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest osobą chorą, chorującą na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, chorobę jelit, niedowidzenie i niedosłuch. Z tego względu około 50-60% dochodów przeznacza na leczenie. Wskazał, że aktualnie posiada dwa domy o pow. 80 m2 i 295 m2. Posiada samochód VW Golf z 2008 r. i Mercedes Benz z 2005 r. Dodał, ze posiada około 20 zł oszczędności na koncie gospodarczym. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił zmiany ww. postanowienia z dnia 23 grudnia 2015 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu podał, że skarżący nie wykazał okoliczności przemawiających za zmianą postanowienia w przedmiocie udzielenia prawa pomocy w tym zakresie. Z przedstawionego wniosku wynika, że sytuacja materialna strony polepszyła się – dysponuje większym dochodem (prawie 6.000 zł, wobec poprzednio wskazanej kwoty 4.000 zł). Wnioskodawca nie podał żadnych innych nowych okoliczności, które miałyby wpływ na wysokość obecnie osiąganych dochodów lub deklarowanych wydatków, w stosunku do sytuacji materialno – bytowej nakreślonej przy wniosku złożonym poprzednio. W szczególności nie wykazał, aby przy deklarowanym dochodzie oraz wydatkach ponoszonych z tytułu prowadzenia dwuosobowego gospodarstwa domowego nie był w stanie ponieść kosztów postępowania. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 9 grudnia 2016 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Podniósł, że jego sytuacja finansowa nie pozwala na ustanowienie adwokata. Podał, że zachorował na cukrzycę i ma duże koszty leczenia oraz powikłanie chorobowe, które nie pozwala mu pracować fizycznie w sytuacji zaostrzenia choroby. Wskazał, że w listopadzie 2016 r. nie mógł pracować i nie osiągnął żadnych dochodów. Skarżący prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i ma bardzo duże koszty stałe: ZUS, telefon, światło, duże koszty ogrzewania z uwagi na sezon zimowy. Podał, że sprzedał samochód marki VW Golf za kwotę 3000 zł w celu pokrycia kosztów utrzymania. Wskazał, że ma problem z samodzielnym prowadzeniem sprawy przed sądem i niezbędna jest pomoc profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na podstawie art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zatem zgodnie z treścią ww. przepisu wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznano pod kątem zmiany okoliczności, które były przedmiotem orzekania na wcześniejszym etapie sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy okolicznością taką będzie w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Z kolejnego wniosku PPF z dnia 20 października 2016 r. wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy są dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej (cykliniarstwo) i emerytury żony w łącznej wysokości około 5.920 zł miesięcznie, w tym 4000 zł z działalności gospodarczej wnioskodawcy. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest osobą chorą, chorującą na cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, chorobę jelit, niedowidzenie i niedosłuch. Z tego względu około 50-60% dochodów przeznacza na leczenie. Wskazał, że aktualnie posiada dwa domy o pow. 80 m2 i 295 m2. Posiada samochód VW Golf z 2008 r. i Mercedes Benz z 2005 r. Dodał, ze posiada około 20 zł oszczędności na koncie gospodarczym. W sprzeciwie ponadto wyjaśnił, że w listopadzie 2016 r. nie mógł pracować i nie osiągnął żadnych dochodów. Skarżący ma bardzo duże koszty stałe: ZUS, telefon, światło, duże koszty ogrzewania z uwagi na sezon zimowy. Podał, że sprzedał samochód marki VW Golf za kwotę 3000 zł w celu pokrycia kosztów utrzymania. Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 23 grudnia 2015 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał by spełniał ustawową przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu z przedstawionych przez skarżącego okoliczności wynika, że jego obecna sytuacja materialna nie należy do skrajnie trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy – dwa domy o powierzchni 80 m² i 295 m² i wartości odpowiednio 600.000 zł i 800.000 zł. Z kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, tj. z dnia 20 października 2016 r. wynika, że sytuacja materialna strony się polepszyła – dysponuje większym dochodem (prawie 6.000 zł, wobec poprzednio wskazanej kwoty 4.000 zł.). Skarżący wprawdzie w sprzeciwie podał, że w listopadzie 2016 r. nie mógł pracować i nie osiągnął żadnych dochodów oraz że ma bardzo duże koszty stałe: ZUS, telefon, światło, duże koszty ogrzewania z uwagi na sezon zimowy, jednak wobec możliwości finansowych skarżącego powyższe okoliczności nie mają wpływu na ogólną ocenę sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że sytuacja materialna skarżącego nie zmieniła się na niekorzyść. Zatem należało uznać, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 23 grudnia 2015 r. Ponadto wskazać należy, że skarżący nie wykazał, aby przy deklarowanym dochodzie oraz wydatkach ponoszonych z tytułu prowadzenia gospodarstwa domowego nie był w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania i ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.