VII SA/Wa 249/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, , Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska (spr.), Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2012 r. sprawy ze skargi [...] w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2010r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego prawa przez nie wypłacenie pasażerowi odszkodowania oraz kary pieniężnej za opóźnienie lotu skargę oddala Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją nr [...] wydaną dnia [...] czerwca 2010 r. na podstawie art. 205 b ust. 1 pkt 2 oraz art. 209b ust. 1 i 3 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze ( Dz.U. z 2006 r., Nr 100, poz. 696 ze zm.) oraz art. 104 § 1 i art. 62 kpa stwierdził naruszenie przez przewoźnika lotniczego [...] postanowień art. 7 ust. 1 lit. a w zw. z art. 6 rozporządzenia nr 261/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91 ( Dz. U. UE L 46 z 17.02.2004 r.) zwanego dalej "rozporządzeniem", polegające na niewypłaceniu pasażerowi J. R. odszkodowania w wysokości 250 EUR, w związku z opóźnieniem lotu nr [...] z [...] do [...] w dniu 18 stycznia 2010 r, ustalił termin usunięcia ww. nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nałożył na przewoźnika lotniczego [...] karę pieniężną za naruszenie art. 7 rozporządzenia w wysokości tysiąca złotych. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że J. R. miał potwierdzoną rezerwację na rejs przewoźnika lotniczego [...] nr [...] z [...] do [...] w dniu 18 stycznia 2010 r. na godzinę 13:25 ( LT). Rejs ten był opóźniony o 7 godzin i 55 minut w wyniku czego pasażer zrezygnował z przelotu. Przyczyną opóźnienia tego lotu była usterka techniczna samolotu [...] o znakach rejestracyjnych [...]. Usterkę zauważono w trakcie odkołowania tuż przed lotem [...]w dniu 18 stycznia 2010 r. Samolot wycofano z eksploatacji celem naprawy. Usunięcie usterki wymagało sprowadzenia mechaników ze [...]. Samolot przywrócono do eksploatacji w tym samym dniu, a rejs do [...] ostatecznie był opóźniony o 7 godzin 55 minut. Przewoźnik na potwierdzenie faktu wystąpienia usterki przesłał kopię raportu technicznego samolotu [...] oraz szczegółowe informacje dotyczące zdarzenia. Dokumenty te zostały przekazane do Departamentu Techniki Lotniczej celem ich oceny pod kątem zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności . Zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a w związku z art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia za odwołanie lotu o długości do 1500 kilometrów przysługuje odszkodowanie w wysokości 250 EUR. Odległość z lotniska w [...] do [...] wynosi 655 kilometrów. Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia w przypadku odwołania lotu pasażerowie, których odwołanie dotyczy mają prawo do ww. odszkodowania od obsługującego przewoźnika chyba że przewoźnik udowodni że odwołanie zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków . Zgodnie z punktem 14 Preambuły rozporządzenia za nadzwyczajne okoliczności można uznać m.in. nieoczekiwane wady mogące wpłynąć na bezpieczeństwo lotu. Jak wskazał Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w wyroku z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07 Sturgeon i inni "Artykuły 5, 6 i 7 rozporządzenia nr 261/2004 należy interpretować w ten sposób, ze do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz, że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynoszącą co najmniej trzy godziny czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego". W rozpoznawanej sprawie bezsporny jest fakt, ze pasażer dotarłby do [...] z opóźnieniem wynoszącym ponad 3 godziny. W opinii Dyrektora Departamentu Techniki Lotniczej Urzędu Lotnictwa Cywilnego przedstawione przez przewoźnika dokumenty potwierdzają, ze wycofanie samolotu z eksploatacji w dniu 18 stycznia 2010 r. spowodowane było niesprawnością zespołu rozruchowego ( starter engin) silnika prawego nr 2. Decyzja o wycofaniu tego samolotu z eksploatacji była zasadna ale usterka mieści się w granicach ryzyka związanego z prowadzoną normalną działalnością przewoźnika. Ponadto w dodatkowej opinii z dnia 19 maja 2010 r. Dyrektor Departamentu Techniki Lotniczej podtrzymał swoją wcześniejszą opinię dodając, że w załączonych do sprawy materiałach nie ma informacji o przyczynie pożaru ( płomienia) w rejonie silnika nr 2, a przypadek ten był badany przez ekipę techniczną [...] na miejscu w [...]. Jak wskazano w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C 549/07 "mimo, że ustawodawca wspólnotowy wymienił w tym wykazie "nieoczekiwane wady mogące wpłynąć na bezpieczeństwo lotu" i mimo, że problem techniczny statku powietrznego można zaliczyć do takich wad, okoliczności związane z takim zdarzeniem mogą zostać uznane za "nadzwyczajne" w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 tylko wówczas gdy odnoszą się do zdarzenia, które - na wzór okoliczności wymienionych w motywie czternastym tego rozporządzenia – nie wpisuje się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwala na skuteczne nad nim panowanie ze względu na jego charakter lub źródło. (...) W konsekwencji w ocenie organu problemy techniczne wykryte podczas przeglądu statków lotniczych lub z powodu braku takiego przeglądu nie mogą stanowić, jako takie "nadzwyczajnych okoliczności", o których mowa w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004. Nie można jednakże wykluczyć, że problemy techniczne są następstwem tych nadzwyczajnych okoliczności, jeżeli ich źródło stanowią zdarzenia, które nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwalają mu na skuteczne nad nimi panowanie". Organ przeanalizował również zapisy art. 7 ust. 1 lit. a w związku z art. 6, art. 8 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 lit. iii, art. 9 ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 1 lit. b i art. 14 rozporządzenia i uznał, że w sprawie przedmiotowego lotu przepisy powyższe nie zostały przez przewoźnika lotniczego naruszone. Uzasadniając nałożoną na przewoźnika lotniczego karę pieniężną organ podał, że stosownie do art. 209 b ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo lotnicze, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wnikających z przepisów rozporządzenia nr 261/2004/WE podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 4800 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 2 do ustawy – Prawo lotnicze. Zgodnie z pkt 1.5 załącznika nr 2 do ustawy za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 Prezes Urzędu nakłada karę w wysokości od 1000 do 2500 PLN. Zgodnie z art. 16 ust. 3 rozporządzenia, ustanowione przez Państwa Członkowskie sankcje za naruszenia niniejszego rozporządzenia powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Mając na uwadze, iż przewoźnik lotniczy zaniedbał obowiązku wypłaty odszkodowania w stosunku do ww. pasażera, zasadnym jest nałożenie na niego kary pieniężnej. Jednak ze względu na fakt, iż Prezes Urzędu nie stwierdził innych naruszeń rozporządzenia oraz biorąc pod uwagę, iż w przedmiotowym przypadku przewoźnik był obowiązany z mocy prawa wypłacić pasażerowi odszkodowanie w kwocie 250 EUR, organ uznał, iż kara w wysokości minimalnej stanowiąca średnią równowartość niewypłaconego odszkodowania spełni swoja funkcję odstraszającą, będąc jednocześnie proporcjonalną do naruszenia prawa. Mając na uwadze powyższe, zasadnym w ocenie organu jest nałożenie na przewoźnika kary w wysokości 1000 PLN za naruszenie art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył [...] [...] z siedzibą w Irlandii podnosząc zarzut naruszenia art. 205 ust. 1 pkt 2, art. 209 b ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego, art. 7 ust. 1 lit. a i art. 6 rozporządzenia nr 261/2004 oraz art. 7, 77 i 107 § 3 kpa. Po rozpatrzeniu wniosku Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją nr [...] wydaną [...] listopada 2010 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r. W uzasadnieniu decyzji drugoinstancyjnej organ podtrzymał wszystkie ustalenia i oceny przedstawione w decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r., a odnosząc się do zarzutów wniosku podał, powołując treść art. 5 ust. 3 rozporządzenia, że przewoźnik nie wykazał jakie zdarzenie nie wpisujące się w ramy jego działalności i znajdujące się poza jego kontrolą było przyczyną usterki samolotu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła spółka [...]. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z [...] czerwca 2010 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi: 1. naruszenie art. 205 b ust. 1 pkt 2 i art. 209 b ust. 1 pkt 1 w związku z punktem 1.5 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze oraz art. 7 ust. 1 lit. a w związku z art. 6 rozporządzenia ( WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie ( EWG) nr 295/91 ( dalej rozporządzenie), poprzez ich błędne zastosowanie i stwierdzenie, że [...] był zobowiązany do wypłaty J. A. zryczałtowanego odszkodowania w wysokości 250 EURO chociaż przepisy rozporządzenia nie przyznają pasażerom opóźnionych lotów prawa do zryczałtowanego odszkodowania; 2. naruszenie art. 5 ust. 3 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, że [...] był zobowiązany do wypłaty J. A. zryczałtowanego odszkodowania w wysokości 250 EURO pomimo wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności, których nie można byłoby uniknąć pomimo podjęcia przez [...] wszelkich racjonalnych środków. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że awaria jaka wystąpiła tuż przed startem samolotu na trasie z [...] do [...] była poważna, kontynuowanie lotu było niemożliwe. Awarie tego rodzaju nie występują w samolotach [...] w sposób typowy czy częstotliwy – przy czym samolot jest prawidłowo serwisowany co uzasadnia przyjęcie, że awaria była niecodziennym problemem technicznym, który nie wpisuje się w normalne ramy wykonywanej przez przewoźnika lotniczego działalności. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 26 lipca 2011 r. wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie złożyło [...] z siedzibą w [...]. Postanowieniem wydanym dnia 9 marca 2012 r. Sąd na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. dopuścił ww. Stowarzyszenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)) przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Należy przy tym zaznaczyć, iż od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003 r. ( Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) na mocy którego Polska stała się członkiem Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, interpretowanym oraz stosowanym w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem kontrolowana decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2010 r. nie narusza prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów ( Dz.Urz. UE L 46 z dnia 17 lutego 2004 r.) w przypadku odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art. 7 rozporządzenia nr 261/2004 w kwocie zależnej od długości trasy przelotu. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust. 1 lit. c pkt i, ii, iii rozporządzenia nr 261/2004 stanowiącym, że pasażerom nie należy się odszkodowanie jeżeli m.in. zostaną poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym odlotem oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004, w którym wskazano, że przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Przepisy omawianego rozporządzenia mają nie tylko zapewniać wysoki poziom świadczonych przez przewoźników lotniczych usług na obszarze Wspólnoty , ale nade wszystko mają gwarantować pasażerom możliwość egzekwowania ich praw. Stosownie do treści postanowień pkt 14 preambuły do rozporządzenia nr 261/2004, zobowiązania przewoźników powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą w szczególności zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika. W tym miejscu należy podnieść, że interpretując przepis art. 5, 6, 7 rozporządzenia pod kątem możliwości ich stosowania w przypadku żądania odszkodowania w przypadku opóźnienia lotu oraz pojęcia nadzwyczajnych okoliczności wyłączających odpowiedzialność przewoźnika w wyroku połączonych spraw o sygn. C-402/07 i 432/07 Trybunał Sprawiedliwości uznał, iż przepisy art. 5, 6 i 7 należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów lotów odwołanych oraz, że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia jeśli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynosząca co najmniej trzy godziny – czyli jeżeli przybędą do ich miejsca docelowego co najmniej trzy godziny po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść , że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjecie wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego. Poza powyższym Trybunał podał, że art. 5 ust. 3 rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że problem techniczny, który wystąpił w statku powietrznym nie jest objęty "nadzwyczajnymi okolicznościami" w rozumieniu tego przepisu, chyba że problem ten jest następstwem zdarzeń, które – ze względu na swój charakter lub źródło – nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i pozostają poza zakresem jego skutecznej kontroli. Uwzględniając powyższe należy w tym, miejscu podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że: - start samolotu o nr lotu FR 3367 z [...] do [...] w dniu 18 stycznia 2010 r. opóźnił się o 7 godzin 55 minut, - przyczyną opóźnienia lotu była usterka techniczna polegająca na niesprawności zespołu rozruchowego silnika prawego nr 2, - przewoźnika nie wypłacił pasażerowi stosownego odszkodowania ( art. 5 ust. 1 c rozporządzenia) na zasadach określonych w art. 7, - przewoźnik lotniczy nie wykazał, że awaria, której wystąpienie spowodowało opóźnienie lotu została spowodowana zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków ( art. 5 ust. 1 lit. c pkt i, ii, iii). Przepis art. 5 rozporządzenia był przedmiotem wykładni dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. C 549/07 stwierdzając m.in. nawet nie wszystkie nadzwyczajne ( a więc takie, których nie można przewidzieć) okoliczności nie zwalniają przewoźnika z obowiązku wypłacenia pasażerom odszkodowania oraz, że to przewoźnik musi jednoznacznie wykazać, że przy użyciu wszystkich zasobów ludzkich, materiałowych i środków finansowych jakimi dysponował nie mógł bez poświęceń niemożliwych do przyjęcia z punktu widzenia możliwości jego przedsiębiorstwa uniknąć sytuacji, w której nadzwyczajne okoliczności skutkowały odwołaniem lotu. Tego w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał. Podał jedynie, że awaria nastąpiła nagle, dla jej usunięcia koniecznym było sprowadzenie odpowiednio wykwalifikowanych mechaników z [...]( do czego był zobowiązany przez irlandzkie władze lotnicze) oraz, że samolot był prawidłowo serwisowany, a wady tego rodzaju nie występują w samolotach typu Boeing. Biorąc pod uwagę powyższe po przeanalizowaniu dokumentów znajdujących się w aktach Sąd podziela stanowisko organu, iż przedstawione dokumenty nie wskazują źródła usterki a jedynie wynika z nich, że usterka dotyczyła zespołu rozruchowego i powstała niespodziewanie, co nie przesądza jednak, że była spowodowana nadzwyczajnymi okolicznościami, o których mowa w art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia oraz , że nie mieści się w zakresie prowadzonej działalności przewoźnika. Należy podkreślić również, że organ właściwie zakwalifikował lot w niniejszej sprawie ( zgodnie z zasadą określoną w art. 7 ust. 4 rozporządzenia). W związku z powyższym organ słusznie uznał, że przewoźnik lotniczy zobowiązany jest do wypłaty odszkodowanie zgodnie z art. 7 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 261/2004 w wysokości 250 EUR. Reasumując stwierdzić należy, że organ wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej ( art. 7 i 77 § 1 kpa), uzasadnił też właściwie wysokość nałożonej na przewoźnika kary pieniężnej. W ocenie Sądu Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego rozstrzygając sprawę – oparł się na materiale prawidłowo zebranym w toku postępowania, dokonując jego wszechstronnej oceny. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które Sąd ma obowiązek badać z urzędu skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.